Các chuyên gia tại hội thảo về giáo dục STEAM cuối tuần rồi nhấn mạnh, khả năng giải quyết vấn đề và thích ứng với các thay đổi của thị trường lao động sáng tạo là lợi ích to lớn nhất mà giáo dục STEM hay STEAM mang lại cho người học.

Trên thực tế, nhu cầu việc làm ở các ngành nghề STEM (Khoa học - Công nghệ - Kỹ thuật và Toán học) đang gia tăng nhanh chóng. Cục Thống kê lao động Mỹ ước tính, trong vòng 10 năm, từ 2012-2022, số lượng việc làm trong các ngành nghề có liên quan đến STEM tăng thêm 9 triệu người. Xu hướng này dẫn đến nhiều trường học trên thế giới ngày càng thúc đẩy việc chương trình STEM cho quá trình giảng dạy, bao gồm cả Việt Nam.

Nhưng bước tiến mới hình thành những năm gần đây lại đòi hỏi tính cân bằng cao hơn trong đào tạo nhân lực khi bộ môn nghệ thuật (Arts) được đưa vào chương trình STEAM (Khoa học - Công nghệ - Kỹ thuật - Nghệ thuật và Toán học). Chương trình gia tăng hơn nữa về tư duy liên kết sự vật, hiện tượng với các ứng dụng và kỹ thuật cho trẻ dựa trên thực hành và các hoạt động trải nghiệm sáng tạo.

Giáo dục STEAM phải cung cấp được những kỹ năng sáng tạo cho tương lai - ảnh 1

Khi được hỏi về những phát kiến mới trong tương lai, phần lớn các nhà giáo dục cho rằng chúng có liên quan đến công nghệ thực tế ảo hoặc thực tế tăng cường, công nghệ mã hóa và công nghệ sinh học. Nguồn: Catapult X

Một khảo sát hồi tháng 10.2018 về giáo dục STEAM do Catapult X và MCH Strategic Data thực hiện, cho thấy 61% trong số gần 3.000 nhà giáo dục và nhà quản lý cho rằng STEAM đang được thúc đẩy mạnh mẽ trong các lớp tiểu học, và họ đang thực hiện hoặc có kế hoạch phát triển STEAM trong năm học tới. Hiện tại, việc triển khai STEAM trong các chương trình giáo dục chủ yếu là ở các môn học về khoa học máy tính (75,9%), học tập theo dự án (75,2%), robot học (70,7%)…

Chia sẻ tại buổi toạ đàm về giáo dục STEAM ở Việt Nam cuối tuần rồi tại đại học Fulbright, PGS.TS. Bùi Thế Duy - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, tại Việt Nam, từ năm 2014-2015, phong trào quốc gia về STEM đã được khởi động và đến nay đã lan rộng ra nhiều tỉnh thành. Trong giáo dục phổ thông, bên cạnh ngoại ngữ, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã chú trọng thúc đẩy STEM nhằm góp phần trang bị các kiến thức và kỹ năng tốt hơn cho các thế hệ tương lai. 

Nói về xu thế STEAM đang được thúc đẩy trên thế giới nói chung và tại Việt Nam nói riêng, PGS.TS. Bùi Thế Duy nhận xét, "đó là bởi vì kỹ năng làm việc với các hệ thống trong tương lai sẽ là những kỹ năng có liên quan đến STEAM."

Ông cũng cho rằng điều quan trọng không phải là chương trình STEM hay STEAM, mà là việc thay đổi phương pháp giảng dạy từ đào tạo kiến thức sang đào tạo kỹ năng và những năng lực mới giúp người học sau này làm việc hiệu quả, có thể thích ứng nhanh với sự thay đổi của thị trường lao động, đặc biệt của công nghệ mới. 

Giáo dục STEAM phải cung cấp được những kỹ năng sáng tạo cho tương lai - ảnh 2

Các diễn giả tại buổi toạ đàm về giáo dục STEAM ở Việt Nam tại đại học Fulbright. Từ trái sang: PGS.TS. Bùi Thế Duy, PGS.TS. Trần Minh Triết và TS. Ryan Derby-Talbot. Ảnh: Bích Trâm.

TS. Ryan Derby-Talbot - giám đốc học thuật của đại học Fulbright nhấn mạnh các điểm nổi bật nhất khi nói về giáo dục STEAM. Thứ nhất, cần xác định được đó không phải là năm môn học riêng lẻ, mà là sự tích hợp trong một thể liên ngành, tập trung vào cách tư duy khi kết hợp các hoạt động với nhau.

Thứ hai, STEAM không cung cấp cho người học một công thức hay đáp án sẵn có, mà học từ vấn đề, từ trải nghiệm. Người học còn đòi hỏi các khả năng diễn đạt về khoa học, công nghệ… bằng ngôn ngữ đời thường để mọi đối tượng đều có thể hiểu được. 

“Việc giáo dục STEAM là một quá trình, nó trở thành cơ hội chỉ khi chúng ta tiếp cận đúng mới có thể giải quyết được những yêu cầu mà chính khái niệm giáo dục này mang lại”, TS.Ryan nhận định. 

Bàn luận về chủ đề STEM và STEAM trên teachhub.com, chuyên gia về khoa học giáo dục Janelle Cox nhận định, học sinh ngày nay cần được thụ hưởng một nền giáo dục đa dạng, họ cần được trang bị "những kỹ năng của tương lai để giải quyết những vấn đề của tương lai."

“Điều quan trọng là họ phải nỗ lực và gắn kết thực sự với những việc mình đang làm, khi đó mới có cơ hội tạo nên sự khác biệt cho thế giới”, Janelle cho biết.

Giáo dục STEAM phải cung cấp được những kỹ năng sáng tạo cho tương lai - ảnh 3

STEAM là phương pháp giáo dục tích hợp các ngành Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Nghệ thuật và Toán học, được phát triển dựa trên sự bổ sung thêm thành tố Arts (các yếu tố liên quan đến khoa học xã hội, nghệ thuật…) vào khái niệm STEM vốn đã phổ biến từ những năm 1950-1960.

Giáo dục STEAM phải cung cấp được những kỹ năng sáng tạo cho tương lai - ảnh 4