Cho dù có thêm các doanh nghiệp kỳ lân từ nước ngoài, thị trường văn phòng làm việc chung ở Việt Nam dường như vẫn đủ chỗ cho mọi người.

Trong tháng 10, màn hình quảng cáo trong các cao ốc văn phòng trung tâm quận 1, quận 3, TP.HCM xuất hiện một quảng cáo không gian làm việc chung của WeWork, công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực văn phòng làm việc chung ở Mỹ. Thông tin dẫn về địa chỉ 11 Đoàn Văn Bơ, quận 4, TP.HCM. Trên website của công ty được định giá 20 tỉ đô la Mỹ này, cũng có mẫu để người có nhu cầu liên hệ thuê chỗ tại tòa nhà văn phòng Etown Central, cao ốc văn phòng do REE phát triển ở quận 4, TP.HCM. Nếu như Uber, Airbnb là các kỳ lân khởi nghiệp trong mảng gọi xe, phòng trọ của nền kinh tế chia sẻ, WeWork là kỳ lân trong lĩnh vực chia sẻ không gian làm việc chung. Đại diện của WeWork cho biết, họ dự kiến ra mắt dịch vụ tại Việt Nam vào trong tháng 11 này. Gương mặt mới gia nhập thị trường Việt Nam trong lĩnh vực văn phòng chia sẻ này nâng số lượng doanh nghiệp nước ngoài lên con số ba, bên cạnh 21 doanh nghiệp trong nước.

Theo CBRE tính đến quý 2.2018, có 34 không gian làm việc chung ở hai thành phố lớn nhất nước, trong đó Hà Nội có 19 cơ sở. Với tỉ lệ lấy đầy khoảng 80%, con số được hầu hết các nhà kinh doanh dịch vụ tiết lộ, trong khoảng thời gian từ 6 – 8 tháng, kinh doanh văn phòng chia sẻ là cơ hội kinh doanh không kém phần hấp dẫn với các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ này Họ đang gặp thuận lợi khi nền kinh tế đang tăng trưởng ở mức trên 6% trong hai năm trở lại đây. Các yếu tố thuộc kinh tế vĩ mô tốt lên như tăng trưởng GDP, lạm phát ở mức thấp, số lượng doanh nghiệp thành lập mới, cũng như dòng vốn FDI đổ vào Việt Nam tiếp tục gia tăng, khiến cho nhu cầu thuê văn phòng gia tăng tương ứng. Tỉ lệ lấp đầy của các văn phòng cho thuê hạng A và B ở hai thành phố lớn là Hà Nội, TP.HCM bắt đầu gia tăng, cùng với giá thuê, một phần do nguồn cung cao ốc văn phòng, đặc biệt là khu vực trung tâm, trong hai năm tới dường như không tăng đáng kể.

Văn phòng làm việc chung tại Việt Nam: Nóng nhưng chưa chật - ảnh 1

Chiếm 1% tổng diện tích văn phòng cho thuê, cơ hội phát triển cho kinh doanh văn phòng chia sẻ ở Việt Nam vẫn còn nhiều. Ảnh Photographee.eu/Shutterstock.

Theo số liệu của tổng cục Thống kê, trong chín tháng kể từ đầu năm nay có hơn 96 ngàn doanh nghiệp mới thành lập trong cả nước, tăng 2,8% so với hồi đầu năm. Nhu cầu từ doanh nghiệp mới góp phần thúc đẩy mô hình kinh doanh văn phòng làm việc chung mở rộng cả về số lượng doanh nghiệp lẫn địa điểm. Theo báo cáo công bố hồi tháng 9 vừa qua về thị trường coworking của JLL, tại Đông Nam Á, không gian làm việc linh hoạt tăng trưởng trung bình 40% trong ba năm qua. Mô hình mới này chiếm 2% diện tích văn phòng cho thuê, so với mốc 0,5 - 1,0% của năm 2015. Mô hình văn phòng chia sẻ này xuất hiện tại Việt Nam từ năm 2015, đến nay có một số doanh nghiệp nổi lên như Toong, Dreamplex, UP. Ra đời sớm nhất là Toong do Đỗ Sơn Dương đồng sáng lập và điều hành. Ngoài ba cơ sở ở Hà Nội, họ có bốn cơ sở ở TP.HCM. Dreamplex của Nguyễn Trung Tín, thành viên danh sách 30 Under 30 do Forbes Việt Nam bình chọn năm 2016 hiện có bốn cơ sở, trong đó có ba điểm ở TP.HCM và một ở Hà Nội.

Trước khi WeWork xuất hiện, thị trường đón nhận các gương mặt mới trong nước như Circo, CoGo. Đỗ Sơn Dương, CEO của Toong nhớ lại: “Khi chúng tôi ra đời, thị trường gần như chưa có ai. Bây giờ thị trường sôi động hơn.” Tỉ lệ lấp đầy trong bảy cơ sở do Dương điều hành ở mức 80%. Các địa điểm của Toong có tỉ lệ lấp đầy cao, thời gian lấp đầy ngắn. “Hai địa điểm mới được khai trương gần đây nhất đều được lấp đầy trên 80% diện tích phòng làm việc trong sáu tuần từ ngày khai trương”, anh Dương cho biết.” Cuối tháng 10 vừa qua, khi được hỏi chỗ trống cho freelancer, lễ tân Toong (Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3, TP.HCM) cho biết: “Tòa nhà này chỉ bố trí một phòng có 10 chỗ ngồi cho freelancer. Phòng đó hiện giờ chỉ còn một chỗ trống.” “Nhu cầu văn phòng của startup, SME tại Việt Nam tăng rất nhiều. Trong khi đó, văn phòng ở Việt Nam có tỉ lệ trống rất thấp. Mô hình không gian làm việc chung giải quyết được vấn đề của nhóm đối tượng này: sự linh động, sáng tạo, phù hợp với tốc độ tăng trưởng và tiết kiệm chi phí,” anh Hoàng Linh, CEO Circo, nhận định.

Nguyễn Trung Tín, CEO Dreamplex, cho biết, đối tượng khách hàng của Dreamplex là startup, doanh nghiệp vừa, doanh nghiệp nhỏ và freelancer. Trong đó, doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm phần lớn. Giá thuê ở Dreamplex khoảng 64 đô la Mỹ/m², cao hơn mức 27 đô la Mỹ của văn phòng loại B. Anh Tín giải thích: “Đối tượng thuê Dreamplex sẽ là những người không muốn tốn kém đầu tư ban đầu và có chỗ ngồi khi nhân sự tăng. Họ không cần mua cà phê, không cần lễ tân, không cần phòng họp.” Anh Nguyễn Văn Trung ở Bình Thạnh, người đang thuê văn phòng cho 10 người làm việc ở Toong, cho biết, việc thuê địa điểm đặt văn phòng ở Toong giúp anh thuận lợi hơn trong giao dịch. Anh nói: “Địa điểm đăng ký kinh doanh mà đặt trong hẻm hơi khó giao tiếp, còn thuê ở đường lớn lại đắt. Giờ chúng tôi chọn địa chỉ của Toong này làm nơi đăng ký kinh doanh luôn.” Thông thường, không gian làm việc chung tính giá thuê trên đầu người hoặc trên chỗ ngồi, thay vì tính chi phí thuê theo m² như cách tính của văn phòng thông thường. Các gói dịch vụ chính bao gồm ghế linh hoạt, ghế cố định, và phòng làm việc riêng. Đối với ghế linh hoạt, tiền thuê được tính theo ngày hoặc theo tháng. Một vài nơi thậm chí còn cung cấp gói thuê theo giờ đối với người sử dụng không phải là thành viên.

Văn phòng làm việc chung tại Việt Nam: Nóng nhưng chưa chật - ảnh 2

 Dreamplex hiện có bốn cơ sở. Ảnh: Dreamplex cung cấp.

Gặp anh Nguyễn Văn Bình, người đang công tác trong một công ty truyền thông ở văn phòng Toong tại Nguyễn Thị Minh Khai, anh sử dụng văn phòng chung để làm việc, khi giao tiếp đối tác thì sử dụng phòng chuyên biệt. “Ngồi quán cà phê, nếu từ sáng đến tối, ít nhất tôi phải gọi hai ly nước, với giá trung bình khoảng 40 ngàn đồng/ly. Nếu hẹn đối tác làm việc, có khi âm thanh làm cuộc trò chuyện không được như mong muốn,” anh kể. Theo CBRE, chi phí thuê không gian làm việc chung rất khác nhau giữa các thành phố. So sánh với một số thành phố trong khu vực, không gian làm việc chung ở Hà Nội và TP. HCM hiện có giá thuê thấp hơn. Theo CBRE, Toong đang ngày càng cung cấp các không gian của họ cho nhiều đối tượng khách thuê, khi mỗi cơ sở của họ đang dần có nét khác biệt trong thiết kế. Circo, theo ông Linh, tập trung vào việc mở rộng cơ sở ở vị trí đắc địa, thuận tiện cho việc di chuyển vào khu trung tâm. Nhắm tới các công ty khởi nghiệp tương đối mới và non trẻ, UP hợp tác với trường Đại học Bách khoa TP.HCM để hình thành một không gian làm việc chung và vườn ươm doanh nghiệp khởi nghiệp trẻ có các dịch vụ hỗ trợ pháp lý và nhân sự. Thông tin WeWork cung cấp dịch vụ tại Việt Nam không làm các doanh nghiệp cùng ngành chùn tay. “Thị trường Việt đủ rộng cho nhiều nhà phát triển chuyên nghiệp cùng nhau phát triển. Sự xuất hiện của các đơn vị chuyên nghiệp khác như WeWork sẽ giúp chúng tôi thể hiện rõ nét hơn những giá trị khác biệt của mình,” Đỗ Sơn Dương nói.

Theo Nguyễn Trung Tín, mô hình mới này ở Việt Nam mới chiếm 1% diện tích văn phòng, thấp hơn một nửa so với mặt bằng chung của khu vực. Điều này đồng nghĩa với việc dư địa tăng trưởng vẫn còn nhiều. Hầu hết những người điều hành văn phòng chung cho thuê này đều có mục tiêu mở rộng. Kỳ vọng của người đứng đầu Dreamplex là sẽ mở thêm 20 điểm nữa trong vòng bốn năm tới. Toong dự định mở một ở Lào, một ở Campuchia và ba cơ sở mới ở Hà Nội. Theo thống kê của Savills, tổng nguồn cung văn phòng đạt khoảng 1.590.000 m², giảm 1,7% theo quý và 2,8% theo năm sau khi ba dự án ngừng cho thuê và một dự án đóng cửa để cải tạo. Giá thuê trung bình tăng 1,3% theo năm, trong khi đó công suất thuê đạt trung bình 93%, tăng 6,5 điểm % theo năm. Đây là cơ hội cho các doanh nghiệp khai thác không gian làm việc chung mở rộng kinh doanh. “Khi chúng tôi mở địa điểm đầu tiên quy mô 700 m², nhiều người đinh ninh chúng tôi sẽ phá sản vì thị trường không có nhu cầu. Hay khi chúng tôi tiên phong vào thị trường Sài Gòn, với một quy mô hơn 1.300 m² tại khu vực quận 2, người ta cũng cười khẩy phản đối,” Đỗ Sơn Dương nhớ lại. Theo Dương, không gian làm việc mới này không chỉ được doanh nghiệp vừa và nhỏ sử dụng, mà còn có một số doanh nghiệp có quy mô nhân sự trên 100 người khai thác. “Chúng tôi có khách hàng doanh nghiệp có tới 700 nhân sự,” Dương nói.

"Lời khuyên là cái ta muốn có khi ta đã biết câu trả lời mà ta không muốn nghe.". ---- Erica Jong (Tiểu thuyết gia)

Vietnam Airlines Ho Chi Minh di Van Don

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 66 tháng 11.2018

 Số 66 tháng 11.2018

THÀNH PHỐ THÔNG MINH

TỪ CAO ỐC XANH, GIAO THÔNG THÔNG MINH

ĐẾN ĐÔ THỊ ĐÁNG SỐNG

*DANH SÁCH FORBES 400 * HỘI NGHỊ PHỤ NỮ FORBES VIETNAM

Các số báo khác