Các đòn thuế từ chiến tranh thương mại đang làm thay đổi toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu. Bối cảnh đó buộc doanh nghiệp phải tính toán lại chiến lược kinh doanh trước các cơ hội lẫn thách thức mới.

Ông Phạm Hồng Hưng, giám đốc công ty cổ phần Cơ khí Thăng Long cho biết, trước đây 70% sản phẩm của công ty ông phục vụ cho thị trường nội địa, 30% chủ yếu xuất sang Nhật. Kể từ khi căng thẳng thương mại Mỹ - Trung bùng nổ, hàng xuất bị ảnh hưởng do bạn hàng Nhật tăng nhập khẩu từ Trung Quốc. Trong khi đó, công ty cũng nhận được yêu cầu hợp tác của các nhà mua hàng Mỹ chuyển từ Trung Quốc sang Việt Nam.

Căng thẳng thương mại khiến doanh nghiệp phải xác định lại chuỗi cung - ảnh 1

 Diễn đàn thương mại thường niên Việt Nam - Hoa Kỳ tại TP.HCM sáng 6.9. Ảnh: Nhi Phạm

“Khi làm việc với Mỹ, tiêu chuẩn trách nhiệm xã hội, lao động được đề cao. Với việc giám sát luật lao động chặt chẽ, việc tăng thêm giờ theo chuẩn tối đa 300 giờ/năm hiện nay khá khó. Mặc dù Việt Nam có lực lượng lao động giá rẻ thì đây vẫn là rào cản lớn để công ty có thể tiếp nhận đơn hàng, gia tăng quy mô sản xuất”, ông Hưng chia sẻ tại diễn đàn thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ sáng nay, 6.9.

Lĩnh vực chế biến gỗ được cho là hưởng lợi lớn từ căng thẳng về thuế giữa Mỹ và Trung Quốc, nhưng ông Nguyễn Chánh Phương, phó chủ tịch kiêm tổng thư ký hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TPHCM (HAWA) cho hay việc chuyển dịch nhà máy từ Đài Loan và Mỹ sang Việt Nam làm cho bất động sản công nghiệp tăng giá, giá nhân công cũng tăng lên. Đáng chú ý, một số sản phẩm gỗ của Việt Nam đang nằm trong nhóm cấp độ 4 có nguy cơ bị điều tra vì lẩn tránh thương mại.

Trong khi đó các doanh nghiệp Mỹ tại Việt Nam cũng cho biết có những chuyển động do sự tác động từ cuộc chiến thương mại. Theo bà Mary Tarnowka - giám đốc điều hành Amcham tại Việt Nam, với chi phí nhân công thấp và mạng lưới kết nối nhờ tham gia các hiệp định thương mại tự do (FTA), Việt Nam thành điểm đến mà các doanh nghiệp Mỹ hướng tới.

Với 13 hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký và sẽ có hiệu lực, dự kiến đến 2020, Việt Nam được đánh giá sẽ trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi kinh tế toàn cầu với 55 đối tác thương mại trong đó có 15 quốc gia thuộc G20.

Amcham hiện có hơn 500 thành viên và 1.500 đại diện kinh doanh trong mạng lưới là các doanh nghiệp Mỹ đang hoạt động tại Việt Nam và các công ty Việt Nam hoặc đa quốc gia đang xuất khẩu sang Mỹ. Đại diện Amcham cho hay hầu hết đã phải thay đổi chiến lược kinh doanh kể từ khi các xung đột thương mại Mỹ - Trung bùng nổ. Họ đa dạng hóa chuỗi cung ứng bằng cách chuyển sản xuất hoặc đầu tư vào Việt Nam.

"Dù gặp thách thức lớn về năng lực hậu cần, cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực... tuy nhiên Việt Nam vẫn được xem như điểm đến tiềm năng trong sự dịch chuyển chuỗi giá trị toàn cầu, vốn trước đó đổ vào Trung Quốc", bà Mary Tarnowka nói. 

Tập đoàn đa ngành Cargill vào Việt Nam ngay sau khi hai nước bình thường hóa quan hệ, hiện hoạt động với 8 ngành hàng. Bà Lê Hoa, giám đốc quan hệ chính phủ của Cargill Việt Nam cho biết hiện đã xin cấp phép đầu tư một nhà máy mới sản xuất vitamin - khoáng chất tại Đồng Nai công suất 600.000 tấn/năm phục vụ cho cả khu vực.

Bên cạnh 11 nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi trên cả nước hiện có,  Cargill đang tính toán đầu tư dự án trại nuôi heo giống trong bối cảnh nguồn giống Việt Nam chưa được chú trọng.

Cũng theo Bà Hoa, mỗi năm Mỹ cung cấp 2 triệu tấn ngô, đậu nành, mì cho các nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi. Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất mặt hàng này, nhưng do căng thẳng thương mại bùng nổ các nhà xuất khẩu Mỹ đang tìm kiếm thị trường với giá cả cạnh tranh, trong đó có Việt Nam.

Ông Matt Bleiman, giám đốc phát triển AES - tập đoàn năng lượng có hơn 14 năm đầu tư tại Việt Nam, nhấn mạnh một trong những tác động từ sự dịch chuyển chuỗi cung ứng sang Việt Nam là làm gia tăng nhu cầu năng lượng, đặc biệt năng lượng sạch. Ông cho biết AES đang làm việc với PV Gas trong chuỗi giá trị ngành khí với kế hoạch xây dựng một cổng khí gas thiên nhiên tại Việt Nam, sau đó chuyển bán đến nhiều quốc gia trên thế giới.

Theo số liệu Bộ Công thương, thương mại song phương Việt - Mỹ tăng trưởng ổn định và ở mức cao, năm 2018 đạt xấp xỉ 60 tỉ USD, tăng hàng trăm lần so với mức 220 triệu USD vào thời điểm Mỹ xóa bỏ lệnh cấm vận Việt Nam năm 1994.

“Sự chuyển dịch mạnh mẽ của chuỗi cung ứng toàn cầu đã giúp Việt Nam nhảy vọt từ vị trí thứ 12 trong năm 2018 lên thứ 9 đầu năm 2019 trong các nước xuất khẩu lớn nhất vào Mỹ. Việt Nam trở thành thị trường lớn thứ 27 và là đối tác thương mại lớn thứ 16 của Mỹ”, đại diện bộ Công Thương cho hay.

Mỹ cũng là 1 trong 10 quốc gia đầu tư lớn nhất vào Việt Nam, theo số liệu từ Cục Đầu tư nước ngoài, lũy kế đến 20.8.2019, có hơn 961 dự án với tổng giá trị hơn 9,2 tỉ USD đăng ký vào Việt Nam.

Tuy nhiên, việc thâm hụt thương mại với Mỹ có thể là vấn đề lớn với Việt Nam khi cán cân thương mại với Trung Quốc thiên về nhập khẩu. Theo ông Trần Toàn Thắng - Trưởng ban Kinh tế thế giới, Trung tâm thông tin và dự báo kinh tế xã hội quốc gia, về dài hạn đều ảnh hưởng tiêu cực đến các nước thông qua phân bổ lại chuỗi cung ứng toàn cầu cũng như dòng vốn đầu tư.

Đọc thêm>>>
Mỹ - Trung nối lại đàm phán thương mại
Trung Quốc kiện Mỹ lên WTO sau đòn thuế mới nhất
Thương chiến diễn biến phức tạp, vàng dự báo biến động thất thường
Chiến tranh thương mại tác động đến ngành dầu mỏ như thế nào?
Căng thẳng Pháp – Brazil và tổng thống Trump vắng mặt tại hội nghị G7
Suy thoái kinh tế thế giới đang đến rất gần