Việt Nam đang ở vị trí thuận lợi để đón nhận những lợi ích khi chuỗi thương mại toàn cầu dịch chuyển và nhiều biến động.

Michael McAdoo - trưởng bộ phận Nghiên cứu về thương mại toàn cầu từ Boston Consulting, nguyên cố vấn thủ tướng Canada đã chia sẻ trong tham luận về vai trò mới của Việt Nam tại sự kiện "Vietnam 2020 - Global Disruptions, Local Opportunities" tại TP.HCM cuối tuần rồi.

Ví cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung như một tảng băng chìm, thương mại và các biện pháp áp thuế chỉ là bề nổi mà "cả thế giới nhìn thấy được". Trong khi tầng sâu địa chính trị đang có sự phân chia lại trật tự thế giới cùng các mối lo ngại về an ninh mạng đã kéo theo sự tham gia của nhiều tổ chức liên quan.

Việt Nam cần ở đâu trong trật tự mới của thương mại toàn cầu? - ảnh 1

Thương mại và các biện pháp áp thuế chỉ là bề nổi của tảng băng chìm với nhiều nguyên nhân sâu xa hơn gây ra thương chiến Mỹ Trung. 

Chuyên gia này nhận định thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc theo các giai đoạn như hiện nay khó có thể giải quyết được những nguyên nhân sâu xa của thương chiến. Cụ thể là nội dung của bản thoả thuận giai đoạn 1 gần như không nhắc tới "360 tỉ USD hàng hoá Trung Quốc vẫn đang phải chịu mức thuế 40%."

"Thương chiến không bắt nguồn từ chính quyền tổng thống Trump mà đã nhen nhóm từ trước," ông nhận xét. Từ những năm 2012 Hoa Kỳ đã có nhiều biện pháp trừng phạt thương mại với Huawei, nối tiếp đó là gây áp lực lên những quốc gia thứ ba có liên quan.

Quan điểm có thể nhận thấy qua thông điệp từ cả hai bên. Robert Lighthizer - đại diện Bộ Thương mại Hoa Kỳ từng gọi việc Trung Quốc đang tìm mọi cách để tạo ra một nền kinh tế bao cấp, ép buộc Hoa Kỳ chuyển giao công nghệ và bóp méo thị trường "là mối đe dọa chưa từng có đối với thương mại toàn cầu".

Trong khi Wang Yong - giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính trị - Kinh tế quốc tế của Bắc Kinh đưa ra thông điệp "Trung Quốc đã thay đổi quan điểm. Giờ đây cuộc chiến thương mại chỉ là một phần trong cuộc chiến lớn hơn, mang tính chiến lược và Trung Quốc chuẩn bị cho một trận chiến kéo dài kể cả các trường hợp xấu nhất".

Dẫn chứng các dữ liệu về một "trật tự mới" đang được hình thành khi địa chính trị và thương mại toàn cầu chứng kiến nhiều sự chuyển dịch, Michael McAdoo cho rằng Việt Nam ở vào vị trí thuận lợi để hưởng lợi từ sự dịch chuyển đó.

Theo đó 3 lĩnh vực đang và sẽ tiếp tục tăng trưởng khả quan của Việt Nam là thặng dư thương mại, cơ hội thu hút đầu tư nước ngoài từ các FTAs, cũng như trở thành một điểm đến mới của nhiều doanh nghiệp sản xuất khi họ dịch chuyển công việc kinh doanh ra khỏi Trung Quốc.

Khi so sánh Việt Nam với 8 đối tác thương mại khác, cho thấy gần 50% hàng hóa Hoa Kỳ nhập khẩu từ Việt Nam có tỷ lệ tăng trên 15% trong nửa đầu năm 2019 so với cùng kỳ năm ngoái. Ngược lại, hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc đều giảm giá, khoảng gần 1/3 tổng số hàng hóa giảm 20% giá cả khi xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.

Việt Nam có 22/24 mặt hàng tăng trưởng trong khi 24/24 mặt hàng từ Trung Quốc đều sụt giảm. "Dữ liệu cho thấy lưu lượng thương mại giữa Mỹ và Việt Nam đang tăng trưởng thuận lợi," ông Michael phân tích.

Việt Nam cần ở đâu trong trật tự mới của thương mại toàn cầu? - ảnh 2% thay đổi trong giá cả hàng hoá xuất khẩu sang Hoa Kỳ của 8 đối tác thương mại. Ô màu xanh lá thể hiện mức tăng trưởng hơn 15%, ô màu đỏ đậm thể hiện mức tăng trưởng dưới 15%.

Theo bảng xếp hạng về năng lực cạnh tranh trong chi phí sản xuất năm 2018 (BCG manufacturing-cost competitiveness index) từ Boston Consulting Group, chỉ số năng lực cạnh tranh của Việt Nam là 93, cao nhất so với Ấn Độ, Thái Lan, Malaysia và Indonesia. Chỉ số này chỉ thấp hơn Trung Quốc 2 điểm, nhưng với chi phí nhân công và chi phí hạ tầng còn thấp khiến Việt Nam có được lợi thế cạnh tranh. 

"Một khi các hoạt động sản xuất đã rời Trung Quốc thì nhiều khả năng họ sẽ không quay lại lần nữa vì chi phí nhân công và hạ tầng khó mà hạ thấp hơn được," Michael khẳng định. 

Về tăng trưởng kinh tế và thu hút đầu tư nước ngoài từ các hiệp định thương mại tự do (FTA), chuyên gia này cho rằng Việt Nam hiện đang mở rộng mạng lưới FTA với nhiều quốc gia trên thế giới. Trong tương lai, khi tất cả các FTA có hiệu lực, Việt Nam góp phần vào mạng lưới đang đóng góp đến 55% GDP toàn cầu. 

Song hành với những lợi thế, ông cũng chỉ ra các thách thức đối với Việt Nam trong trung và dài hạn. Yếu tố lớn nhất là những hạn chế về cơ sở hạ tầng, đặc biệt là các khu bến cảng và giá đất đang tăng cao; sự thiếu hụt nguồn lực chất lượng cao và năng suất lao động thấp.

Thách thức quan trọng là Việt Nam chưa thiết lập FTA với Hoa Kỳ - cường quốc kinh tế hiện tại và đang trong quá trình đàm phán FTA với Ấn Độ - một ngôi sao sáng trong tương lai.

Việt Nam hiện đang là đối tác thương mại lớn thứ 9 của Ấn Độ. Michael đưa ra một số yếu tố khiến Ấn Độ trở thành đối tác lý tưởng của Việt Nam như chỉ số cải cách hành chính (par index) giữ mức tăng trưởng bền vững 7% trong vòng 25 năm qua, mức độ sẵn sàng đầu tư cho các hoạt động sản xuất và cơ sở hạ tầng của chính phủ.

Ấn Độ cũng là một quốc gia có thể hưởng lợi từ thương chiến, vì vậy, hiệp ước RCEP đang được đàm phán khi có hiệu lực sẽ củng cố thêm vị trí của Việt Nam trên bản đồ thương mại toàn cầu.

Đối với cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới - Hoa Kỳ, khi chưa có FTA, Việt Nam chưa được hưởng những mức thuế ưu đãi khi xuất khẩu hàng hóa, và luôn nằm trong "tầm ngắm" của Mỹ.

Những năm qua thặng dư xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường Mỹ tăng ở mức khá cao và tăng nhanh với 40 tỉ USD năm 2018, kéo theo đó là sức ép từ Mỹ liên quan tới thao túng tiền tệ và gian lận thương mại dễ khiến Việt Nam "bị chú ý" bởi Hoa Kỳ.

Chuyên gia Michael khuyến cáo, Việt Nam cần củng cố vị trí điểm đến hấp dẫn của mình trong sự dịch chuyển thương mại, mà yếu tố tiên quyết để tạo đòn bẩy tiếp cận nhiều cơ hội là đầu tư cho công nghệ. Trong thương chiến, khi các tập đoàn công nghệ Mỹ cảm thấy bị đe doạ đối với hoạt động kinh doanh, họ sẽ tìm kiếm các điểm đến mới để đặt nhà máy sản xuất. Trong khi với Trung Quốc, quốc gia này sẽ ngày càng giảm sự phụ thuộc về công nghệ đối với Mỹ, trong tương lai sẽ "tự túc" công nghệ và gia tăng nhu cầu tìm kiếm thị trường lẫn đối tác sản xuất.

Đọc thêm>>>>
Thỏa thuận giai đoạn 1 Mỹ - Trung vẫn chưa thể chạm đến vấn đề cốt lõi giữa hai cường quốc
Mỹ chính thức đánh thuế 456% lên thép Hàn Quốc và Đài Loan “mượn danh” Việt Nam
Việt Nam giữa thương chiến: Là điểm đến hay chỉ là nơi tránh bão?
Doanh nghiệp Việt trước thách thức chuỗi giá trị
Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung và tác động tới Việt Nam

"Những người dân khỏe mạnh là tài sản lớn nhất của bất cứ quốc gia nào". ---- Winston Churchill - Chính trị gia

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 86 tháng 7.2020

 Số 86 tháng 7.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - KỲ VỌNG LÀN SÓNG THỨ TƯ

    30 Công ty lớn nhất trong danh sách Golbal 2000 đầu tư trực tiếp vào Việt Nam. Nhìn lại ba làn sóng đầu tư trong 30 năm qua để kỳ vọng vào làn sóng thứ tư.

  • - TÁO MỸ TRỒNG ĐẤT VIỆT

    Việt Nam chính thức xuất hiện trong báo cáo về các nhà cung ứng của Apple. Hướng đi sắp tới: sản xuất tại Việt Nam ?

  • - TRONG TỔ SẾU ĐẦU ĐÀN

    Khu công nghệ cao TP.HCM đón các doanh nghiệp công nghệ và thu hút ngành phụ trợ.

  • HƯỚNG ĐI KHÁC BIỆT

    Bất động sản công nghiệp nóng lên với sự dịch chuyển chuỗi sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài. Quy mô khiêm tốn nhưng khu công nghiệp Long Hậu có hướng phát triển riêng

  • - 25 DOANH NGHIỆP MỸ PHẢN ỨNG SỚM NHẤT TRƯỚC COVID-19

    Bảng xếp hạng mới của Forbes hợp tác với đối tác nghiên cứu Just Capital, đánh giá phản ứng của 100 doanh nghiệp lớn nhất trên sàn chứng khoán Hoa Kỳ trong đại dịch COVID-19 về khía cạnh hỗ trợ và bảo vệ người lao động, khách hàng và cộng đồng.

  • - NHỮNG CÔNG TY KHỞI NGHIỆP TỈ ĐÔ TIẾP THEO - GƯƠNG THẦN

     Nghệ sĩ ba lê Brynn Putnam có được nguồn doanh thu đột biến 300 triệu đô la Mỹ nhờ một thiết bị tập luyện tương tác có thể treo ở bất cứ nơi đâu trong nhà

  • - DANH SÁCH CELEBITY 100