Các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) hiện chiếm khoảng 97% tổng số các doanh nghiệp tại Việt Nam, theo số liệu VCCI công bố qua các năm. Chiếm số lượng lớn nhưng sức đóng góp cho nền kinh tế của khối SMEs chưa tương xứng vì còn nhiều rào cản ảnh hưởng tới sự phát triển của họ.

Khảo sát của công ty nghiên cứu thị trường Insight Asia cho thấy, bakhó khăn lớn nhất đối với các SMEs, đặc biệt là SMEs trong ngành sản xuất là: chi phí vốn (62%), nguồn khách hàng (60%), mặt bằng và môi trường sản xuất (55%).

Đáng chú ý, khi khảo sát sâu hơn, 95% doanh nghiệp cho biết mục đích sử dụng vốn của họ là để đầu tư vào mặt bằng, nhà xưởng nhằm mở rộng sản xuất để tiếp cận thị trường tiêu thụ lớn hơn và xoay vòng vốn hiệu quả hơn. 

Giải pháp nào để trợ lực cho SMEs ngành sản xuất tăng tốc? - ảnh 1

Tiếp cận vốn, nguồn khách hàng và môi trường sản xuất là 3 khó khăn lớn nhất của các SMEs ngành sản xuất ở quy mô vừa và nhỏ. Nguồn: Insight Asia

"Điều ngạc nhiên là các yếu tố pháp lý lại không phải là điều làm khó doanh nghiệp. Họ chấp nhận sử dụng các dịch vụ hỗ trợ bên ngoài và kinh doanh với những điều kiện chính sách hiện hành", bà Trần Liên Phương - giám đốc nghiên cứu Insight Asia Group cho biết.

Cũng theo bà Liên, các SMEs ngành sản xuất cho biết họ mong muốn môi trường kinh doanh ổn định để có thể mở rộng quy mô, mở rộng thị trường và về lâu dài có thể sở hữu nhà xưởng. Tuy vậy, môi trường sản xuất thì doanh nghiệp không thể chủ động, rào cản này khiến nhiều doanh nghiệp trong nhiều năm vẫn chỉ ở quy mô nhỏ, thậm chí "siêu nhỏ".

Báo cáo từ Phòng Công nghiệp và Thương mại Việt Nam (VCCI) kết hợp với USAID thực hiện cũng đưa ra thông điệp tương tự, trung bình chỉ 40% doanh nghiệp siêu nhỏ tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng. Tỷ lệ với doanh nghiệp nhỏ là 62%, doanh nghiệp ở quy mô vừa là 74% nhưng các doanh nghiệp quy mô lớn là 81%. Đồng thời, doanh nghiệp vừa và nhỏ phải chịu lãi suất vay cao hơn và đa số là nguồn vốn ngắn hạn.

Về tiếp cận đất đai, số liệu từ VCCI cho thấy chỉ 22% doanh nghiệp siêu nhỏ, 24% doanh nghiệp nhỏ và 29% doanh nghiệp quy mô vừa chọn mức "cao" hoặc "rất cao" khi nói về mức độ ổn định của mặt bằng kinh doanh. Hiện tại, số lượng SMEs sản xuất có đất nằm trong các cụm hoặc khu công nghiệp rất thấp - chỉ hơn 10% ở doanh nghiệp nhỏ và gần 20% với doanh nghiệp quy mô vừa, đều thấp hơn so với 35% của doanh nghiệp quy mô lớn sở hữu đất đai trong các khu công nghiệp.

Để "trợ lực" cho các doanh nghiệp sản xuất, bài toán về vốn và mặt bằng sản xuất là chủ đề được bàn luận sôi nổi giữa các khách mời tại sự kiện "Trợ lực cho SMEs ngành sản xuất" do TBKTSG tổ chức hồi tuần trước.

Giải pháp nào để trợ lực cho SMEs ngành sản xuất tăng tốc? - ảnh 2

Các diễn giả trao đổi về những trợ lực giúp doanh nghiệp SMEs ngành sản xuất tăng tốc. Ảnh : TBKTSG

Trước những câu hỏi về tiếp cận nguồn vốn vay, ông Trần Khải Hoàn - phó tổng giám đốc ngân hàng Nam Á cho rằng không ít doanh nghiệp khi tìm tới ngân hàng mà chưa hề chuẩn bị gì về chiến lược vay vốn, trong khi các chiến lược về quản trị khách hàng và phát triển sản phẩm được chuẩn bị rất tốt.

"Khi chúng tôi hỏi tới phương án vay vốn, không ít doanh nghiệp không trả lời được, hoặc mục đích sử dụng không rõ ràng, ví dụ vay vốn để bù vào chi phí sản xuất ngắn hạn," ông Hoàng dẫn chứng. 

Cũng theo đại diện từ Nam Á, nhiều doanh nghiệp khi vay vốn không thể chứng minh tính pháp lý của tài sản đảm bảo, "Ví dụ họ đưa ra sổ đất nông nghiệp 2000m2, vay vốn để xây dựng nhà xưởng nhưng không có giấy tờ kèm theo thì ngân hàng dở khóc dở cười".

Ông Hoàng gợi ý cho doanh nghiệp, các tài sản đảm bảo không nhất thiết phải là nhà xưởng, đất đai, máy móc, doanh nghiệp có thể đưa ra các hợp đồng hoặc các khoản phải thu có giá trị lớn trong thời gian dài làm tài sản đảm bảo khi vay vốn.

Gợi ý thêm về các lựa chọn mặt bằng sản xuất, bà Lâm Diệu Tâm Hiếu, chuyên gia phát triển dự án khu công nghiệp - phó tổng giám đốc Kizuna, cho rằng hiện tại bên cạnh mô hình khu công nghiệp truyền thống - vốn rất khó để SMEs tiếp cận, các công ty bất động sản khu công nghiệp cũng nên nghiên cứu để cung cấp mô hình nhà xưởng xây sẵn với quy mô nhỏ và nên đồng hành cùng khách hàng cả trước - trong - sau khi đã thiết lập mặt bằng sản xuất.

"Đây sẽ là bước tiến mới trong việc cung cấp mặt bằng sản xuất cho khối SMEs, vốn gặp khó về việc xây dựng nhà xưởng đúng chuẩn, hiện đại, tiết kiệm chi phí," theo bà Hiếu.

Ngoài ra, làm sao đáp ứng được một bộ phận doanh nghiệp có quy mô sản xuất không đủ lớn để vào các khu công nghiệp nhưng tự xây dựng nhà xưởng thì họ không đủ khả năng. "Khảo sát của chúng tôi cho thấy, dù giá thuê các mô hình nhà xưởng xây sẵn đã tích hợp hạ tầng cần thiết có cao hơn so với mặt bằng chung (khoảng 5-7 USD/m2) họ vẫn chấp nhận chi trả để ổn định mặt bằng và an tâm sản xuất", bà Hiếu cho biết.

Theo ông Trần Ngọc Liêm, phó chủ tịch VCCI TPHCM, các chính sách phải thiết thực với doanh nghiệp nhỏ, cụ thể như hỗ trợ tiếp cận vốn, đất đai, tìm kiếm khách hàng, nhà cung cấp. Song song với việc cải thiện môi trường kinh doanh để giúp doanh nghiệp xóa bỏ các loại chi phí không chính thức mà họ đang phải gánh chịu như hiện nay.

Vị này dẫn lại con số 56% doanh nghiệp siêu nhỏ, 52% doanh nghiệp nhỏ và 45% doanh nghiệp quy mô vừa cho biết "thỏa thuận về các khoản thuế phải nộp với cán bộ thuế là công việc quan trọng trong kinh doanh".

"Cải thiện môi trường kinh doanh đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ là trợ lực để giúp họ đẩy mạnh sản xuất và thoát khỏi chữ "vừa và nhỏ" trong tương lai gần", đại diện VCCI khẳng định.

Đọc thêm>>>>
Trong cách mạng công nghiệp 4.0, tốc độ sáng tạo mới quyết định thành công
Thời cơ mới cho start-up Việt Nam
Bất động sản công nghiệp: Nội, ngoại đua nhau tăng nguồn cung
Sôi động thị trường bất động sản công nghiệp

"Chúng ta có thể bất chấp luật lệ của con người, nhưng không thể chống lại những quy luật tự nhiên". ---- Jules Verne - nhà văn

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 78 tháng 11.2019

 Số 78 tháng 11.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - 25 NỮ DOANH NHÂN QUYỀN LỰC NHẤT CHÂU Á
  • - 400 NGƯỜI GIÀU NHẤT NƯỚC MỸ
  • - ĐẦU TƯ BẤT ĐỘNG SẢN - HẠ LONG THỨC GIẤC
  • - NHÀ GIAO DỊCH HÀNG ĐẦU PHỐ WALL