Các doanh nghiệp thủy sản đang phải nỗ lực linh hoạt hơn trong chuyển hướng thị trường, sản phẩm cũng như kênh bán khi diễn biến của dịch bệnh Covid-19 ngày càng lan rộng khiến việc kinh doanh mỗi ngày mỗi khó thêm.  

Theo số liệu Tổng cục Hải quan, ước tính trong tháng 3 xuất khẩu thủy sản đạt 600 triệu USD, tăng 19,7% so với cùng kỳ năm trước, tuy nhiên lũy kế ba tháng đầu năm lại giảm 11,2%, đạt hơn 1,58 tỉ USD. Các thị trường xuất khẩu chính như Nhật, EU, Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc… đều là tâm dịch Covid-19 lại chiếm gần 70% giá trị xuất khẩu của cả ngành. 

60% kim ngạch xuất khẩu đến từ tôm và cá tra. Trong hai tháng, xuất khẩu tôm vẫn duy trì tăng trưởng 2,6% với giá trị 383,4 triệu USD trong mặt hàng cá tra giảm mạnh 32,7%, còn 210 triệu USD; xuất khẩu hải sản cũng giảm 7% về giá trị so với cùng kỳ.

Doanh nghiệp thủy sản loay hoay tìm hướng thoát khó khăn - ảnh 1

Năm 2019, thủy sản xuất khẩu đạt 8,54 tỉ USD, giảm 3% so với năm 2018 và đóng góp 20,6% tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản của cả nước.

Tôm duy trì tăng trưởng nhờ vào thị trường Nhật Bản và Hàn Quốc trong hai tháng đầu năm vẫn chưa bị tác động về nhu cầu, tuy nhiên hai thị trường Trung Quốc và EU giảm lần lượt 37% và 15% giá trị. Đặc biệt EU là thị trường lớn nhất của tôm Việt, từ tháng 3 đã trở thành tâm dịch của thế giới phải đóng cửa biên giới khiến hàng hóa thông thương khó khăn.

Trao đổi với Forbes Việt Nam, ông Hồ Quốc Lực - chủ tịch công ty cổ phần thực phẩm Sao Ta (FMC) cho biết, việc sụt giảm đơn hàng tùy thuộc vào thị trường, cơ cấu khách hàng, kênh bán hàng. Ông Lực cho biết hiện các đơn hàng từ EU bị hoãn và hủy chủ yếu từ các khách hàng cung ứng vào hệ thống nhà hàng, trong khi mảng siêu thị vẫn rất cần hàng.

Năm ngoái FMC xuất khẩu 160 triệu USD, nằm trong ba doanh nghiệp xuất khẩu tôm lớn nhất của Việt Nam, trong đó thị trường EU chiếm gần 30% doanh số. Hiện doanh số của Fimex giảm khoảng 5%, chủ yếu từ thị trường EU, theo ông Lực.

Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp ảnh hưởng nặng hơn, đặc biệt các doanh nghiệp quy mô nhỏ. Khảo sát hội viên của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) về tác động của Covid-19 cho thấy đa số vừa gặp khó về đầu ra vừa đối mặt tình trạng thiếu nguồn nguyên liệu khi tình hình thả nuôi rất chậm.

Hiện các nhà cung cấp tôm giống đưa ra các chương trình khuyến mại chưa từng có: mua 1 tặng 50% thậm chí mua 1 tặng 1. Ông Lực cho biết dịch bệnh khiến việc thả giống chậm lại, kế hoạch thả giống 90 ha mới khai thác của Fimex sẽ chuyển đến cuối tháng 4.

VASEP cũng cho hay nhiều doanh nghiệp tôm đang phải tập trung phân bổ nguồn lực để đảm bảo cầm cự cùng người nuôi và khách hàng cũng như tìm cách phân bổ lại thị trường, hạn chế tại những thị trường bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên vì chưa vào vụ thu hoạch chính nên mức độ tác động với tôm chưa đáng kể bằng cá tra, ngành hàng này chịu thiệt hại tại hầu hết các thị trường tiêu thụ lớn như Trung Quốc, Mỹ và EU.

Doanh nghiệp thủy sản loay hoay tìm hướng thoát khó khăn - ảnh 2

Nguồn: Tổng cục Hải quan, VASEP

Vĩnh Hoàn - nhà xuất khẩu cá tra số 1 của Việt Nam bị ảnh hưởng đáng kể từ cả ba thị trường chính là Mỹ, Trung Quốc và EU. Theo VASEP, trong 2 tháng đầu năm 2020, tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra Việt Nam chỉ đạt 220,6 triệu USD, giảm 28,6% so với cùng kỳ, giảm mạnh nhất tại Trung Quốc – Hồng Kông hơn 47,6%; EU giảm 33,7%, Mỹ giảm gần 28%. Ba thị trường này chiếm gần 46% tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra.

Cá tra cũng là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của công ty cổ phần Nam Việt (Navico). Navico đã có những bước chuyển đổi thị trường khá mạnh trong 2 tháng đầu năm. Trong tháng 2 khi dịch bệnh hoành hành tại Trung Quốc, Navico nhanh chóng chuyển trọng tâm sang khu vực EU và ASEAN để hạn chế tác động. Kết quả kim ngạch xuất khẩu tháng 2 tăng 21% so với cùng kỳ, doanh thu từ Trung Quốc giảm mạnh nhưng thị trường EU và ASEAN tăng trưởng lần lượt 55% và 101% so với cùng kỳ.

Lũy kế 2 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu của Navico đạt gần 16 triệu USD, chiếm khoảng 7% tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra cả nước, giảm 25% so với cùng kỳ nhưng sản lượng vẫn tăng 5%.

Trong thông điệp gửi cổ đông, ông Doãn Tới, chủ tịch Navico nhấn mạnh tăng trưởng trên nhờ chiến lược đa dạng thị trường. Trong bối cảnh dịch bệnh hoành hành tại EU, Navico kỳ vọng thị trường Trung Quốc có thể phục hồi kịp để bù đắp mức sụt giảm ở EU. Nếu điều này không khả thi, Navico vẫn còn thị trường ASEAN và Nam Mỹ cũng như thâm nhập thị trường mới.

Theo VASEP, một số doanh nghiệp xuất khẩu hải sản đã chuyển sang sản xuất các sản phẩm đóng hộp thay vì tươi sống để đẩy vào các kênh siêu thị trong bối cảnh sụt giảm đơn hàng mới.

Cũng theo VASEP, kết quả xuất khẩu trong hai tháng qua vẫn chưa phản ánh rõ nét tác động của dịch bệnh. Các tác động sẽ kéo dài ít nhất nửa đầu năm, để một số thị trường chính dần phục hồi trở lại.  

Kết quả khảo sát hội viên VASEP cho thấy tỷ lệ các đơn hàng được giao bình thường theo hợp đồng đã ký chỉ chiếm 30-50%, đơn tạm hoãn hoặc hủy khá cao. Tỷ lệ tập trung chủ yếu tại thị trường châu Âu, Hàn Quốc và Trung Quốc, dù tại thị trường Trung Quốc từ tháng 3 bắt đầu dần có đơn hàng trở lại.

Trong công văn gửi Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn hồi cuối tháng 3, VASEP cho hay ngoài đối mặt với sự sụt giảm từ các thị trường chủ lực, phát sinh chi phí logistics, tình hình tài chính của nhiều doanh nghiệp đang ngày càng khó khăn trong bối cảnh vẫn phải duy trì lao động vì là ngành thâm dụng lao động.

VASEP đã lên một loạt kiến nghị nhằm giảm bớt khó khăn cho doanh nghiệp bao gồm việc miễn phí công đoàn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, tạm dừng bảo hiểm xã hội cho năm 2020, giảm giá điện, ngưng thu phú BOT đến hết năm 2020 để giảm phí vận chuyển.

Đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận gói vay lãi suất thấp, đồng thời gia hạn nợ, không chuyển thành nợ xấu, phạt nợ quá hạn để doanh nghiệp có thêm điều kiện tiếp tục sản xuất. Đặc biệt có chính sách khuyến khích xuất khẩu cho năm 2020-2021, sau khi dịch Covid-19 qua đi, quy hoạch lại vùng nguyên liệu, khuyến khích người nuôi tiếp tục thả giống trong thời điểm hiện nay.


Đọc thêm>>>
Dệt may gồng mình trong bão dịch Covid-19
Dịch bệnh kéo dài “phép thử” lên nông sản xuất khẩu
Hàng loạt hãng xe tại Việt Nam ngưng sản xuất vì Covid-19
Gói hỗ trợ doanh nghiệp khó khăn trước Covid-19 được các nhà băng triển khai như thế nào?
Ngành du lịch lao đao vì corona
Nỗi lo nhà máy tại Việt Nam ngưng sản xuất vì “đứt” chuỗi cung ứng

"Chúng ta có thể bất chấp luật lệ của con người, nhưng không thể chống lại những quy luật tự nhiên". ---- Jules Verne - nhà văn

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 84 tháng 5.2020

 Số 84 tháng 5.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - HÀNH TRÌNH 10 NĂM

    Đại dịch COVID-19 khiến ngành bán lẻ rơi vào giai đoại khó khă nhất trong nhiều năm nhưng ông Trần Ngọc Thái Sơn, nhà sáng lập Tiki nhận ra một điểm sáng khi thị trường thương mại điện tử đi nhanh hơn.

  • - VỮNG VÀNG TAY LÁI

    Sau khi chiếm thị phần lớn trong mảng bán lẻ điện thoại, điện máy, Thế Giới Di Động đặt mục tiêu chiếm thị phần lớn trong chuỗi bán lẻ bách hoá.

  • - SAU NHỮNG NỐT TRẦM

    Sở hữu nhiều mô hình bán lẻ đa dạng, Saigon Co.op đang hướng tới bán lẻ đa kênh và tăng trải nghiệm khách hàng.

  • - TRÒ CHUYỆN CÙNG FORBES VIỆT NAM
  • - XOAY CHUYỂN TRONG ĐẠI DỊCH
  • - DANH SÁCH MIDAS
  • - GIÀU NHẤT THẾ GIỚI