Những đợt cổ phần hóa, thoái vốn doanh nghiệp nhà nước đình đám nhưng cổ phiếu sau đó “đổ đèo” cùng hoạt động kinh doanh đi xuống. Các kỳ vọng thực tế không xảy ra trở thành niềm tiếc nuối của thị trường lẫn “trái đắng” với nhiều nhà đầu tư.

Báo cáo chuyên đề mới đây do công ty chứng khoán Yuanta Việt Nam thực hiện chỉ ra rằng hầu hết các doanh nghiệp sau khi cổ phần hóa hoặc nhà nước thoái vốn, với sự tham gia của nhà đầu tư bên ngoài đã cải thiện đáng kể về hiệu quả kinh doanh.

Tuy nhiên theo ghi nhận của Forbes Việt Nam, không phải trường hợp nào sau cổ phần hóa doanh nghiệp cũng làm ăn tốt lên, mang về giá trị cao hơn cho cổ đông.

Theo báo cáo hoạt động cổ phần hóa và thoái vốn tại doanh nghiệp nhà nước, giai đoạn 2005-2019, có gần 900 doanh nghiệp nhà nước đã cổ phần hóa hoặc thoái vốn. Trong đó cổ phần hóa 416 doanh nghiệp thu về 181.000 tỉ đồng; thoái vốn tại 480 doanh nghiệp thu về 185.000 tỉ đồng. Tổng giá trị nhà nước thu về 366.000 tỉ đồng, tương đương 16 tỉ USD.

“Vị đắng” sau những thương vụ lên sàn đình đám  - ảnh 1

10 doanh nghiệp nhà nước thoái vốn với giá trị lớn nhất trong 15 năm. Nguồn: CTCK Yuanta Việt Nam

Hoạt động cổ phần hóa, thoái vốn những năm qua trầm lắng với chỉ 13 thương vụ và không có nhiều thương vụ nổi bật. Nổi bật có thể kể đến thương vụ IPO ba ông lớn họ “dầu khí” gồm công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), tổng công ty Dầu Việt Nam (PV Oil) và tổng công ty Điện lực dầu khí (PV Power) đầu năm 2018.

Trong khi hầu hết các thương vụ “ế ẩm” thì chỉ riêng đợt IPO của ba công ty này thu hút hơn 9.000 lượt nhà đầu tư đăng ký chào mua số cổ phiếu gấp nhiều lần khối lượng chào bán. Toàn bộ cổ phần được bán hết và PVN thu về từ ba thương vụ lên đến 16.700 tỉ đồng, cao hơn 3.700 tỉ đồng so với giá khởi điểm. Nhà nước thu về từ ba thương vụ giá trị tương đương 10% của cả giai đoạn 15 năm kể từ năm 2005.

Nhiều nhà đầu tư kỳ vọng việc gắn quy định IPO với niêm yết là cơ hội để “chốt lời” cổ phiếu khi doanh nghiệp lên sàn và cơ hội thu lợi cao hơn nếu tìm được nhà đầu tư chiến lược thành công. Chính vì vậy nhà đầu tư chấp nhận bỏ giá cao để sở hữu, riêng PV Oil, định giá tại thời điểm IPO có lúc lên gần 30 lần, cao hơn cả cổ phiếu đầu ngành Petrolimex tại thời điểm đó.

Cổ phiếu BSR hiện ở mức 7.700 đồng so với mức 23.043 đồng giá bình quân của phiên IPO. Sau hai năm, những nhà đầu tư từng “tranh mua” cổ phần của các doanh nghiệp này hoặc đã cắt lỗ hoặc đang trở thành những nhà đầu tư dài hạn bất đắc dĩ khi giá cổ phiếu liên tục đổ đèo cùng hoạt động kinh doanh đi xuống.

Hoạt động kinh doanh của BSR bị ảnh hưởng mạnh bởi diễn biến bất ổn của giá dầu thế giới. Giá dầu giảm mạnh năm 2018 khiến BSR lỗ hơn 1.000 tỉ đồng, đẩy lợi nhuận cả năm xuống mức thấp nhất với 226 tỉ đồng - cách xa mức lợi nhuận cao kỷ lục của năm 2017 với hơn 7.657 tỉ đồng. Năm 2019 dù lợi nhuận phục hồi lên mức 2.756 tỉ đồng nhưng vẫn chưa thể lấy lại “phong độ” như thời điểm lên sàn.

Tương tự, cổ phiếu OIL hiện chỉ còn 7.100 đồng, chỉ xấp xỉ 35% mức giá đấu bình quân thành công 20.196 đồng. Kết quả kinh doanh của OIL năm 2018 giảm thấp kỷ lục - chỉ lãi hơn 17 tỉ đồng trong khi doanh thu đến 23.619 tỉ đồng.

Năm rồi OIL báo doanh thu tăng 2,3 lần, đạt gần 79.920 và lợi nhuận 329 tỉ đồng nhưng cổ phiếu vẫn không thể tăng trở lại. Một trong những nguyên nhân gây thất vọng giới đầu tư đó là kế hoạch tìm đối tác chiến lược nước ngoài của OIL vẫn chưa thành hiện thực.

“Vị đắng” sau những thương vụ lên sàn đình đám  - ảnh 2

Top 10 doanh nghiệp cổ phần hóa có giá trị lớn nhất trong 15 năm. Nguồn: CTCK Yuanta Việt Nam

Riêng POW đã chính thức gia nhập câu lạc bộ vốn hóa tỉ đô trên sàn HoSE nhưng giá cổ phiếu vẫn chỉ quanh mệnh giá, hiện ở mức 10.750 đồng.

Theo chuyên viên theo dõi ngành dầu khí tại chứng khoán Rồng Việt, các cổ phiếu giảm mạnh là do lúc IPO thị trường tích cực, doanh nghiệp đang làm ăn tốt, tâm lý hưng phấn nên nhà đầu tư sẵn lòng trả giá cao. Thị trường cũng kỳ vọng sau IPO, các công ty sẽ tìm được đối tác chiến lược làm động lực đẩy giá cổ phiếu tăng. Nhưng thực tế đã không như kỳ vọng.

Trong giai đoạn 2017-2020, chỉ có 37/127 doanh nghiệp cổ phần hóa và 44/406 doanh nghiệp thoái vốn - chỉ đạt 29% và 7,5% kế hoạch đã đề ra của Chính phủ. Sau giai đoạn trầm lắng, Chính phủ ra thông điệp “mạnh tay” hơn để thúc đẩy. Theo đó, 93 doanh nghiệp dự kiến sẽ phải cổ phần hóa trong năm 2020 với những cái tên nổi bật Mobifone, Agribank, Vinacomin, Vinafood I, GEN1, GEN2...

Hai thương vụ lớn được chờ đợi trong đợt cổ phần hóa sắp tới là Mobifone và Agribank. Yuanta cho biết các tập đoàn viễn thông nước ngoài rất quan tâm tới thương vụ Mobifone như Singtel (Singapore), Telenor (Na Uy), Comvik (Thụy Điển) và Telstra (Australia)… Trong khi đó, là 1 trong 4 ngân hàng quốc doanh, Argibank đang chạy đua tăng vốn, cổ phần hóa được cho là giải pháp giúp Agribank không bị rớt lại so với các ngân hàng khác.

Yuanta Việt Nam nhận định trong bối cảnh thị trường không có nhiều cổ phiếu chất lượng, thiếu doanh nghiệp có tài sản tốt và quy mô vốn hóa lớn, các đợt cổ phần hóa và thoái vốn sẽ góp phần bổ sung lượng lớn hàng hóa cho thị trường.

Đặc biệt dư địa sở hữu cho khối ngoại với các cổ phiếu lớn trên sàn gần như không còn nhiều. Việc đẩy mạnh thoái vốn, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước không chỉ giúp tăng quy mô thị trường mà còn tạo điều kiện để nguồn vốn ngoại gia nhập thị trường. “Cơ hội để dòng tiền từ ngoài vào thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ khó mở rộng nếu không xuất hiện các cơ hội đầu tư mới hấp dẫn trên thị trường chứng khoán," Yuanta đánh giá.

Đọc thêm>>>
PVOIL: Đường xa hóa gần
ACV: Khi người khổng lồ thức giấc
Thách thức của Việt Nam Airlines
Phó tổng giám đốc VNPT Tô Mạnh Cường về làm tổng giám đốc MobiFone
Cổ phần hoá MobiFone mười năm lỗi hẹn
Vì sao Việt Nam trở thành thị trường IPO lớn nhất Đông Nam Á?

"Khởi nguồn kinh doanh là để tạo ra hạnh phúc, không phải để tích lũy của cải.". ---- B.C Forbes

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 90 tháng 11.2020

 Số 90 tháng 11.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - 10 NHÀ PHÁT TRIỂN BẤT ĐỘNG SẢN HÀNG ĐẦU

    Danh sách 10 nhà phát triển bất động sản hàng đầu dựa trên số lượng sản phẩm đưa ra thị trường từ năm 2014 đến nay.

  • - NGƯỜI CỦA THỊ TRƯỜNG

    Ông Nguyễn Đình Trung đưa Hưng Thịnh từ một công ty môi giới thành nhà phát triển bất động sản có hệ sinh thái khép kính.

  • - KHU ĐÔ THỊ XANH

    Gamuda Land bền bỉ phát triển hai khu đô thị xanh tại Hà Nội và TP.HCM.

  • NGƯỜI XÂY TỔ ẤM

    Chuỗi siêu thị nội thất Baya tái cơ cấu hoạt động khi thị trường bất động sản trầm lắng.

  • - SẴN SÀNG ĐÓN LẤY CƠ HỘI

    Với bảy nhà máy, Staint Gobain nắm bắt cơ hội ở đất nước trong thời kỳ đô thị hóa.

  • - ĐÓN ĐẦU TƯƠNG LAI

    Các doanh nghiệp bất động sản sẵn sàng đầu tư lớn cho công nghệ trong bất động sản.

  • - ƯU TIÊN NHỮNG CON ĐƯỜNG LÀM NÊN SỰ GIÀU CÓ

    Thứ trưởng bộ Giao thông Vận tải chia sẻ về chiến lược phát triển hạ tầng, và kế hoạch triển khai trong năm năm tới.