Suy thoái kinh tế thế giới đã kéo dài 5 năm và đang có nguy cơ trở thành cuộc suy thoái dài nhất trong lịch sử. Cần nhớ, đại suy thoái những năm 1930 kéo dài 10 năm và chỉ kết thúc khi Thế chiến II nổ ra.

Suy thoái kinh tế thế giới đã kéo dài 5 năm và đang có nguy cơ trở thành cuộc suy thoái dài nhất trong lịch sử. Cần nhớ, đại suy thoái những năm 1930 kéo dài 10 năm và chỉ kết thúc khi Thế chiến II nổ ra.

Ơn trời, nguy cơ chiến tranh chưa hiển hiện. Trên thực tế trong 68 năm qua, các cường quốc sống bên nhau tương đối hòa bình. Điều này chưa từng có tiền lệ và cũng là do các nước sợ vũ khí hạt nhân.

Tuy nhiên, các cuộc suy thoái kéo dài thường chấm dứt bẳng chiến tranh, hoặc việc chuẩn bị chiến tranh. Những năm 1930, phát xít Đức xử lý tình trạng thất nghiệp tràn lan chủ yếu bằng lệnh tổng động viên. Kinh tế Anh quốc vực dậy được chính nhờ các kỹ thuật mới về quân sự như radar, động cơ máy bay. Đầu những năm 1940, Thế chiến II giúp Mỹ thoát cuộc Đại suy thoái, nhưng đến tận năm 1954, Phố Wall mới đạt được mức sôi động như trước năm 1929.

Lần này sẽ không có đợt tái vũ trang nào để kích thích kinh tế, vì hầu hết các cường quốc đều cắt giảm mạnh ngân sách quân sự. Không ai biết làm thế nào để kinh tế phục hồi, bởi không ai biết điều gì ngay từ ban đầu đã làm cho kinh tế đầy sức sống. John Maynard Keynes gần như giải thích được lý do khởi thủy đó bằng cụm từ mơ hồ “tinh thần động vật” (hay có thể hiểu là “niềm lạc quan tự nhiên”). Nền kinh tế tư bản sẽ có sức sống khi các doanh nhân hàng đầu hăng máu lên và sẵn lòng dốc tiền bạc vào những vụ đầu tư mạo hiểm.

Buồn thay, thế giới giờ không có chỗ cho “tinh thần động vật.” Thật khó hình dung ra chỗ nào ít có lợi hơn cho cách nghĩ đó hơn Brussels, nơi đang điều khiển đúng hoặc sai đường hướng nền kinh tế gần 30 quốc gia. Đó là trung tâm hàng đầu của nạn quan liêu. Ở đó, các quan chức chăm sóc nhau hào phóng. Họ vừa nâng lương của mình lên cao hơn tỉ lệ lạm phát. Nhưng họ dùng tiền rất kín kẽ, bằng không thì khó tồn tại lâu. Họ cũng có mục tiêu làm giới doanh nhân thấy không hạnh phúc.

Động thái mới nhất của họ là giới hạn thưởng của lãnh đạo ngân hàng. Áp đặt giới hạn như vậy trong doanh nghiệp lớn chắc chắn sẽ dẫn đến tác động dây chuyền, khiến ý chí kinh doanh sụt giảm và khiến doanh nhân cẩn trọng.

Thực tế, không chỉ ở Brussels, những người chi tiêu mạnh tay trên khắp thế giới đang bị bắt nạt. Truyền thông điểm mặt vài người rồi thổi phồng chuyện bất bình đẳng lên. Chính trị gia liền vớ lấy cơn giận của dân chúng để đưa ra các quy định khắc nghiệt ngay trước các kỳ tranh cử. Thực sự, “trừng phạt nhà giàu” đang là động lực chính của hoạt động chính trị trên thế giới. Nó diễn ra tại Úc, Argentina, Nam Phi và Chile. Ở Trung Quốc, chi tiêu mạnh tay một khi được nhắc tới trên truyền thông thì bị đánh đồng là có dấu hiệu tham nhũng. Câu chuyện tương tự cũng xảy ra ở Nga khi nhắc đến các nhà tài phiệt.

Khơi dậy "tinh thần động vật"

Bổ sung vào không khí đáng buồn này là tình trạng kém cỏi của các lãnh đạo. Ông Obama sẽ vẫn là tổng thống làm nhụt chí giới kinh doanh ngay cả khi kinh tế bùng nổ, vì thái độ cay nghiệt, lời lẽ hoa mỹ rỗng tuếch và rõ là thù ghét giới kinh doanh. Thủ tướng Đức Angela Merkel có vẻ như đã sức cùng lực kiệt. Thủ tướng Anh David Cameron, dù về bản chất là rất cởi mở, lại có cảm giác ông cần phải tỏ ra cau có. Còn lãnh đạo Pháp Francois Hollande hình như đang quyết đuổi hết doanh nhân thành công ra khỏi đất nước.

Canada có thủ tướng giỏi, thân thiện với doanh nhân; thủ lĩnh xuất sắc của phe đối lập Úc sớm nắm quyền lãnh đạo đất nước; Hungary có chế độ ủng hộ mạnh mẽ chủ nghĩa tư bản. Nhưng ba quốc gia này thuộc phe thiểu số và không thể thay đổi cục diện kinh tế thế giới.

Nhân vật duy nhất có cơ hội nhỏ nhoi làm được điều đó là thị trưởng London, Boris Johnson. Là chính trị gia tài năng nhất kể từ thời Lloyd George, Johnson có thể thay thế Cameron lãnh đạo đảng Bảo thủ. Nếu được thế, niềm lạc quan tự nhiên, động lực của kinh tế tư bản sẽ lại trỗi dậy.

PAUL JOHNSON

"Bí quyết đổi mới là tập trung toàn bộ sức lực, nhưng không phải để chống lại cái cũ mà để xây dựng cái mới". ---- Socrates - Triết gia Hy Lạp cổ đại

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 74 tháng 7.2019

 Số 74 tháng 7.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - NGƯỜI KHỔNG LỒ THỨC GIẤC (ACV CHỜ THÁO BỎ RÀO CẢN)
  • - THAY ĐỔI TÁO BẠO (GEMADEPT TIÊN PHONG ĐẦU TƯ VÀO CẢNG BIỂN)
  • - SỨC MẠNH TỪ KỶ LUẬT (VIETTEL POST CHUYỂN MÌNH)
  • - NHẮM MỤC TIÊU LỚN (ZILLINGGO TẠO THỊ TRƯỜNG NGÁCH TRONG TMĐT TẠI CHÂU Á)

Các số báo khác