Ecofarm bắt tay với nông dân để xây dựng mô hình  sản xuất nông nghiệp lớn. Họ dự tính sẽ mất khoảng 10 năm thiết lập quan hệ với nông dân trước khi kiếm lời. 

Ông Nguyễn Văn Mỹ, 52 tuổi, nông dân xã Mỹ Hạnh Bắc (huyện Đức Hòa, tỉnh Long An) hợp tác với công ty cổ phần Nông trại Sinh thái (Ecofarm) từ vụ đông xuân năm ngoái, và chứng kiến năng suất cánh đồng trồng bắp lai của ông đạt tăng hơn 22%. Với 4 héc ta bắp, ông Mỹ thu về hơn 190 triệu đồng. Trừ chi phí, ông bỏ túi gần 60 triệu đồng trong khoảng thời gian 105 ngày canh tác. Vợ ông Mỹ sau đợt thu hoạch này đã sắm ngay chiếc tủ lạnh mới.

Ngoài Long An, còn có Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang cũng đang triển khai mô hình liên kết cùng Ecofarm, thực hiện trên cây lúa, bắp và cây ăn quả. Mô hình cung ứng và bao tiêu từ sản xuất đến tiêu thụ của Ecofarm đang cuốn hút người nông dân ở vùng đồng bằng sông Cửu Long vì nó hứa hẹn hiệu quả kinh tế cao hơn và bền vững hơn.

Tổng cộng, có gần 300 hộ đang tham gia sản xuất bắp hè thu cùng Ecofarm, tăng gấp đôi so với đợt đông xuân vừa rồi. “Người ta cứ bảo nông dân sản xuất manh mún nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta quy tụ hàng triệu hộ nông dân với hàng triệu héc ta đất tham gia vào chuỗi sản xuất bền vững? Làm việc với người nông dân phải từ từ từng bước, thời gian đầu tạo niềm tin để nông dân có lợi trước rồi mới đến mình,” ông Nguyễn Hồng Quang, chủ tịch HĐQT, nói về mô hình của Ecofarm. 

Ecofarm phát triển dựa vào nông dân - ảnh 1

Ông Nguyễn Hồng Quang, chủ tịch HĐQT công ty Ecofarm.

TIẾP ĐẠI DIỆN HỘI KHUYẾN NÔNG huyện Thạnh Hóa đến tham quan, khi ông Mỹ “khen” giá vật tư Ecofarm cung cấp rẻ, ông Quang tiết lộ: “Tôi để nửa giá phân bón cho các ông đó!” Đi cùng ông Quang đến nhà ông Mỹ, phóng viên Forbes Việt Nam nghe cuộc trao đổi giữa ông với đồng nghiệp về giá thu mua. Khi nghe đầu dây bên kia có vẻ dông dài, ông gắt: “Lúc này không phải là lúc kiếm lời!”

Ông Nguyễn Hồng Quang là một người được nông dân chào đón nồng nhiệt. Đã từng đến nhà ông Mỹ không dưới 10 lần, thấy ông Mỹ vui mừng, ông Quang đùa: “Sao, đợt này ông định đãi cả làng cái gì đây?”

Mục tiêu của Ecofarm, theo ông Quang, là sẽ gia tăng diện tích trồng bắp tại khu vực này lên 500 héc ta đến năm 2015 và sẽ mở rộng hơn nữa nếu có thể. Bắp là nguyên liệu chính cho ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi. Tuy nhiên, sản xuất trong nước không thể đáp ứng nhu cầu tiêu thụ.

Theo số liệu do bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công bố, ba tháng đầu năm, nhập khẩu bắp tăng gấp ba lần về lượng so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 1,62 triệu tấn, tương đương hơn 400 triệu đô la Mỹ, vượt cả giá trị xuất khẩu gạo. Thu mua bắp từ nông dân, Ecofarm bán lại cho các nhà máy chế biến thức ăn gia súc trong nước. Tháng 5, nhà máy chế biến, sấy bắp và lúa với vốn đầu tư hơn 10 tỉ đồng sẽ khai trương tại Long An giúp công ty đảm trách luôn khâu sấy khô, tăng giá trị vào chuỗi thu mua.

Mô hình hỗ trợ đầu vào và bao tiêu đầu ra của Ecofarm không phải mới. Công ty cổ phần Bảo vệ Thực vật An Giang đã triển khai xây dựng “cánh đồng mẫu lớn” trên 20 ngàn héc ta lúa từ năm 2011. Loại hình này đang trở thành mô hình sản xuất nông nghiệp kiểu mẫu tại đồng bằng sông Cửu Long. Dự án được chứng minh mang lại hiệu quả cao, giảm chi phí sản xuất từ 10 - 20% và chất lượng sản phẩm được đảm bảo. Ecofarm chú trọng phát triển cây bắp, lúa đặc sản giá trị cao như lúa nàng nhen (Tri Tôn, An Giang), lúa nàng thơm Chợ Đào (Cần Đước, Long An)… 

DỰ ÁN TRỒNG BẮP LAI CỦA ECOFARM TẠI HUYỆN ĐỨC HÒA, TỈNH LONG AN là một trong 23 dự án nhận được nguồn vốn tài trợ 250.000 USD của bộ Phát triển Quốc tế vương quốc Anh (DFID) thông qua quỹ thách thức doanh doanh nghiệp Việt Nam (VBCF). Tiêu chí nhận vốn từ quỹ là: tác động lớn đến đối tượng người có thu nhập thấp, khả năng thương mại hóa thành công và dự án được đánh giá có tác động tích cực đối với môi trường, sử dụng than sinh học và phân hữu cơ vi sinh giúp giảm nhu cầu tiêu thụ nước, lượng phân bón và hóa chất ảnh hưởng đến môi trường và đất trồng.

Ông Tuấn Anh, giám đốc quỹ VBCF, kỳ vọng con số 500 héc ta bắp tại huyện Đức Hòa sẽ được nhân rộng ra các tỉnh khác trong bối cảnh vùng đồng bằng sông Cửu Long có chủ trương chuyển đổi cây trồng theo hướng có lợi về hiệu quả kinh tế. Một trong những thách thức của mô hình này là khi đầu tư cho nông dân, thời điểm giá thị trường lên cao, nông dân không chịu bán ra theo thỏa thuận hoặc doanh nghiệp ép giá mua. Đây là những nguyên nhân chính khiến mối quan hệ hợp tác giữa doanh nghiệp – nông dân gãy đổ.

Khi ông Mỹ còn đang hào hứng với mức giá Ecofarm mua vụ đông xuân, ông Quang bàn tính hai bên sẽ thỏa thuận mức giá ngay từ đầu vụ thay vì cuối vụ. “Lời ăn lỗ chịu!” ông Quang, chân thấp chân cao lội ruộng nói với ông Mỹ.

Trong lĩnh vực bao tiêu nông nghiệp, hầu hết hiện nay là các doanh nghiệp lớn, thường có vốn nhà nước, việc đưa ra quyết định sẽ cần bàn thảo với các cổ đông. Ông Quang, theo nhận xét của ông Phạm Trường Mạnh, giám đốc Ecofarm Long An, một trong bảy công ty thành viên của Ecofarm, là người quyết đoán. “Thấy được là làm liền chứ không câu nệ vấn đề tiểu tiết,” ông Mạnh cho hay.

Ý tưởng ra đời của Ecofarm, theo lời kể của ông Quang, người nắm hơn 75% cổ phần tại Ecofarm, xuất phát ngẫu nhiên từ một chuyến đi tìm kiếm cơ hội đầu tư bất động sản du lịch ở đảo Phú Quốc vào năm 2006. Nhận thấy ngoài đảo thiếu rau trầm trọng, hầu hết phải vận chuyển từ đất liền, ông quyết định dừng dự án bất động sản, chuyển hướng đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp.


“THỜI GIAN ĐẦU TẠO NIỀM TIN ĐỂ NÔNG DÂN CÓ LỢI TRƯỚC RỒI MỚI ĐẾN MÌNH.”

Ông nhớ lại: “Đó là một chuyện tưởng rất nhỏ nhưng từ đó, tôi nghĩ đến cơ hội vô cùng lớn. Thấy được tiềm năng của nó thì tôi dấn thân vào mặc dù tôi chả biết gì!” Nguyễn Hồng Quang sang Israel, cái nôi của ngành nông nghiệp công nghệ cao của thế giới học về kỹ thuật trồng rau trong nhà kính và mang mô hình này ra đảo Phú Quốc. Ông cũng mời những người có kinh nghiệm về nông nghiệp tham gia đầu tư từ đầu. Ông Nguyễn Minh Triết, giám đốc điều hành hiện thời của Ecofarm từng có 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về nông nghiệp.

Ecofarm là đơn vị đầu tiên của vùng đồng bằng sông Cửu Long đạt tiêu chuẩn VietGAP (thực hành nông nghiệp tốt) cho việc sản xuất rau vào năm 2011. Sau này, công ty cũng hợp tác với nông dân trồng dưa leo, dưa hấu, khổ qua, bí đao… đồng thời bao tiêu sản phẩm để đưa vào trên 80% hệ thống nhà hàng, khách sạn tại Phú Quốc. Hàng của họ xuất hiện trong siêu thị như Co.op Mart, Metro.

Dự án mang tên “Liên minh sản xuất rau an toàn Ecofarm” tại Kiên Giang, giúp 120 hộ nông dân ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, tăng năng suất và hiệu quả kinh tế lên 20-30% nhận được khoản viện trợ không hoàn lại 200 ngàn đô la Mỹ vào năm 2012, chiếm gần 40% kinh phí dự án. Riêng phần Ecofarm, tỉ lệ lợi nhuận trên doanh thu, theo tính toán của công ty dao động từ 10-15%.

Ông Quang chỉ mới tứ tuần nhưng tóc đã lấm tấm bạc, từng là giảng viên đại học Ngoại thương, nói tiếng Anh và tiếng Nhật trôi chảy. Ông khoe, tháng 6.2013, ông là người Việt Nam duy nhất diễn thuyết tại hội thảo làm việc nhóm lần thứ 38 APEC tại Bali quy tụ đại diện của 19 quốc gia. Ông chia sẻ: “Tôi học về vĩ mô, tôi lên kế hoạch cho Ecofarm trong 20 năm tới và phân thành bốn giai đoạn, mỗi giai đoạn kéo dài 5 năm. Trong đó, chúng tôi sẽ xây móng nhà Ecofarm trong vòng 10 năm, quan trọng nhất là xây dựng sự liên kết với nông dân rồi mới tới giai đoạn phát triển kế tiếp.”

Ví giai đoạn chuẩn bị như việc xây móng nhà cao tầng, ông nói: “Nhà được xây móng trong sáu tháng sẽ xây lên 5-6 tầng, những nhà xây móng trong ba năm lên vài chục tầng. Chúng tôi xây móng trong vòng 10 năm!”

Có gần 20 năm kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực dệt may, trong đó có thời gian làm việc tại công ty Sumitomo ở Nhật Bản, ông Quang về Việt Nam, hoàn thành luận văn thạc sĩ với đề tài “Giải pháp thúc đẩy xuất khẩu sản phẩm dệt may của doanh nghiệp TP.HCM sang thị trường Nhật Bản” vào năm 2000 trước khi khởi nghiệp kinh doanh. Ngoài Ecofarm, ông đầu tư vào doanh nghiệp hoạt động trong nhiều lĩnh vực từ cung ứng suất ăn công nghiệp, chế biến thực phẩm đến may mặc. Nhưng ông cho biết: “Thời điểm này, Ecofarm cần có sự tập trung cao độ.”

Tết Nguyên đán năm 2012, ông Quang hí hửng mang vào văn phòng công ty cổ phần Trúc Quang, doanh nghiệp hoạt động trong ngành may mặc do ông làm chủ tịch, giới thiệu với nhân viên sản phẩm dưa lê vuông Ecofarm. Cùng năm, trên bìa tập san của hiệp hội Doanh nhân Trẻ, ông xuất hiện trong màu áo xanh lá chuối truyền thống của công ty Ecofarm, mình đeo lủng lẳng bầu, bí đỏ và khổ qua. 

(*) Tạp chí Forbes Việt Nam số 12, tháng 5.2014

Đọc thêm >>>
Người trồng hoa ở Đà Lạt Hasfarm: Hoa từ trái tim Việt
CEO Trương Thị Lệ Khanh: “Nữ hoàng” cá tra
CEO Unifarm Mai Hữu Tín: Làm nông công nghệ cao
Thái Dương nuôi heo thời công nghệ
Hợp tác giải bài toán sản xuất hộ gia đình nhỏ, lẻ