Đà tăng hơn 60% chỉ trong khoảng tháng qua của cổ phiếu GTN (công ty cổ phần GTN Foods) đã được sáng tỏ trước thông tin công ty sữa có thị phần số 1 Việt Nam Vinamilk công bố chính thức chào mua tối đa 46,68% cổ phần GTN, tương ứng 116,71 triệu cổ phần đang lưu hành của công ty này với giá 13.000 đồng mỗi cổ phiếu.

Ước tính, tổng số tiền dự kiến Vinamilk chi cho thương vụ này là 1.517 tỉ đồng. Trong vòng một tháng qua giá cổ phiếu GTN đã tăng từ mức 11.000 đồng lên 18.000 đồng và tổng thanh khoản tăng mạnh.

Câu hỏi vì sao Vinamilk thực hiện thương vụ nghìn tỉ nhắm đến GTN. Không khó nhận ra công ty này đang gián tiếp sở hữu công ty Sữa Mộc Châu (Mộc Châu Milk) - đơn vị đóng góp hơn 80% doanh thu cho GTN với biên lợi nhuận so với doanh thu trên 20% (gấp hơn 5 lần biên lợi nhuận ròng toàn GTN năm 2018 khoảng 3,4%).

Vinamilk thực hiện thương vụ nghìn tỉ mua GTN để sở hữu Mộc Châu Milk - ảnh 1

 Ảnh: tư liệu

Hoạt động đa lĩnh vực, thông qua phương thức M&A, GTN hiện đang sở hữu 6 công ty con và 2 công ty liên kết, hầu hết tập trung trong lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm.

Đáng chú ý, thông qua 74,5% tại tổng công ty Chăn nuôi Việt Nam (Vilico) - GTN đang chi phối 51% cổ phần Mộc Châu Milk và sở hữu gián tiếp 37,6% vốn điều lệ công ty này. Năm 2018, mảng sữa mang về cho GTN hơn 2.100 tỉ đồng, với lợi nhuận 184 tỉ đồng, số liệu ước tính từ công ty chứng khoán Bản Việt.

Mộc Châu Milk có vốn điều lệ 568 tỉ đồng, được biết đến là thương hiệu sữa tươi truyền thống với thị phần chủ yếu tại miền Bắc khoảng 25%, theo báo cáo của Neilsen, còn rất nhỏ so với Vinamilk.

Tuy nhiên công ty sữa này sở hữu vùng nguyên liệu cho năng suất sữa tốt hàng đầu Việt Nam hiện nay và thị trường có độ phủ chủ yếu ở khu vực miền Bắc. Trong khi Vinamilk có hệ thống phân phối toàn quốc, với thị phần lớn nhất toàn ngành, ước chiếm 59%, công ty sữa số 1 có thể thông qua đó củng cố thị trường phía Bắc và đưa thương hiệu sữa này đến gần người tiêu dùng phía Nam.

Trong một lần chia sẻ tại buổi gặp gỡ nhà đầu tư năm 2017, đại diện GTN từng bày tỏ tham vọng đẩy mạnh đầu tư đàn bò, mở rộng phân phối để đưa Mộc Châu Milk thành công ty sữa có thị phần số 2, sau Vinamilk. Tuy nhiên thực tế không như mong đợi.

Ông Trần Công Chiến - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Mộc Châu Milk trong thư ngõ gửi cổ đông về việc GTN được chào mua công khai tỷ lệ lớn, vẫn khẳng định "Mộc Châu Milk hoạt động ổn định với mục tiêu dài hạn có 100.000 con bò đến 2030, đầu tư nhà máy chế biến sữa và thức ăn gia súc, mở rộng thị trường và kênh bán hàng với mục tiêu tăng trưởng bình quân 10-15%/năm."

Mộc Châu Milk hiện sở hữu 3 trung tâm giống với quy mô 2.000 con. cùng đàn bò sữa 24.000 con theo hợp đồng liên kết chăn nuôi, trong khi với Vinamilk, con số lần lượt là 28.000 và 120.000 con.

Tuy nhiên, theo phân tích của công ty chứng khoán Bản Việt, thương vụ trên chỉ có tác động về mặt kinh doanh đối với VNM nhưng sẽ khó tác động rõ rệt lên các chỉ số tài chính, ít nhất là trong trung hạn. Trong khi đó mức giá Vinamilk bỏ ra cho thương vụ, nếu loại trừ giá trị sổ sách của các tài sản khác ngoài sữa, Vinamilk đang định giá tương đương P/E khoảng 30 lần cho Mộc Châu Milk.

Cũng theo nhà phân tích Bản Việt, điểm quan trọng khác có thể khiếnVinamilk chấp nhận bỏ giá cao cho thương vụ này là dập tắt hy vọng của các “ông lớn” cùng ngành có khả năng “dòm ngó” Mộc Châu Milk.

Kết thúc năm 2018, Vinamilk đạt doanh thu 52.561 tỉ đồng, tăng khoảng 3% nhưng lợi nhuận giảm 0,7%, đạt 10.205 tỉ đồng.

Theo Hiệp hội Sữa Việt Nam, dự báo nhu cầu tiêu thụ sữa tươi sẽ tiếp tục tăng mạnh do mức tiêu thụ bình quân ở Việt Nam mới chỉ hơn 17 lít/người/năm, thấp rất nhiều so với bình quân khi vực. Theo Quy hoạch phát triển ngành công nghiệp chế biến sữa Việt Nam đến 2025, sản lượng sữa tươi sản xuất trong nước sẽ đạt 1 tỉ lít, đáp ứng 38% nhu cầu tới năm 2020 và 1,4 tỉ lít, đáp ứng 40% nhu cầu tới năm 2025.