Thông báo trên Twitter của tổng thống Trump về việc tăng thuế áp lên 200 tỉ USD hàng hóa Trung Quốc từ mức cũ 10% lên 25% kể từ 10.5 tới, đã ngay lập tức khiến thị trường biến động, cổ phiếu Trung Quốc giảm sâu hơn mốc 5%, bất chấp nhịp tăng tích cực đã giữ được trong suốt năm 2018.

Thông tin của ông Trump xuất hiện giữa bối cảnh giới chức Mỹ đang rất lạc quan về cuộc đàm phán Mỹ - Trung hiện tại. Mới vừa tuần trước trong một bài phát biểu, tổng thống Trump còn đề cập tới việc đang tiến hành hiệp ước thương mại, khiến nhiều người tin rằng ông và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ sớm lên bàn ký thỏa thuận.

Nhưng sự việc đang đi theo chiều hướng ngược lại. Thậm chí tổng thống Trump còn đe dọa sẽ đánh thuế lên tất cả hàng hóa của Trung Quốc, chứ không chỉ 200 tỉ USD hàng hóa ban đầu.

Tuyên bố này đã khiến 500 cổ phiếu chạm mức lệnh dừng giới hạn 10% vào ngày 6.5. Hôm sau, giao dịch của các cổ phiếu này đã dừng lại. Chỉ số Shanghai Composite đóng phiên ở mức thấp hơn 5,6%, trong đó cổ phiếu của Unicom, một trong những công ty viễn thông nhà nước lớn của Trung Quốc, kết ngày với mức giảm 9,15%.

Tại New York, chứng chỉ quỹ Deutsche X-trackers Harvest CSI 300 China A-Shares ETF (ASHR) bị thổi bay 6,6% trong giờ giao dịch đầu tiên.

Tính từ tháng 1.2010 đến nay, cổ phiếu Trung Quốc đã có 24 lần giảm sâu hơn mốc 5%, chủ yếu trong năm 2015 và 2016. Năm 2018, mức giảm chạm mốc này chỉ xảy ra duy nhất một lần. Thị trường chứng khoán Trung Quốc đã giữ được chiều hướng tăng suốt năm vì có vẻ như các nhà đầu tư không còn quá bận tâm tới căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc.

Nhưng giờ đây cổ phiếu Trung Quốc lại một lần nữa giảm sâu hơn mốc 5%.       

Lời đe dọa đánh thuế của tổng thống Trump gây những hậu quả gì?  - ảnh 1

500 cổ phiếu, bao gồm cổ phiếu của công ty sản xuất ô tô và thiết bị ô tô Đông Phong niêm yết tại Trung Quốc, chạm mức lệnh dừng giới hạn 10% vào ngày 6.5. Ảnh: Forbes.com.

"Suốt năm 2018, thị trường vẫn tin tưởng rằng tới một ngày thuế suất thương mại sẽ sớm được xóa bỏ. Chúng tôi lại không tin như vậy," Vladimir Signorelli, người đứng đầu công ty nghiên cứu Bretton Woods Research nhận định, "Thị trường sẽ sớm phải thích nghi với sự thay đổi này."

Lời lý giải cho quyết định mới nhất của ông Trump có lẽ nằm ở thái độ trì hoãn của Trung Quốc khi giải quyết các tranh chấp về chuyển giao công nghệ tại các công ty liên doanh Mỹ - Trung. Một vấn đề khác là chính phủ Trung Quốc vẫn đang trợ cấp cho nhiều ngành công nghiệp mũi nhọn.

Nhiều nguồn tin cho hay Trung Quốc sẽ chỉ tuân thủ yêu cầu cải tổ của Mỹ nếu quốc gia này đồng ý dỡ bỏ thuế quan ngay lập tức.

"Vấn đề thực sự nằm ở sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ và tạo ra một sân chơi bình đẳng để các doanh nghiệp nước ngoài làm ăn tại Trung Quốc," theo Paul Gruenwald, kinh tế trưởng toàn cầu của S&P Global Ratings.

Với Mỹ, những thành tựu công nghệ của Trung Quốc là kết quả của việc đóng sập cánh cửa làm ăn của các doanh nghiệp nước ngoài tại Trung Quốc và bằng cách đánh cắp bản quyền sáng chế. Ranh giới của cuộc chiến công nghệ Mỹ - Trung hiện không chỉ khoanh vùng trong lãnh thổ Trung Quốc nữa mà đã lan rộng ra toàn thị trường châu Á.

Trung Quốc lại cho rằng việc các công ty nước ngoài chuyển giao công nghệ đều mang tính tự nguyện. Quốc gia này hầu như không thừa nhận lời buộc tội đánh cắp công nghệ và chỉ giảm bớt rất ít số tiền viện trợ cho các doanh nghiệp của mình.

Vẫn chưa rõ liệu phó thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc có ghé thăm Washington vào tuần sau theo lịch trình hay không. Nếu chuyến công du không diễn ra, thị trường sẽ xem đó là lời xác nhận rằng việc tăng thuế trở thành hiện thực.

Rất có thể khi ấy, Trung Quốc sẽ đáp trả bằng việc áp thuế lên nông sản Mỹ. Các nông trại tại Mỹ đã phải trải qua một năm khó khăn vì lượng xuất khẩu năm 2018 tại các bang phát triển nông nghiệp của Mỹ bị giảm sút đáng kể.


Lời đe dọa đánh thuế của tổng thống Trump gây những hậu quả gì?  - ảnh 2

Với Mỹ, những thành tựu công nghệ của Trung Quốc đạt được là nhờ đóng sập cánh cửa tiến vào thị trường nội địa với các doanh nghiệp nước ngoài và bằng việc đánh cắp công nghệ. Ảnh: Forbes.com.

Dự kiến thị trường ngày 7.5 ũng sẽ không mấy khả quan với Trung Quốc, trừ khi ngân hàng trung ương của quốc gia này vào cuộc. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc rất có thế sẽ thực hiện các động thái bảo vệ thị trường chứng khoán trong nước và thiết lập mức sàn cho đồng nhân dân tệ.

Tuy vậy, chính phủ Trung Quốc vẫn muốn chứng tỏ mình đang kiểm soát tốt tình hình. Việc can thiệp vào thị trường chứng khoán sẽ là bằng chứng chỉ ra rằng nhà nước đang hoảng loạn.

"Việc căng thẳng thương mại tiếp tục leo thang sẽ gây tổn hại cho kinh tế Trung Quốc và khiến thị trường mất bình ổn," Aidan Yao, chuyên viên kinh tế cấp cao của AXA Investment Managers nhận định. Ông cho rằng 25% thuế áp lên 200 tỉ USD hàng hóa sẽ nuốt trọn 0.9 điểm phần trăm GDP Trung Quốc trong 12 tháng tới, chưa kể khoản tác động 0.6% từ mức áp thuế hiện tại. Nếu tổng thống Trump thực sự đánh thuế lên tất cả hàng hóa Trung Quốc, thì tăng trưởng dưới 6% là một kịch bản tồi tệ với nền kinh tế Trung Quốc

Trong khi mức thuế 25% của tổng thống Trump dường như sẽ chưa gây ra thiệt hại lên nền kinh tế Mỹ.

"Trung Quốc sẽ trở thành vấn đề nếu quốc gia này nổi cơn thịnh nộ," Bryan McCarthy, chiến lược gia của công ty nghiên cứu đầu tư Macrolens cho hay. "Họ cố gắng che đậy thị trường, khiến mọi người cảm thấy lạc quan." Chiến lược gia này cho rằng nếu muốn, Trung Quốc có thể hy sinh mức tăng trưởng vào năm sau để kéo thị trường toàn cầu đi xuống. Trong khi đó, tổng thống Trump luôn vô cùng chú trọng vào sức khỏe của thị trường chứng khoán và nền kinh tế Mỹ.

Một phương thức nữa Trung Quốc có thể sử dụng để vô hiệu hóa tác động của thuế quan là làm suy yếu đồng nhân dân tệ. Bộ trưởng ngân khố Hoa Kỳ Steve Mnuchin khẳng định rằng các quan chức chính phủ Trung Quốc đã hứa sẽ không tiếp tục giảm giá nhân dân tệ. Nhưng liệu Trung Quốc có thực sự giữ cam kết?

Nếu tỷ giá rơi xuống mức dưới 7 nhân dân tệ cho 1 đô-la Mỹ, Mnuchin có thể sẽ không còn mong muốn tiếp tục đàm phán với Trung Quốc trong tương lai, hoặc thậm chí khiến ông rời bỏ vị trí hiện tại.

Cho tới khi những suy đoán này có câu trả lời, những nhà đầu tư và doanh nghiệp tại Trung Quốc cần đặt cho mình câu hỏi: Nếu thuế suất tăng, tiếp theo họ cần phải làm gì?

Đọc thêm >>>
Thương mại Mỹ - EU: Cuộc chiến lớn ít được chú ý
Tăng trưởng kinh tế chậm lại do rủi ro thương mại toàn cầu leo thang
Lời cảnh báo chiến tranh thương mại bất thường của tổng thống Trump
Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung thành đòn bẩy cho kinh tế ASEAN
Lãnh đạo doanh nghiệp toàn cầu bi quan về kinh tế 2019
Ba mối quan tâm lớn đến kinh tế Việt Nam 2019