Chính phủ điện tử đang được triển khai ở Việt Nam hướng tới chính phủ số khi doanh nghiệp, các hoạt động kinh doanh đang được chuyển đổi số hóa.  

Ông Nguyễn Việt Hưng là người Việt Nam đầu tiên sử dụng cổng dịch vụ công quốc gia để đăng ký và nhận biển số xe. Thay vì phải mang các giấy tờ liên quan cùng với chiếc xe mới mua đến phòng Cảnh sát giao thông thành phố Hà Nội hay kê khai, nộp lệ phí trước bạ với cơ quan thuế, ông Hưng và nhân viên đại lý bán xe đã kê khai qua mạng.

Các khâu xác minh, đối chiếu giữa thông số kỹ thuật của xe như số khung, số máy, dung tích xy lanh được các bên liên quan gồm nhà sản xuất, cục đăng kiểm, cơ quan công an phối hợp thực hiện dựa trên dữ liệu chia sẻ. Công đoạn cuối cùng ông Hưng buộc phải có mặt ở nơi cấp biển số để tự tay bấm biển số xe theo đúng quy định.

Nền kinh tế số và chính phủ số - ảnh 1

Kê khai, nộp lệ phí trước bạ và đăng ký, cấp biển số xe qua mạng là dịch vụ công trực tuyến thứ 1.000 được chính thức cung cấp trên cổng dịch vụ công quốc gia kể từ ngày 19.8.2020.

Cùng ngày, bà Nguyễn Thị Hoa Hường, nhân viên công ty Dabaco có trải nghiệm sử dụng cổng dịch vụ công quốc gia để làm các thủ tục bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, dịch vụ công thứ 998 cũng được cung cấp trên cổng dịch vụ công quốc gia.

Trong lúc bà Hường làm các thủ tục, bà Hoàng Thị Lệ Anh, chuyên viên nhân sự của công ty VNPT – Technology ở Hà Nội cũng sử dụng cổng dịch vụ công quốc gia để liên thông đăng ký điều chỉnh đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và báo cáo tình hình thay đổi lao động.

Đưa vào hoạt động từ ngày 9.12.2019, sau 10 tháng hoạt động, từ năm dịch vụ ban đầu, cổng dịch vụ công quốc gia kết nối với tất cả các bộ, ngành và 63 tỉnh, thành phố để cung cấp 1.162 dịch vụ cho người dân và doanh nghiệp. Cổng thu hút 65 triệu lượt người truy cập.

Các con số nêu trên được ông Ngô Hải Phan, cục trưởng cục Kiểm soát thủ tục hành chính (văn phòng Chính phủ) chia sẻ tại hội thảo Chính phủ điện tử diễn ra ngày 17.9 tại TP.HCM. Vượt trên con số 17 triệu hồ sơ trên cổng hay hàng chục triệu lượt truy cập, ông Phan nhấn mạnh: “Cách tiếp cận mới là một thủ tục hành chính áp dụng trên 63 tỉnh, thành phố tới 8.000 xã.”

Một khâu quan trọng trong dịch vụ công qua mạng là thanh toán trực tuyến cũng đã được triển khai từ tháng 3.2020. Theo ông Nguyễn Đăng Hùng, phó tổng giám đốc Napas, đơn vị tham gia vào hoạt động thanh toán, trong tháng 8.2020, trung bình mỗi ngày có 3,5 triệu giao dịch. Tổng giá trị giao dịch trong tháng 8, theo ông Hùng, là 30.000 tỉ đồng.

Theo ông Phan, có 38 ngân hàng, tổ chức tín dụng tham gia cung cấp dịch vụ thanh toán trực tuyến. “Thanh toán trực tuyến không chỉ áp dụng cho dịch vụ công trực tuyến mà cho cả dịch vụ trực tiếp.”

Nếu như cổng dịch vụ công quốc gia là nơi cung cấp các dịch vụ công trực tuyến cho người dân và doanh nghiệp, cổng thông tin báo cáo quốc gia và trung tâm thông tin, chỉ đạo điều hành của chính phủ dành cho các cơ quan thuộc chính quyền với chính quyền. Hai cổng thông tin và trung tâm thông tin cũng được đưa vào sử dụng cùng ngày với dịch vụ công thứ 1.000.

Để có thể vận hành các trung tâm trên, từ tháng 7.2018, thủ tướng ban hành văn bản về gửi và nhận văn bản điện tử giữa các cơ quan trong hệ thống hành chính nhà nước. Tháng 3.2019, trục liên thông văn bản quốc gia được đưa vào hoạt động. Theo văn phòng Chính phủ, tất cả 94 bộ, ngành, địa phương đều kết nối với trục này.

Để hoàn thiện khung pháp lý, cơ sở để thừa nhận văn bản điện tử, Chính phủ ban hành nghị định về công tác văn thư và nghị định về thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Khi thông tin được thông suốt, đầy đủ và kịp thời, giúp ích rất nhiều cho việc chỉ đạo, ra quyết định dựa trên số liệu.

Trong nền kinh tế số, dữ liệu được ví như vai trò của dầu mỏ đối với cách mạng công nghiệp. Trong lễ khởi động cổng dữ liệu quốc gia do bộ Thông tin - Truyền thông chủ trì ngày 31.8 vừa qua, giai đoạn đầu sẽ xây dựng một số phân hệ cơ bản bao gồm thông tin hiện trạng dữ liệu trong cơ quan nhà nước, dữ liệu mở của cơ quan nhà nước.

Nền kinh tế số và chính phủ số - ảnh 2

Ông Đỗ Công Anh, phó cục trưởng cục Tin học hóa, đơn vị chủ trì xây dựng cổng dữ liệu quốc gia cho biết, định hướng phát triển cổng dữ liệu quốc gia tích hợp với các hệ thống khác để hình thành hạ tầng dữ liệu quốc gia.

Theo chia sẻ trên chinhphu.vn của ông Mai Tiến Dũng, chủ nhiệm văn phòng Chính phủ, có 2,5 triệu văn bản được gửi, nhận điện tử giữa các cơ quan các cấp (cấp trung ương, tỉnh, thành phố, huyện). Tính toán sơ bộ, việc triển khai như vậy tiết kiệm 1.200 tỉ đồng mỗi năm, từ việc cắt giảm chi phí sao chụp, chi phí gửi nhận văn bản qua đường bưu chính, chưa kể đến các lợi ích khác như tiết kiệm thời gian và sự minh bạch.

Là đơn vị cung cấp giải pháp cổng thông tin báo cáo quốc gia dưới dạng cho thuê dịch vụ (Software as a service), ông Hoàng Thái Bảo, phó tổng giám đốc VNPT cho biết, các bài toán do văn phòng chính phủ đặt ra trong thời gian gần đây có các đặc thù: Yêu cầu về đầu bài không đầy đủ ngay từ ban đầu mà sẽ liên tục được cập nhật trên cơ sở thực tế thực hiện cải cách thủ tục hành chính, cũng như tư vấn của các chuyên gia nước ngoài; tiến độ triển khai trong vòng 6-8 tháng; áp dụng các công nghệ mới như Cloud, AI, Bigdata và phải làm chủ được các công nghệ này để đảm bảo an toàn thông tin cũng như an ninh mạng.

Với các yêu cầu như vậy, nếu thực hiện theo  “quy trình đầu tư thì sẽ thời gian sẽ kéo dài vài năm,” vì vậy văn phòng chính phủ lựa chọn hình thực thuê dịch vụ, các doanh nghiệp triển khai, thử nghiệm khi đáp ứng yêu cầu sẽ đấu thầu để thuê dịch vụ.

Ông Bảo cho rằng, đối với doanh nghiệp công nghệ đây là thách thức và rủi ro lớn vì sẽ không thể tính toán được nguồn lực hạ tầng, nhân lực phải bỏ ra ngay từ đầu mà sẽ phải cam kết đầu tư nguồn lực trong suốt quá trình phát triển, triển khai và quản trị vận hành. 

Theo ông Bảo, VNPT được bộ Công an lựa chọn là nhà thầu cung cấp giải pháp cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Theo chia sẻ tại hội thảo chính phủ điện tử của ông Bảo, dự kiến từ tháng 2.2021 cơ sở dữ liệu về dân cư sẽ từng bước được đưa vào sử dụng. “Đây là cơ sở dữ liệu gốc phục vụ việc xây dựng nền tảng định danh điện tử, cho phép giao dịch trên môi trường mạng có thể thực hiện một cách an toàn.”

Theo tính toán sơ bộ khi mới khai trương cổng dịch vụ công quốc gia, việc chuyển đổi phương thức từ thực hiện trực tiếp sang trực tuyến giúp tiết kiệm hơn 4.200 tỉ đồng/năm. Khi số dịch vụ tăng, cùng với 250.000 tài khoản đăng ký sử dụng trên cổng dịch vụ, hơn 520.000 lượt truy cập thực hiện các tiện ích và hơn 363.000 lượt truy cập thực hiện dịch vụ công trực tuyến theo số liệu tính đến ngày 8.9, giá trị vật chất mang lại ngày càng lớn hơn.

Sau khi tích hợp thanh toán trực tuyến, từ tháng 3 đến nay, có bốn ngàn giao dịch, với giá trị khoảng năm tỉ đồng/tháng. Nhiều bộ, ngành cung cấp dịch vụ công trực tuyến đạt tỉ lệ 100% như bộ Y tế, bộ Giáo dục - Đào tạo.

Hai bộ dẫn đầu về số lượng dịch vụ cung cấp là bộ Tài chính, bộ Công thương với số dịch vụ cung cấp lần lượt là 294 và 130, theo thông tin hiển thị ngày 17.9 ở cổng dịch vụ công quốc gia.

Cổng dịch vụ công quốc gia được xây dựng trên cách tiếp cận lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Người dân có thể sử dụng các nhóm dịch vụ như cư trú, khai sinh, đăng ký điện, chứng thực một số loại giấy tờ, nộp thuế, bảo hiểm xã hội và nộp phạt vi phạm hành chính.

Với doanh nghiệp, cổng dịch vụ công quốc gia cung cấp thông tin hướng dẫn đăng ký kinh doanh, khai thuế, thủ tục hàng hóa và một số dịch vụ công trực tuyến. Theo đại diện bộ Công thương, cung cấp chứng nhận xuất xứ hàng hóa là dịch vụ được nhiều doanh nghiệp lựa chọn nhất. 1.100 dịch vụ công trực tuyến trên tổng số hơn 6.300 dịch vụ công cho thấy, cung cấp dịch vụ công trực tuyến còn một chặng đường dài phía trước.

Dẫn tỉ lệ 4/10.000 người dân ở Thừa Thiên – Huế, địa phương đứng đầu cả nước về ứng dụng chính phủ điện tử, phó chủ tịch hội đồng Tư vấn cải cách Thủ tục hành chính, ông Trương Gia Bình đặt vấn đề làm thế nào để gia tăng số lượng người dân, doanh nghiệp sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Chia sẻ kinh nghiệm thu hút người dùng, ông Phan Thiên Định, phó chủ tịch tỉnh Thừa Thiên – Huế cho biết, dịch vụ công là một hợp phần trong ứng dụng di động để người dân có thể tương tác với chính quyền. Hiện nay, theo ông Định, có 130.000 người sử dụng, chiếm 10% số dân của thành phố Huế.

Thông qua ứng dụng, người dân ngoài việc sử dụng dịch vụ công, còn có thể trình bày ý kiến, đề xuất các vấn đề của đời sống đô thị. “Qua đó, cơ quan nhà nước có hướng xử lý, giải quyết, cũng như có thể giám sát việc triển khai của các nhân viên chức trách,” ông Định nói.

Nhiều ý kiến tại hội thảo tán đồng, cần đặt ưu tiên cho nhóm dịch vụ công đáp ứng nhu cầu lớn của người dân, doanh nghiệp hơn là chạy theo số lượng dịch vụ. Để thu hút người dùng, cách làm của bộ Công thương là xây dựng chính sách khuyến khích sử dụng. “Chẳng hạn nếu gửi văn bản giấy, thời gian giải quyết là tám giờ làm việc. Còn nếu gửi qua cổng dịch vụ trực tuyến, thời gian giải quyết tối đa là bốn giờ,” đại diện bộ Công thương nói.

Theo hãng tư vấn công nghệ thông tin Gartner, có năm cấp độ phát triển chính phủ số đi từ chính phủ điện tử, trải qua các cấp độ mở (dữ liệu mở), điều hành dựa trên dữ liệu, tiến tới quản lý điều hành toàn bộ trên nền tảng số và cuối cùng là tối ưu hóa. Trên cơ sở đó, có thể thấy Việt Nam từng bước phát triển chính phủ điện tử, cũng như xây dựng lộ trình cho cấp độ thứ hai và thứ ba.

Tuy khái niệm chính phủ số vẫn chưa được xác định rõ ràng, các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, bộ, ngành có định hướng xây dựng đề án hướng tới chính phủ số. Trong hoạt động kinh tế – xã hội, khi chuyển đổi số hóa, có doanh nghiệp số, kinh tế số, quản lý, điều hành nhà nước cũng phải dựa trên nền tảng số.

(*) Bản in theo tạp chí Forbes Việt Nam số 89, tháng 10.2020


Đọc thêm >>>
Wee Digital: Định danh bằng gương mặt
eKYC: Cánh cửa điện tử cho ngân hàng số hóa
Khung pháp lý phát triển công nghệ tài chính
Ngân hàng số - từ đổi mới đến cách mạng
FWD và sự trở lại của “người cũ” Huỳnh Thanh Phong
Đường đến siêu ứng dụng của MoMo

"Khởi nguồn kinh doanh là để tạo ra hạnh phúc, không phải để tích lũy của cải.". ---- B.C Forbes

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 90 tháng 11.2020

 Số 90 tháng 11.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - 10 NHÀ PHÁT TRIỂN BẤT ĐỘNG SẢN HÀNG ĐẦU

    Danh sách 10 nhà phát triển bất động sản hàng đầu dựa trên số lượng sản phẩm đưa ra thị trường từ năm 2014 đến nay.

  • - NGƯỜI CỦA THỊ TRƯỜNG

    Ông Nguyễn Đình Trung đưa Hưng Thịnh từ một công ty môi giới thành nhà phát triển bất động sản có hệ sinh thái khép kính.

  • - KHU ĐÔ THỊ XANH

    Gamuda Land bền bỉ phát triển hai khu đô thị xanh tại Hà Nội và TP.HCM.

  • NGƯỜI XÂY TỔ ẤM

    Chuỗi siêu thị nội thất Baya tái cơ cấu hoạt động khi thị trường bất động sản trầm lắng.

  • - SẴN SÀNG ĐÓN LẤY CƠ HỘI

    Với bảy nhà máy, Staint Gobain nắm bắt cơ hội ở đất nước trong thời kỳ đô thị hóa.

  • - ĐÓN ĐẦU TƯƠNG LAI

    Các doanh nghiệp bất động sản sẵn sàng đầu tư lớn cho công nghệ trong bất động sản.

  • - ƯU TIÊN NHỮNG CON ĐƯỜNG LÀM NÊN SỰ GIÀU CÓ

    Thứ trưởng bộ Giao thông Vận tải chia sẻ về chiến lược phát triển hạ tầng, và kế hoạch triển khai trong năm năm tới.