Event Tech Summit
 
Hy vọng cuối cùng của tiền mã hóa - ảnh 1

ột năm trước, Joe Lubin tựa như một trong những nhà tiên tri nổi tiếng nhất hành tinh. Những đồng tiền mã hóa như ether lúc đó đang trên đà tăng theo biểu đồ gậy khúc côn cầu (hiệu ứng Hockey stick) và Lubin, đồng sáng lập nền tảng blockchain (chuỗi khối) Ethereum, một trong những chuyên gia gọi vốn năng nổ nhất cho Ethereum, được mời đến nói chuyện tại nhiều sự kiện từ Davos tới SXSW. “Hội nghị Thượng đỉnh Ethereal” do công ty ông tổ chức trong một khán phòng không có ghế ngồi, đầy những người bay bổng theo từng lời nói của ông, bất kể nó kỳ quái như thế nào. Tại một sự kiện ở San Francisco vào tháng 10.2017, ông la mắng khán giả vì hành động đập vào tivi và thô lỗ với Siri, trợ lý ảo của Apple. “Chúng tôi thiết kế Ethereum để cho phép máy móc và người máy trở thành công dân hạng nhất”, Lubin nói một cách nghiêm túc khi vẽ ra viễn cảnh xã hội phân quyền, tự chủ và dân chủ hóa toàn cầu. “Vì vậy hãy tử tế với máy móc thế hệ này, kẻo một vài trí thông minh nhân tạo trong tương lai cho rằng bạn thiếu tôn trọng tổ tiên của chúng và quyết định biến lượng các-bon trong người bạn thành thứ gì đó có ích hơn cho nền kinh tế máy móc tương lai”.

Sự châm biếm của Lubin khiến đám đông cười ồ, nhưng vào mùa thu năm 2017, ý tưởng blockchain – công nghệ cơ sở dữ liệu phân tán, nền tảng của hầu hết các đồng tiền mã hóa – mở ra một trật tự thế giới mới không còn xa vời. Giá một token ether, hình thái kỹ thuật số của tiền tương tự bitcoin, đã vượt mốc 300 đô la Mỹ, tăng từ mức 10 đô la Mỹ hồi đầu năm 2017. Nó trên đà tăng tới mức đỉnh 1.389 đô la Mỹ trong vòng ba tháng sau đó. Forbes ghi nhận Lubin là người giàu thứ hai trong thế giới tiền mã hóa với tổng tài sản lên đến 5 tỉ đô la Mỹ, chủ yếu dựa trên các báo cáo rằng Lubin sở hữu từ 5% đến 10% số đồng ether đang lưu hành. Giá trị thị trường của ether đầu năm 2018 đã vượt qua mốc 100 tỉ đô la Mỹ.

“Tiềm năng của công nghệ này rất lớn”, Lubin, 54 tuổi, nói với Forbes trong cuộc phỏng vấn gần đây. “Còn rất nhiều ứng dụng quan trọng có giá trị lớn hơn giá trị token hiện nay, vì nó đang len lỏi vào mọi khía cạnh xã hội. Chúng tôi đang xây dựng mọi thứ dựa trên công nghệ này”.

Trở lại cuối năm 2014, vài tháng sau khi ether ra mắtqua đợt bán ra công chúng với giá 0,3 đô la Mỹ / token, Lubin mở ConsenSys, công ty theo mô hình holding mà ông mô tả phô trương là “sinh thể” toàn cầu nhằmxây dựng ứng dụng và cơ sở hạ tầng cho thế giới phi tập trung. Thực tế, đây là tập đoàn tiền mã hóa đầu tiên, bao gồm một mạng lưới các công ty sinh lợi hỗ trợ cho Ethereum, đối thủ lớn nhất của nền tảng blockchain Bitcoin. Hơn 50 doanh nghiệp đã được ra đời từ trụ sở chính của công ty ở Brooklyn, dàn trải từ trang web poker, công ty chuỗi cung ứng đến chợ dự đoán, công ty lưu trữ thông tin y tế và tư vấn an ninh mạng.

Nhưng không có vòng gọi vốn hay vay nợ nào. Trong phiên bản tương lai phi trung tâm của Lubin, ông là kiến trúc sư, CEO và giám đốc ngân hàng trung ương, tài trợ cho mọi “công ty con” của ConsenSys từ số tiền mã hóa của mình.

Lubin vẫn chưa có thay đổi đáng kể nào từ kế hoạch tổng thể này, mặc dù xuất hiện những vết nứt nghiêm trọng trong nền móng của nó. Thêm nữa, nền tảng blockchain Ethereum đang phải đối mặt với những “cơn
gió ngược chiều.” Nhờ sự vượt trội về mặt kỹ thuật – chủ yếu nhờ cho phép các ứng dụng được “nhúng” vào blockchain – Ethereum trở thành bệ phóng cho hàng trăm đợt phát hành tiền mã hóa lần đầu (ICO), phần lớn gây tổn thất nhiều tỉ đô la Mỹ cho các nhà tài trợ. Toàn cảnh tiền mã hóa đầy nạn nhân của những đợt ICO xấu số trên nền tảng Ethereum, lúc này ủy ban Chứng khoán và sàn Giao dịch Mỹ (SEC) và các cơ quan quản lý khác đang siết chặt hoạt động của một số đồng tiền trong số đó.

Hồi tháng mười, SEC đã nhắm vào Airfox và Paragon, hai công ty khởi nghiệp trên nền tảng Ethereum đã bán 27 triệu đô la Mỹ chứng khoán chưa đăng ký khi triển khai các đợt ICO năm 2017. Hiện tại, về cơ bản, cả hai token này đều vô giá trị. Trong khi đó, những blockchain hỗ-trợ-ứng-dụng đối thủ như EOS, hiện xử lý số lượng giao dịch hằng ngày gần gấp mười lần, và Dfinity, gần đây đã huy động được 102 triệu đô la Mỹ từ các nhà đầu tư như công ty đầu tư mạo hiểm Andreessen Horowitz, đang thách thức Ethereum. Nhưng hầu như tất cả các công nghệ blockchain đều chậm chạp. Ethereum chỉ có thể xử lý khoảng 20 giao dịch mỗi giây. Ngược lại, Visa có thể xử lý tới 24.000.

Tuy nhiên, “sinh thể” của Lubin vẫn đang phát triển. ConsenSys có 1.200 nhân viên, và 200 vị trí tuyển dụng đang được đăng trên consensys.net. Nhưng dù ConsenSys từ chối bình luận, Forbes vẫn cho rằng hầu hết các doanh nghiệp của họ đều đang thua lỗ, một số có chút ít hi vọng lợi nhuận. Sinh thể toàn cầu của Lubin dường như đang đốt tiền với tốc độ hơn 100 triệu đô la Mỹ mỗi năm.

Khi các nhân viên lo lắng hỏi Lubin về tính bền vững của ConsenSys, Lubin luôn có câu trả lời vỗ về họ. “Joe sẽ nói rằng, ‘Đây chắc chắn không phải là điều bạn cần lo lắng. Chúng ta sẽ còn giữ tốc độ này trong khoảng thời gian dài, rất dài nữa’”, Carolyn Reckhow, cựu giám đốc vận hành toàn cầu vừa rời ConsenSys vào tháng 5, nhớ lại.

Với tình trạng giá đồng ether rơi tự do, giảm từ 1.389 đô la Mỹ xuống mức chỉ còn hơn 100 đô la Mỹ thời điểm này, tài sản của Lubin có thể chỉ còn dưới 1 tỉ đô la Mỹ, câu hỏi đặt ra là liệu ông có thể tiếp tục tài trợ cho giấc mơ của mình trong bao lâu. Điều đó phụ thuộc vào số lượng đồng ether ông bán ra – và thời điểm bán ra.

Hy vọng cuối cùng của tiền mã hóa - ảnh 2
Hy vọng cuối cùng của tiền mã hóa - ảnh 3

Ethereum khác, Vitalik Buterin và Anthony Di Iorio, Lubin lớn lên ở Canada. Tự nhận là con mọt máy tính, có cha là nha sĩ và mẹ làm môi giới địa ốc, ông học ĐH Princeton vào giữa thập niên 80. Tại đây, ông chơi bóng quần và ở cùng phòng với ngôi sao tỉ phú của quỹ đầu cơ trong tương lai, Mike Novogratz, người giống như Lubin, cuối cùng cũng đi theo blockchain và tiền mã hóa. Sau khi tốt nghiệp năm 1987 với tấm bằng kỹ sư điện và khoa học máy tính, Lubin khởi đầu sự nghiệp công nghệ tại phòng thí nghiệm robot của Princeton, nhưng cuối cùng lại chuyển hướng sang tài chính, xây dựng phần mềm cho Goldman Sachs và sau đó quản lý thành công một quỹ đầu cơ phân tích định lượng.

Văn phòng của Lubin cách khu vực Ground Zero trong vụ khủng bố 11.9 không xa, và trải nghiệm đau thương này khiến ông gặp khủng hoảng về ý nghĩa của sự tồn tại. Trong hàng thập kỷ sau đó, ông trở nên chán nản sâu sắc về thực trạng thế giới.

“Thật dại dột khi tin tưởng vào tất cả những cấu trúc (quyền lực) mà chúng ta hoàn toàn cho rằng họ quan tâm đến lợi ích của chúng ta thực sự... Tôi cảm thấy chúng ta đang sống trong xã hội và nền kinh tế toàn cầu bị phá sản cả về khía cạnh vật chất và đạo đức”, ông phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh về Ethereal của ConsenSys hồi tháng 5.2017. “Tôi tin chắc nền kinh tế và xã hội của chúng ta đang sụp đổ chậm chạp từng phần.” Lubin dự đoán hai kết cuộc thảm khốc như nhau: Các ngân hàng trung ương cuối cùng cũng sẽ phá giá đồng tiền để thanh toán các khoản nợ, sự tăng trưởng ngột ngạt trong nhiều thập kỷ, hoặc vài sự kiện “phi tuyến tính” bất ngờ nào đó sẽ tạo nên những khó khăn khổng lồ và đẩy thế giới vào tình trạng khủng hoảng kinh tế tồi tệ chưa từng thấy. Lubin  đã quẫn trí đến mức phải đến Peru và Ecuador để tìm nơi giải thoát.

Hy vọng cuối cùng của tiền mã hóa - ảnh 4

Đầu năm 2011, Lubin đọc sách trắng về bitcoin và ngộ ra rằng: “Phi trung tâm hóa là nhân tố thay đổi cuộc chơi”. Tìm đọc mọi thông tin về bitcoin, cuối cùng Lubin được Di Iorio giới thiệu với Vitalik Buterin, người khởi tạo Ethereum ở tuổi 19 và là thiên tài về tiền mã hóa. Tháng 10.2013, sau khi đọc sách trắng về Ethereum của Buterin, Lubin quyết định tham gia dự án Ethereum ngay từ đầu, và dự cuộc họp đặt nền móng cho dự án tại Miami vào tháng 1.2014. Ông tiếp tục là thành viên nhóm nhân sự chủ chốt cho đến đợt phát hành tiền mã hóa lần đầu vào tháng 7.2014 trị giá 18 triệu đô la Mỹ của Ethereum, và có tin đồn ông là một trong những người mua nhiều nhất trong giai đoạn gây quỹ cộng đồng ban đầu của token này, với mức giá ước tính dưới một đô la Mỹ. Cuối cùng, nhóm sáng lập Ethereum phát sinh mâu thuẫn và chia tay nhau. Buterin tiếp tục tập trung vào mảng kỹ thuật, trong khi Lubin ấp ủ kế hoạch tạo ra hệ sinh thái doanh nghiệp bao quanh Ethereum.

Khi đặt trụ sở chính của ConsenSys, Lubin chọn khu vực Bushwick đậm chất híp-pi ở Brooklyn. Nhìn từ bên ngoài, khu nhà số 49 đường Bogart thật tồi tàn: Cửa ra vào dán đầy những hình dán có thể tìm thấy ở phòng vệ sinh của quán rượu, xung quanh là tranh sơn tường. Nội thấy cũng không khác gì. ConsenSys sử dụng nhiều phòng làm việc được phát triển từ các nhà kho bên trong các căn hộ chung cư.

Về cơ cấu tổ chức, Lubin không áp dụng bất kỳ mô hình phân cấp tổ chức điển hình nào. ConsenSys được xem là tổ chức không phân cấp – không cấp quản lý hoặc quy trình báo cáo. Việc ra quyết định có thể được phân quyền, và nhân viên có thể tự chọn chức danh cho mình. Một vài người có bàn làm việc riêng.

“Tình trạng lỏng lẻo tới mức, mỗi ngày vào công ty, tôi không biết được là có còn chỗ ngồi cho mình hay không. Theo nghĩa đen thì giống như trong phim Cuộc chiến Vương quyền”, theo Jeff Scott Ward, người gia nhập ConsenSys tháng 6.2015 và rời công ty đầu năm 2018. Chỉ có một nhà vệ sinh cho 30 người cùng tầng, Ward nói thêm. Công ty cũng không thuê nhân viên nhân sự nào trong gần một năm rưỡi.

Những dự án đầu tiên của ConsenSys, hoặc của các công ty con, bao gồm phần mềm kế toán cho các giao dịch tiền mã hóa, và nền tảng bản-quyền-kỹ-thuật-số dựa trên blockchain cho giới nhạc sĩ. Hầu hết ý tưởng của các công ty con đến từ nhân viên của ConsenSys, và một khi ý tưởng được thông qua, Lubin sẽ cấp cho nhóm khởi nghiệp từ 250 nghìn đến 500 nghìn đô la Mỹ để hiện thực hóa.

Mục đích là để các công ty con này trở thành doanh nghiệp tự chủ, và trong nỗ lực để thúc đẩy điều đó, đôi lúc chúng sẽ tách ra thành một thực thể pháp lý riêng. Mục tiêu lớn hơn của Lubin là biến hệ sinh thái Ethereum thành cái mà ông gọi là mạng lưới, với sức mạnh có được nhờ sự kết nối với các công ty con.

Hy vọng cuối cùng của tiền mã hóa - ảnh 5

Chỉ một số ít công ty con mà ConsenSys ra mắt là có sức hút. Balanc3, dự án phần mềm kế toán, công bố có hơn 25 khách hàng doanh nghiệp (dù không nêu rõ là doanh nghiệp nào), và mỗi khách hàng trả cho họ ít nhất 25 nghìn đô la Mỹ mỗi năm. Một dự án khác là Kaleido, giúp các công ty triển khai công nghệ blockchain. Nó có 1.900 người dùng và cho biết mới chỉ bắt đầu thu phí dịch vụ. Amazon Web Services vừa thông báo rằng nền tảng lưu trữ web phổ biến của họ tương thích với các dịch vụ blockchain của Kaleido. ConsenSys xây dựng những công cụ kỹ thuật cho Ethereum được các lập trình viên tải xuống miễn phí hàng triệu lần.

Lubin ít khắt khe hơn so với những nhà đầu tư mạo hiểm truyền thống trong việc phê duyệt dự án. “Joe là kiểu người có xu hướng muốn giữ các lựa chọn mở và nói ‘Ừ, tại sao không?’,” theo Reckhow, người hiện đứng đầu mảng dịch vụ khách hàng và vận hành của Casa, một công ty ví-tiền-mã-hóa. “Ông ấy may mắn ở đúng nơi mà mọi thứ vận hành tốt, nhưng không giỏi trong việc sắp xếp ưu tiên. Ông thích nói đồng ý với mọi thứ”.

LÀM NHÀ BẢO TRỢ CHO BLOCKCHAIN ETHEREUM không có vấn đề gì khi tiền kỹ thuật số đang giao dịch ở các mức giá cao chót vót, nhưng khi tiền mã hóa bước vào một thị trường giá giảm khác (xem biểu đồ), thì Lubin, người thừa nhận đang bán tiền mã hóa định kỳ để tài trợ cho các hoạt động, có lẽ cần bắt đầu tìm thêm một vài nhà đầu tư.

Năm 2017, Mark Beylin, sinh viên trường ĐH Waterloo ở Canada, tìm đến Lubin với ý tưởng về Bounties Network (Mạng Tiền thưởng), một thị trường việc làm tự do tương tự trang web nổi tiếng Upwork nhưng sử dụng công nghệ hợp-đồng-thông-minh của Ethereum để thanh toán. Sau một năm hoạt động, Bounties Network có bảy nhân viên và chỉ có tổng cộng 250 nghìn đô la Mỹ “tiền thưởng”, hoặc tin chào việc, với mức giá từ 171 đô la Mỹ cho một bài blog 800 từ viết về tương lai của việc làm đến 67,30 đô la Mỹ cho việc dịch sách trắng sang tiếng Bồ Đào Nha. Tới nay, Bounties Network đạt doanh thu chưa đến 50 nghìn đô la Mỹ.

Tháng 10.2016, Jared Pereira, một học sinh tốt nghiệp trung học 18 tuổi sống tại Dubai, gọi vốn từ Lubin cho dự án Fathom, nhằm mục tiêu thay đổi toàn diện hoạt động giáo dục bậc cao bằng cách để cộng đồng tự đánh giá và chấm điểm học thuật. Lubin đồng ý, nhưng hai năm sau dự án mới chỉ có sáu nhân viên và chưa ra mắt được mẫu thử nào. Trang web của nó không có gì khác ngoài một vài trang tuyên bố những ý tưởng cao siêu: “Nếu mỗi người được tự do xây dựng trải nghiệm phù hợp với những mục tiêu của riêng mình, và có khả năng truyền đạt những trải nghiệm đó một cách đáng tin cậy cho bất kỳ thực thể nào trên thế giới, sẽ là sự thay đổi lớn về hiệu quả trong tổ chức xã hội ở mọi quy mô”. 

Các dự án khác Lubin đặt cược vào thậm chí còn tệ hơn. Cellarius, công ty con mà Lubin thường quảng bá bằng cách mặc áo thun có in tên, là mô hình “nhượng quyền kể chuyện viễn tưởng trên nhiều nền tảng” nhắm đến hoạt động hợp tác kể chuyện trên blockchain. Chính xác thì hợp tác kể chuyện là gì, và vì sao blockchain giúp hoạt động này tốt hơn hoặc sinh lợi nhiều hơn? Diễn giải trên trang chủ vẫn còn rất mờ mịt.

Lubin khẳng định ConsenSys đang cân nhắc hơn trong việc chọn dự án. Nhưng ngựa quen đường cũ. Hồi tháng 10, họ mua công ty khai-thác-tiểu-hành-tinh 9 năm tuổi có tên Planetary Resources. “Chúng tôi thấy họ là một nhóm có khả năng đáng kinh ngạc, quan tâm đến việc khám phá cách blockchain có thể thâm nhập vào các hoạt động không gian”. Lubin nói. Civil, một công ty con nhắm đến việc đưa hoạt động báo chí lên blockchain và được cho là bằng cách nào đó sẽ tăng độ tin cậy của tin tức, gần đây đã hủy ICO vì không đạt mục tiêu huy động tối thiểu 8 triệu đô la Mỹ. Một số nhà báo trong 18 phòng tin tức của Civil nói rằng họ vẫn chưa nhận được tiền bồi thường dưới hình thức token như được hứa. (Gần đây, Forbes đã tuyên bố hợp tác với Civil)

ConsenSys cũng cung cấp dịch vụ tư vấn, về cơ bản là hỗ trợ các công ty trở thành học-giả-blockchain. Đến nay, đây là hoạt động kinh doanh tốt nhất của ConsenSys. Trong ngắn hạn, các dịch vụ này sẽ thành công – đến khi các công ty choàng tỉnh và nhận ra rằng blockchain không hẳn là tốt hơn cho mọi nhu cầu, đôi khi còn tệ hơn so với những công nghệ khác. Các chuyên viên của ConsenSys giúp tạo ra Komgo, một tập đoàn tài chính quốc tế gồm 15 ngân hàng lớn bao gồm Citi, BNP Paribas và ABN AMRO. Komgo muốn dùng blockchain để mang lại hiệu quả cho hoạt động tài chính của hàng hóa luân chuyển khắp thế giới, như dầu mỏ. Các chuyên viên của ConsenSys cũng đang hợp tác với UnionBank của Philippines để tăng tốc độ chuyển tiền.

Hy vọng cuối cùng của tiền mã hóa - ảnh 6

Năm ngoái, mảng tư vấn của ConsenSys tăng từ 30 lên đến hơn 250 nhân viên, và theo Lubin, đang mang về “hàng chục triệu đô la Mỹ” tiền mặt và cổ phần. 

Nhận xét về các công ty con của ConsenSys, phần lớn là những ứng dụng và công cụ dành cho nhà phát triển, Forbes ước tính toàn bộ doanh thu của chúng trong năm 2018 không quá 10 triệu đô la Mỹ.

Cho tới nay, thành công lớn nhất ngoài mảng tư vấn của ConsenSys là những công cụ cho lập trình viên Ethereum. Sản phẩm MetaMask cho phép người dùng đăng nhập Ethereum từ trình duyệt web, có hơn một triệu lượt tải về (tất cả đều miễn phí). Truffle giúp nhà phát triển quản lý và kiểm thử phần mã của mình khi xây dựng ứng dụng Ethereum, cũng đạt một triệu lượt tải về miễn phí. Khó có thể kiểm được tiền từ những công cụ này vì bản chất đại chúng, gần như vô chính phủ của cộng đồng các nhà phát triển blockchain. ConsenSys tuyên bố sẽ sớm bắt đầu tính phí Infura, một công cụ khác hỗ trợ truy cập Ethereum. 

“ConsenSys làm được nhiều hơn cho hệ sinh thái Ethereum trong năm năm đầu phát triển hơn bất kỳ công ty nào”, theo Meltem Demirors, giám đốc chiến lược CoinShares, công ty quản-lý-tài-sản-kỹ-thuật-số.

Có vẻ không có gì đồng điệu với Lubin, người rõ ràng không phát triển dự án vì lợi nhuận. “Mục tiêu không phải là tạo ra nhiều công ty và đẩy ra ngoài để kiếm tiền”, ông nói, “Mục tiêu là tạo nên một hệ sinh thái. Điều này thực sự rất giống một gia đình”. Tuy nhiên, Lubin cũng thừa nhận những thay đổi theo trình tự và gần đây đã gửi một bản ghi nhớ cho nhân viên về việc trở nên tập trung hơn. “Trong giai đoạn ConsenSys 2.0”, Lubin nói, “chúng ta sẽ chú ý hơn” đến những rào cản thị trường mà những công ty khởi nghiệp truyền thống phải xử lý.

Hy vọng cuối cùng của tiền mã hóa - ảnh 7

RẮC RỐI LỚN NHẤT CỦA CONSENSYS có lẽ không liên quan nhiều đến sự lao dốc của tiền mã hóa và sự suy giảm tài sản của Lubin, mà liên quan cơ cấu vận hành kỳ lạ của tập đoàn. 

ConsenSys tin rằng họ đang tái phát minh công việc và hoạt động kinh doanh của tương lai. Khi bạn tiếp cận sâu các hoạt động của ConsenSys ở Brooklyn, có rất nhiều chi tiết thể hiện thái độ chống đối cơ cấu quyền lực hiện tại, gồm cả một băng rôn lớn trên tường với dòng chữ “Chào mừng đến tương lai phi tập trung.”

Thực tế, CEO Lubin cố không bảo nhân viên phải làm gì. “Ông ấy muốn giống như một người theo chủ nghĩa chống CEO hoặc chống sáng lập”, theo Jeff Scott Ward, một cựu nhân viên cho rằng điều này một phần do Lubin là người tử tế muốn trở thành nhà dân chủ.

Nhưng có nhiều hậu quả không mấy tốt đẹp khi Ngài Tử tế điều hành. ConsenSys có ít động cơ thúc đẩy công việc đúng kỳ hạn và tiến triển nhanh. “Theo nhiều cách, ở đó không có áp lực phải có doanh thu hoặc đạt mục tiêu đề ra như kỳ vọng của các công ty đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp ở thung lũng Silicon”, theo Griffin Anderson – người đứng đầu công ty con Balanc3. Một bình luận trên trang Glassdoor mô tả ConsenSys là nơi “có nguồn tài trợ không giới hạn và không có áp lực phải thực sự tạo ra bất cứ thứ gì”.

Việc thiếu hụt cơ cấu tổ chức truyền thống cũng sinh ra những mưu đồ xấu xí. “Nó giống kiểu như chương trình Survivor”, cựu nhân viên Lucas Cullen nói. Những nhân viên gần gũi với Lubin tiếp cận các nguồn lực nhanh hơn, một cựu nhân viên cho biết, và trách nhiệm giải trình thay đổi tùy theo nhóm.

ConsenSys có ủy ban Phân phối Nguồn lực (RAC) chịu trách nhiệm quyết định xem các công ty con cần thêm kỹ sư hay tiền. Nhưng ủy ban luôn trong tình trạng bất ổn. “Luôn có một người chịu trách nhiệm về tài chính, nhưng nói chung là họ gồm những người quan tâm đến lĩnh vực của bạn”, theo Thomas Hill, đồng sáng lập Truset, công ty con của ConsenSys xây dựng nền tảng dữ liệu kinh doanh cộng đồng. “Ai cũng có thể đăng ký vào RAC”.

Ward, người từng làm việc tại ConsenSys trong ba năm, chia sẻ. “Có quá nhiều đầu bếp trong cùng một gian bếp. Kiểu như, ‘cái tôi’ của ai là mạnh nhất? Thật mệt mỏi”. Uport, công cụ nhằm cho phép người dùng đăng nhập các ứng dụng Ethereum, có đến ba quản lý dự án nhưng lại không có chung một tầm nhìn. Hiện tại, chỉ có 15 ứng dụng sử dụng Uport, và dự án đang bị chia làm hai.

Nhiều người mô tả văn hóa ConsenSys là hỗn loạn, và có vẻ như công ty đang gặp rắc rối trong việc theo dõi các dự án. Trang chủ của ConsenSys tuyên bố có “hơn 50 công ty con”, nhưng trong lúc viết bài này, con số đã dao động từ “hơn 30” cho đến gần đây là 42. Theo người phát ngôn của công ty thì đây là một “con số linh động”.

Hy vọng cuối cùng của tiền mã hóa - ảnh 8

Lubin thừa nhận một vài khó khăn. “[Chịu trách nhiệm] là vấn đề tại ConsenSys,” ông nói, “Chúng tôi đang áp dụng nhiều cơ chế khác nhau để làm rõ ai sẽ chịu trách nhiệm cho việc gì và đảm bảo trách nhiệm rõ ràng”. Nhưng ông cũng dẫn ra những lợi ích thực sự của cấu trúc mạng lưới của mình. Dự án dựa trên sự hợp tác, và các cấu trúc liên kết nội bộ dễ dàng bị vi phạm. Nhân viên báo cáo rằng có chút kỳ thị đi kèm với việc đặt câu hỏi về giả thuyết của người khác. Và một vài người trong cuộc ghi nhận cảm giác được trao quyền bởi sự tự do – đặc biệt là cơ hội chuyển sang giữa các dự án. 

Theo Hill, đồng sáng lập Truset, “ConsenSys rồi cũng sẽ đi vào tạp chí Kinh doanh Harvard dưới dạng một tình huống nghiên cứu, hoặc là bài học về cách thức thay đổi cơ cấu tổ chức công ty hoặc là một thảm họa”.

Nếu có nghịch lý trong hành trình của Lubin nhằm tái phát minh hoạt động kinh doanh trong thời đại phân quyền sắp tới, thì đó chính là việc ConsenSys thực ra đang trở nên tập trung hơn mức Lubin thừa nhận.

Ví dụ, khi công ty con của ConsenSys phát triển và trở thành doanh nghiệp riêng lẻ, Lubin nắm quyền sở hữu 50% hoặc hơn. Giống như John Pierpont Morgan và Andrew Carnegie trong thời kỳ vàng son của Mỹ, và các ông trùm công nghệ Jeff Bezos và Mark Zuckerberg trong thời đại Internet, Lubin đang tự biến mình thành một trong những người khổng lồ chi phối kỷ nguyên blockchain.

“Đây là nơi cả mạng-lưới-và-sự-phân-quyền bị tan rã”, Ward nói. “Chẳng bao giờ biết được ai nắm phần nào”. Trong trường hợp Grid+, một trong những dự án ConsenSys ra mắt thông qua ICO, Forbes ước tính Lubin bỏ túi không ít hơn 20% số token, và thêm một nửa số cổ phần của công ty.

“Tôi không nghĩ rằng họ có tí hiểu biết gì về chuyện phi tập trung hóa”, Demirors từ CoinShares nói.

Hy vọng cuối cùng của tiền mã hóa - ảnh 9
Sách Trắng về Ethereum của Vitalik Buterin năm 2013 mang lại cho Lubin niềm vui sống mới. Ảnh: Forbes

Và vấn đề chia cổ phần ConsenSys cho 1.200 nhân viên đã trở thành chuyện cười dài tập. Các cựu nhân viên cho biết Lubin đã lẩn tránh việc này trong một thời gian dài, và khi ai đó hỏi đến thì kế hoạch luôn ở tình trạng “đã có sáu tuần rồi”. Thực tế, nhóm 100 nhân viên đầu tiên hoặc tầm đó đã nhận cổ phần đầu năm 2017, và gần hai năm sau, ConsenSys nói rằng họ vẫn đang lên kế hoạch chia cổ phần cho nhiều nhân viên công ty hơn.

Lubin không nghĩ rằng cơ cấu của ConsenSys tồn tại mâu thuẫn. “Nếu bạn có thể xây dựng một hệ thống phục vụ nhiều người và họ đều hài lòng với nó, thì cơ cấu ban đầu không nhất thiết phải được sở hữu đồng đều bởi quá nhiều người”, ông nói, giống kiểu Zuckerberg đã có thể dễ dàng thốt ra vào đêm trước đợt IPO của Facebook.

Hồi 2017, ConsenSys đã dùng ICO như một phương thức dễ dàng và sinh lời để ra mắt các công ty và thưởng thêm cho nhân viên nội bộ. Nhưng vào lúc này, SEC đang siết chặt các đợt ICO, khung cửa đó trở nên hẹp hơn nhiều. “Khi tìm kiếm đầu tư từ bên ngoài nhiều hơn, có những thỏa thuận riêng biệt mà chúng tôi phải phác thảo theo mô hình đầu tư mạo hiểm truyền thống”, theo Ron Garrett – người đứng đầu ConsenSys Labs, bộ phận chịu trách nhiệm quyết định dự án nào sẽ trở thành công ty con. “Trong những thỏa thuận đó, chúng tôi sẽ nhận ít cổ phần hơn”. Ông nói thêm rằng các công ty ươm mầm khởi nghiệp như Betaworks được cho là nắm lượng cổ phần lớn trong những công ty họ ươm tạo. Quá nhiều cho dân chủ và phi tập trung hóa.

Hiện tại, thử nghiệm lớn của Joe Lubin trong hoạt động kinh doanh tương lai đang chạy đua với thời gian: Liệu các ứng dụng blockchain có đạt được thành công lớn trước khi sự hào phóng của Lubin cạn kiệt không?

Ngay cả những ứng dụng thành công nhất trên Ethereum cũng có rất ít người dùng. Được dùng rộng rãi nhất là ứng dụng trao đổi phân quyền cho giao dịch tiền mã hóa gọi là IDEX, không liên quan tới ConsenSys. Sau hơn một năm vận hành, nó chỉ thu hút được một lượng nhỏ 1.000 người dùng hằng ngày. “Chúng tôi biết rằng còn rất nhiều việc phải làm và mất rất nhiều thời gian trước khi bạn có thể phát triển ồ ạt trên quy mô toàn cầu”, Lubin chia sẻ.

Nếu Lubin vẫn còn là tỉ phú, ông có thể duy trì ConsenSys được vài năm – ngay cả khi doanh nghiệp này đang đốt tiền với tốc độ hơn 100 triệu đô la Mỹ mỗi năm. “Vẫn vậy thôi, ConsenSys vẫn ổn định và khỏe mạnh”, ông khẳng định.

Khi nào Lubin sẽ đầu hàng? “Tôi không có kế hoạch thoát hiểm, và chưa có chiến lược rút lui cho bất cứ việc gì”, ông nói tại văn phòng ConsenSys ở San Francisco, nơi ông vừa tổ chức một “ngày giới thiệu” cho 16 ý tưởng khởi nghiệp đang háo hức chờ cấp vốn. “Tôi chơi hết mình”.