Làm cách nào đối mặt với những đổi thay ngay cả khi não bộ con người vốn được thiết kế để hướng đến sự an toàn và ổn định?

Bộ não không thích sự thay đổi

Thay đổi là điều thường diễn ra trong cuộc sống. Tuy nhiên, quyết định thay đổi một cách chủ động thường không đến một cách dễ dàng, vì não bộ con người không thích điều đó. 

Não bộ có xu hướng kiểm soát quá đà và không muốn tiếp nhận rủi ro, Nguyễn Phương Mai, tác giả của “Con đường hồi giáo” và “Tôi là một con lừa” chia sẻ tại sân khấu sự kiện Women Summit do Forbes Việt Nam tổ chức ngày 18.10.  

Cô nói, bộ não con người có ba tính cách cơ bản.

Thứ nhất, bộ não luôn biến hành động hàng ngày thành con đường đi ngắn nhất bởi vì bản chất lười và luôn làm những công việc quen đến mức có thể nhắm mắt đi từ A đến B.

Thứ hai, bộ não luôn kiểm soát quá đà và không muốn tiếp nhận rủi ro.

Thứ ba là thích bắt chước với những thứ thuộc về đám đông, hay còn gọi là tâm lý đám đông.

Bước khỏi vùng an toàn và thách thức từ não bộ - ảnh 1

Trong phiên thảo luận Giáo dục và phát triển bản thân, các diễn giả chia sẻ về những câu chuyện trong ngã rẽ sự nghiệp và cuộc sống. Ảnh (từ trái sang): Trần Ly Ly, Giám đốc, Nhà hát nhạc vũ kịch Việt Nam; Lê Thị Kim Chi, CEO tập đoàn, Apollo; Nguyễn Phương Mai, Phó giáo sư, Tiến sĩ, ĐH Kinh doanh quốc tế Amsterdam (AMSIB) và ĐH Khoa học ứng dụng Amsterdam; Nguyễn Linh Chi, Giám đốc điều hành (Phụ trách Kĩ thuật số), Havas Media Việt Nam và Irene Ohler, Tác giả, nhà tư vấn và huấn luyện/ Forbes Việt Nam.

Những con người dám thay đổi

Phương Mai cho rằng, hướng đi của mỗi người đến từ nhiều lý do khác nhau như tình yêu, sự hài lòng cha mẹ, đến từ việc nhìn nhận trước xu thế thời đại.

Cô chia sẻ những ngã rẽ từ thời điểm còn là một nữ sinh chuyên toán chuyển sang lớp thường (không chuyên) vì yêu viết lách.

Bước khỏi vùng an toàn và thách thức từ não bộ - ảnh 2

Nguyễn Phương Mai, Phó giáo sư, Tiến sĩ, ĐH Kinh doanh quốc tế Amsterdam (AMSIB) và ĐH Khoa học ứng dụng Amsterdam trở lại quê hương nói chuyện với khán giả của Forbes Việt Nam. - Ảnh: Forbes Việt Nam.


Sau những biến cố gia đình, Nguyễn Phương Mai chọn làm báo. Một trong những khúc cua lớn trong cuộc đời là khi cô quyết định bỏ học bổng tại New York, để chuyển đến Amsterdam, Hà Lan bởi “những chàng trai luôn thay đổi cuộc sống của chúng ta theo những khúc quanh rất bất ngờ,” Phương Mai chia sẻ.

Ở thời điểm hiện tại, cô là Phó giáo sư tại ĐH Kinh doanh quốc tế Amsterdam (AMSIB) và ĐH Khoa học ứng dụng Amsterdam. Mong muốn đón đầu đường đi mới của khoa học, dùng kiến thức về não bộ để xử lý những vấn đề trong cuộc sống, Mai quyết định theo học thêm ngành thần kinh học tại King's College University.

Bước khỏi vùng an toàn và thách thức từ não bộ - ảnh 3

Trần Ly Ly, Giám đốc, Nhà hát nhạc vũ kịch Việt Nam nhìn nhận những đổi thay đều là cơ hội - Ảnh: Forbes Việt Nam

NSƯT Trần Ly Ly cũng cho rằng: "Đối với mỗi cánh cửa mới, tôi để cho người trống rỗng hoàn toàn và chờ đợi những điều sắp mở ra. Tôi nhìn thấy cánh cửa xanh, vàng, tím với tư duy của người nghệ sĩ". Cô tin tất cả những đổi thay đều là cơ hội. Bộ não luôn nói đừng thay đổi nhưng bản chất vấn đề luôn cần thay đổi.

Đối với Nguyễn Linh Chi, ngã rẽ đến với cô cùng môn thể thao chạy bộ. Linh Chi là người Việt Nam đầu tiên hoàn thành giải chạy 100 km trong hệ thống UTMB ở Mont Blanc (Thuỵ Sỹ).

"Tôi chưa bao giờ có ý tưởng đó," Linh Chi nói.

Khi đó, Linh Chi cho rằng cuộc sống của mình không lành mạnh lắm. "Trong môi trường quảng cáo truyền thông, chúng tôi làm việc rất nhiều và chơi thì thậm chí còn nhiều hơn," cô giải thích.

Bước khỏi vùng an toàn và thách thức từ não bộ - ảnh 4

Nguyễn Linh Chi, Giám đốc điều hành (Phụ trách Kĩ thuật số), Havas Media Việt Nam và các cộng sự đã tổ chức cuộc thi chạy bộ với 50 ngàn người tham gia và gây quỹ từ thiện hơn ba tỉ đồng - Ảnh: Forbes Việt Nam

Chạy bộ giúp cô cải thiện rất nhiều từ sức khỏe đến tinh thần trong suốt bảy năm duy trì đều đặn. “Tôi luôn nói với bạn bè là hãy lắng nghe cơ thể. Làm việc chăm chỉ là một điều tốt nhưng cũng cần có một cuộc sống lành mạnh,” cô nói. Sau một thời gian tổ chức các cuộc thi chạy bộ trong nội bộ công ty, Linh Chi nhận ra những tác động tích cực tới công việc và đội ngũ.

Chính từ ngã rẽ với bộ môn thể thao chạy bộ mà cô cùng với nhóm vận động viên không chuyên tạo nên ảnh hưởng tới cộng đồng với ý tưởng về một cuộc thi "Uprace". Có tới 50 ngàn người tham gia cuộc thi, vượt xa với tiêu ban đầu là 10 ngàn người chạy.

Không chỉ đơn thuần là chạy, Uprace còn kết hợp với các hoạt động thiện nguyện cộng đồng trong đó có Newborns Việt Nam, tổ chức phi chính phủ có mục tiêu giảm tỉ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh và cải thiện sức khỏe của trẻ sơ sinh và các bà mẹ. Uprace đã gây quỹ lên tới ba tỉ đồng cho Newborns. Uprace cũng chính là nền tảng cơ sở để có những tài năng trẻ vươn tới những cuộc thi quốc tế như UTMB, Ironman World Championship.

Lê Thị Kim Chi, CEO tập đoàn, Apollo chia sẻ từng cảm thấy rất an vị với vị trí giám đốc tài chính cho Unilever Việt Nam. Nhưng cô quyết định thay đổi sau cuộc gặp tình cờ với nhà sáng lập Apollo, ông Khalid Muhmood và rẽ hướng sự nghiệp sang con đường giáo dục bảy năm trước.

Thay đổi của cô cũng từng làm cho những người xung quanh hoài nghi về một sự thất bại trong sự nghiệp khi chuyển từ một vị trí đang tốt sang một chuỗi trung tâm tiếng anh mới chỉ có khoảng sáu chi nhánh trên toàn quốc.

“Tôi đã tự bắt bản thân mình phải thay đổi. Từ khi còn là sinh viên, cô đã làm trái với mong muốn của cha mẹ về một cuộc sống công chức hay giáo viên, vì theo quan niệm đó là việc cho rằng phù hợp với con gái.” Ngã rẽ đã thay đổi nhiều cuộc sống của nữ quản lý vào thời điểm đó khi cô quyết định đến Mỹ học MBA. Sau khi đi du học, cô giữ chức giám đốc tài chính. Chính vì mọi thứ diễn biến rất ổn đã dẫn cô đi đến quyết định thoát ra khỏi vùng an toàn.

“Tôi rất thích slogan của Apollo “where the best become better,” nơi những điều tốt nhất còn có thể tốt hơn nữa. Điều tôi tâm đắc ở Apollo là không ngừng đổi mới sáng tạo,” cô chia sẻ.

Bước khỏi vùng an toàn và thách thức từ não bộ - ảnh 5

Chuyển hướng từ một tập đoàn bán lẻ toàn cầu sang giáo dục là một trong những ngã rẽ lớn nhất của Lê Thị Kim Chi, CEO tập đoàn Apollo. - Ảnh: Forbes Việt Nam

Vượt qua rào cản của não bộ

Không thể phủ nhận ba tính cách của não bộ giúp con người vượt qua rất nhiều chướng ngại trong hàng triệu năm tiến hóa nhưng nó làm chúng ta rất khó khăn khi phải thay đổi.

Trong cuộc sống hiện đại, chúng ta phải thay đổi rất nhiều. Nhiều thử thách mới đặt ra trong khi cấu trúc bộ não không muốn thay đổi. Cuộc sống đòi hỏi cá nhân phải vượt qua ranh giới của bản thân mình, Phương Mai nói.

“Kỹ năng của mỗi người cũng đến từ nhiều lý do khác nhau. Đó là việc buông bỏ những công việc đang làm, hài lòng với những kĩ năng đang có để có thể có bước đi mới mặc dù không biết đi đâu hay nó khó ra sao,” cô nhấn mạnh nhiều điều mới mẻ sẽ đến cùng sự thay đổi. 

"Lời khuyên là cái ta muốn có khi ta đã biết câu trả lời mà ta không muốn nghe.". ---- Erica Jong (Tiểu thuyết gia)

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 66 tháng 11.2018

 Số 66 tháng 11.2018

THÀNH PHỐ THÔNG MINH

TỪ CAO ỐC XANH, GIAO THÔNG THÔNG MINH

ĐẾN ĐÔ THỊ ĐÁNG SỐNG

*DANH SÁCH FORBES 400 * HỘI NGHỊ PHỤ NỮ FORBES VIETNAM

Các số báo khác