Vài năm gần đây, nhiều bệnh viện Việt Nam bắt đầu ứng dụng phẫu thuật bằng robot để điều trị bệnh, đặc biệt cho các bệnh nhân ung thư. Đến nay, robot đang “làm việc” thế nào và giúp ích gì cho y tế Việt Nam?

Ngày 30.8 vừa qua, bệnh viện K công bố đã triển khai phẫu thuật nội soi với hệ thống robot da Vinci Xi cho người bệnh ung thư. Bệnh viện K là bệnh viện đầu tiên tại Việt Nam trang bị robot da Vinci thế hệ Xi. Những ca phẫu thuật đầu tiên bằng hệ thống này có sự tham gia của các bác sĩ ở trung tâm phẫu thuật nội soi robot của bệnh viện K cùng các chuyên gia nước ngoài, theo thông tin trên website chính thức của bệnh viện này. 

Bệnh viện K là một trong những bệnh viện tại Việt Nam đang ứng dụng phương pháp phẫu thuật bằng robot trong điều trị bệnh, đặc biệt là các bệnh ung thư. Theo thống kê tại hội nghị quốc tế “Informatics về sức khỏe hướng đến bệnh viện thông minh” (Healthinfo I) hồi tuần rồi, hành trình phẫu thuật bằng robot tại Việt Nam bắt đầu từ năm 2014 tại viện Nhi trung ương. Cuối năm 2016, đến lượt bệnh viện Bình Dân triển khai kỹ thuật này trên người trưởng thành. Sau đó lần lượt đến các bệnh viện Chợ Rẫy, Vinmec Hà Nội…

Robot phẫu thuật đang “làm việc” gì trong các bệnh viện Việt Nam? - ảnh 1

Hành trình ứng dụng phẫu thuật bằng robot tại Việt Nam. Nguồn: Bệnh viện Bình Dân

Hiện nay, phẫu thuật bằng robot được đánh giá là bước tiến cao nhất trong kỹ thuật mổ ít xâm hại, được triển khai rộng rãi tại các trung tâm phẫu thuật lớn ở các nước tiên tiến. Thị trường robot phẫu thuật giai đoạn 2018-2023 dự báo đạt mức tăng trưởng kép hằng năm 10,4%, từ 3,9 tỉ USD lên 6,5 tỉ USD, theo Markets and Markets.

Trong đó, hệ thống robot phẫu thuật da Vinci (của công ty Intuitive Surgical, Mỹ) là một trong những cái tên nổi bật với doanh thu năm 2018 vượt 1,1 tỉ USD. Mức tăng trưởng doanh thu hơn 21% so với năm 2017 của hệ thống robot phẫu thuật da Vinci phản ánh nhu cầu ngày càng cao của kỹ thuật phẫu thuật bằng robot những năm gần đây. 

Tại Việt Nam, đơn vị đầu tiên đưa robot da Vinci về ứng dụng phẫu thuật trên người lớn vào tháng 11.2016 là bệnh viện Bình Dân. Đây cũng là đơn vị tiên phong ứng dụng công nghệ robot trong phẫu thuật nội soi tại Việt Nam. Từ thời điểm đó, người bệnh đến khám và điều trị phẫu thuật tại các khoa Ngoại tổng quát và Tiết niệu của bệnh viện này được phẫu thuật bằng robot da Vinci thế hệ Si.

Tính đến tháng 8.2019, tổng cộng 716 trường hợp đã được phẫu thuật bằng robot này (500 trường hợp ngoại tiết niệu, 209 trường hợp ngoại tổng quát và 7 trường hợp ngoại lồng ngực), theo số liệu được công bố tại Healthinfo I. 

Nếu như hồi năm 2016, bệnh viện Bình Dân chỉ có sáu kíp bác sĩ phẫu thuật robot chính thức thì đến năm 2019 có đến 16 kíp bác sĩ, và hiện có hai kíp đang được đào tạo để lấy chứng chỉ quốc tế.

Theo TS.BS Trần Vĩnh Hưng, giám đốc bệnh viện Bình Dân, yêu cầu của kỹ thuật mổ ít xâm hại là chỉ định đúng, trang thiết bị thích hợp và phẫu thuật viên được đào tạo tốt. Các yêu cầu này rất khó đáp ứng tại các nước đang phát triển, nhất là ở khâu đầu tư trang thiết bị và đào tạo nhân lực. Khi đó, phẫu thuật bằng robot là giải pháp hiệu quả để giải các bài toán này vì có ưu điểm độ phóng đại cao (có thể đến 12 lần) trên màn hình 3D, ít chảy máu, ít đau sau phẫu thuật, lấy triệt để những tế bào ung thư di căn hạch, phục hồi nhanh, giảm nguy cơ biến chứng… 

Robot phẫu thuật đang “làm việc” gì trong các bệnh viện Việt Nam? - ảnh 2

Một ca phẫu thuật bằng hệ thống robot da Vinci. Nguồn: Forbes

Cũng mới bắt đầu ứng dụng phẫu thuật robot trong thần kinh sọ não hồi tháng 2.2019, kết quả nghiên cứu về phẫu thuật robot trong thần kinh sọ não với 10 trường hợp tại bệnh viện Nhân dân 115 cho thấy, việc phẫu thuật bằng robot có thể thực hiện trên hầu hết lứa tuổi với độ đa dạng bệnh lý cao, giảm thời gian tại phòng mổ nhờ sự chủ động lập kế hoạch trước mổ, vị trí tổn thương được xác định chính xác.

Sở hữu nhiều ưu điểm trong hiệu quả điều trị, các bệnh viện Việt Nam ứng dụng kỹ thuật phẫu thuật bằng robot vẫn còn gặp không ít khó khăn khi áp dụng vào thực tiễn. Đại diện bệnh viện Bình Dân cho biết, một trong những hạn chế của kỹ thuật này là thời gian chuẩn bị robot lâu, dù bệnh viện đã có sự cải thiện đáng kể so với giai đoạn đầu. Đồng thời, sau khi đã lắp đặt các cánh tay robot vào thì rất khó thay đổi (vì vậy việc xác định vị trí các cánh tay robot từ đầu là rất quan trọng).

Song song đó là vấn đề chi phí cao, bệnh viện phải có sự cân nhắc giữa lợi ích và chi phí. Thực tế mức giá của hệ thống robot phẫu thuật da Vinci thế hệ Xi khoảng 2 triệu USD, chưa tính phí bảo trì hằng năm vài ngàn đô-la Mỹ. Ở góc độ nhà cung cấp, các công ty chế tạo robot cũng phải đối mặt trở ngại lớn ở vấn đề chi phí máy móc, vì việc chế tạo robot có thể sao chép chính xác cách di chuyển tay, cổ tay, ngón tay của một bác sĩ phẫu thuật rất tốn kém.

Sau 10 trường hợp đầu tiên được triển khai phẫu thuật bằng robot thần kinh (Modus V Synaptive thế hệ thứ hai), bệnh viện Nhân dân 115 đánh giá giải pháp này an toàn, chính xác, hiệu quả hơn và chưa ghi nhận biến chứng. Tuy nhiên để đánh giá toàn diện, bệnh viện vẫn cần số liệu lớn hơn hiện tại. Nhu cầu tiếp theo là hoàn thiện dần kỹ năng của ekip mổ, gây mê... để thực hiện các phẫu thuật phức tạp và đa dạng hơn.

“Phẫu thuật bằng robot có ưu thế hơn phẫu thuật nội soi kinh điển nhờ sự phát triển của công nghệ, giúp bác sĩ ngoại tổng quát và tiết niệu thực hiện được những phẫu thuật phức tạp với độ chính xác cao hơn và thuận lợi hơn”, giám đốc bệnh viện Bình Dân nhận xét và cho biết sẽ tiếp tục ứng dụng kỹ thuật này vì mang lại lợi ích rất thiết thực cho người bệnh. 


Ứng dụng robot đầu tiên trong y khoa xuất hiện năm 1985, khi một cánh tay robot hỗ trợ phẫu thuật sinh thiết thần kinh. 
Năm 2000, hệ thống robot phẫu thuật hoàn chỉnh đầu tiên là robot da Vinci được cục Quản lý thực phẩm và dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê chuẩn, giúp bác sĩ phẫu thuật nội soi điều khiển dụng cụ phẫu thuật gián tiếp qua bàn điều khiển. 
Năm 2001, nội soi bằng viên nang nuốt vào được FDA chấp thuận.
Năm 2013, cuộc cách mạng robot chỉnh hình được khởi động với hệ thống robot Mako.
Gần đây, công nghệ robot tạo ra chân, tay giả bắt đầu được thực tế hóa. Kế đến là robot phục hồi chức năng.

                                                                    Nguồn: Sở Y tế TP.HCM


Đọc thêm>>>
Elon Musk lên kế hoạch nối não người với trí tuệ nhân tạo vào năm 2020
CEO Hồ Nhân: Nhà công nghệ sinh học ở Nanogen
TS.Nguyễn Thị Ngọc Trâm dành trọn sự nghiệp cho thảo dược
Công ty tỉ đô từ khởi nghiệp xây tương lai cho công nghệ sinh học
Giàu nhất Hàn Quốc nhờ bán mặt nạ làm đẹp

"Chúng ta có thể bất chấp luật lệ của con người, nhưng không thể chống lại những quy luật tự nhiên". ---- Jules Verne - nhà văn

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 78 tháng 11.2019

 Số 78 tháng 11.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - 25 NỮ DOANH NHÂN QUYỀN LỰC NHẤT CHÂU Á
  • - 400 NGƯỜI GIÀU NHẤT NƯỚC MỸ
  • - ĐẦU TƯ BẤT ĐỘNG SẢN - HẠ LONG THỨC GIẤC
  • - NHÀ GIAO DỊCH HÀNG ĐẦU PHỐ WALL