Giống như ngành du lịch Việt Nam còn nhiều tiềm năng chưa khai thác, doanh nghiệp đầu ngành du lịch Saigontourist có nhiều lợi thế phát triển hơn nữa khi cổ phần hóa.

Trong năm 2015, khách tham quan có thể ngủ đêm tại thác Bản Giốc (Trùng Khánh, Cao Bằng), thay vì trở lại thành phố Cao Bằng như trước đây. Là thác tự nhiên lớn nhất Đông Nam Á, nằm gần hang động đá vôi Ngườm Ngao, thác Bản Giốc đón 50.000 lượt khách tham quan mỗi năm nhưng thiếu dịch vụ lưu trú. Khu nghỉ dưỡng Sài Gòn - Bản Giốc xếp hạng bốn sao gồm 60 phòng và 24 bungalow là gương mặt mới trong danh mục 44 khách sạn, khu nghỉ dưỡng phân bổ từ Nam ra Bắc của tổng công ty Du lịch Sài Gòn (Saigontourist), doanh nghiệp lớn nhất ngành du lịch.

Năm 2013, Saigontourist đạt doanh thu hơn 14.600 tỉ đồng. Doanh nghiệp nhà nước đang quản lý bốn công ty lữ hành du lịch, 44 khách sạn, khu du lịch và tám nhà hàng và bốn công ty dịch vụ giải trí nằm trong danh sách các doanh nghiệp sẽ cổ phần hóa theo chủ trương của Chính phủ. “Chúng tôi sẽ cổ phần hóa tổng công ty, thay vì làm riêng rẽ khách sạn, công ty con,” ông Trần Hùng Việt, tổng giám đốc Saigontourist nói.

Saigontourist: Lợi thế tiềm ẩn  - ảnh 1

Ông Việt cho biết thêm, phần vốn từ bán cổ phần cho đối tác chiến lược hoặc cổ đông bên ngoài sẽ được tập trung vào mở rộng chuỗi khách sạn. Saigontourist, theo ông Việt, là doanh nghiệp thuộc loại lớn nhất khu vực Đông Nam Á khi phát triển đồng thời hai mảng chính là lưu trú và lữ hành, trong khi ở khu vực, như lời ông Việt nói, “có doanh nghiệp khách sạn lớn nhưng không có lữ hành, hoặc ngược lại.”

Xét về dịch vụ khách sạn, trong 44 khách sạn thuộc Saigontourist có những khách sạn loại bốn sao trở lên có lịch sử lâu đời, gắn liền với lịch sử hình thành của hòn ngọc Viễn Đông như Majestic, Continental, Caravelle, Rex. Những khách sạn năm sao đầu tiên ở TP.HCM trong 10 năm thực thi chính sách đổi mới đều là đơn vị liên doanh giữa Saigontourist và đối tác nước ngoài. Trong 2.000 phòng ở các khách sạn năm sao tại TP.HCM, có 30% thuộc Saigontourist. Hầu hết các khách sạn hàng đầu của Saigontourist có vị trí đắc địa, ngay khu trung tâm của thành phố.

Không chỉ phát triển dịch vụ lưu trú ở các thành phố lớn, Saigontourist còn sớm hiện diện ở nhiều địa phương, có nơi mang tính khai phá. Ông Trần Hùng Việt nói: “Đi đâu, gặp khách sạn bắt đầu bằng từ ‘Sài Gòn’ thì đó là đơn vị thuộc Saigontourist.” Có thể thấy dấu ấn đó rõ nét ở Mũi Né (Bình Thuận), Côn Đảo (Bà Rịa – Vũng Tàu) hay Phú Quốc. Trong số bốn doanh nghiệp lữ hành thuộc Saigontourist, công ty lữ hành TNHH MTV dịch vụ lữ hành Saigontourist là một thương hiệu mạnh trong mảng lữ hành trên cả nước.

Theo ông Võ Anh Tài, tổng giám đốc công ty lữ hành này, doanh thu năm 2013 của họ chiếm 14% doanh thu cho tập đoàn, tương đương hơn 2.700 tỉ đồng. Lợi thế về chuỗi khách sạn và dịch vụ lữ hành của Saigontourist được xây trên bề dày lịch sử hình thành và phát triển.

Ra đời 1975, công ty Du lịch TP.HCM, nòng cốt để hình thành Saigontourist sau này, lúc đó tiếp quản và quản lý một số khách sạn như Caravelle, Continental, Majestic, Rex, Palace. Trong 10 năm thực thi chính sách mở cửa, thu hút đầu tư nước ngoài, Saigontourist liên doanh với các đối tác quốc tế xây dựng các khách sạn 5 sao đầu tiên tại TP.HCM.

Đi cùng với kinh doanh dịch vụ lưu trú là dịch vụ lữ hành vốn là độc quyền của doanh nghiệp nhà nước trước khi đổi mới. Hỗ trợ cho sự phát triển của chuỗi cung ứng lưu trú – lữ hành – ăn uống là trường đào tạo nghiệp vụ du lịch thuộc Saigontourist. Vì vậy khi ngành du lịch mở cửa, Saigontourist có cơ hội để phát triển hơn nữa.

Trong hai thập kỷ phát triển của du lịch Việt Nam kể từ dấu mốc “năm du lịch Việt Nam 1990,” ngành du lịch Việt Nam có tốc độ tăng trưởng trung bình 12%/năm, ngoại trừ hai lần suy giảm do dịch SARS (năm 2003: giảm 8%) và suy thoái kinh tế (năm 2009: giảm 11%). Các dấu mốc phát triển của ngành du lịch Việt Nam không ít thì nhiều có dấu ấn của Saigontourist. Năm 1999, tổng công ty Du lịch Sài Gòn được thành lập, với nòng cốt là công ty Du lịch TP.HCM. Ông Võ Anh Tài cho biết: “Khách quốc tế đến Việt Nam năm 2003 chiếm 90% doanh thu của lữ hành Saigontourist”.

Đơn vị này cũng dẫn đầu trong đón khách tàu biển. Năm 2000, công ty đã đón hơn 100 ngàn du khách tàu biển quốc tế. Như một số doanh nghiệp khác, Saigontourist đầu tư mở rộng ra ngoài ngành. Trong giai đoạn cao điểm phát triển, danh mục công ty con, liên kết của Saigontourist lên đến con số hơn 100, thậm chí lấn sân sang lĩnh vực bất động sản, tài chính, hàng không. Nguyên tổng giám đốc tập đoàn, ông Nguyễn Hữu Thọ từng tuyên bố việc đàm phán mua lại các khách sạn tại Mỹ, Nhật Bản và mục tiêu cán mốc 1 tỉ USD doanh thu vào năm 2015.

Suy thoái kinh tế năm 2008 khiến nhiều doanh nghiệp không kịp trở tay. “Khủng long” bị ảnh hưởng trước hết. Chính phủ chỉ đạo các tập đoàn nhà nước tập trung vào ngành nghề kinh doanh cốt lõi, thoái vốn đầu tư ngoài ngành. “Một năm nay, chúng tôi đang làm ráo riết cho việc tái cấu trúc, chuẩn bị cho kế hoạch cổ phần hóa tổng công ty vào sau năm 2016, chỉ tập trung vào bốn ngành nghề kinh doanh cốt lõi của tập đoàn gồm lưu trú, ẩm thực, lữ hành và vui chơi giải trí.” Ông Trần Hùng Việt nói với Forbes Việt Nam tại văn phòng làm việc tổng công ty trên đại lộ Lê Lợi, ngay khu trung tâm.

Saigontourist: Lợi thế tiềm ẩn  - ảnh 2

Tỉ suất lợi nhuận trên doanh thu của khách sạn Rex năm 2013 là 52%.

Đối diện văn phòng là khách sạn Rex và Continental Sài Gòn, hai thành viên của tổng công ty và gần đó là khách sạn liên doanh Caravelle. Không xa khu vực này là tòa nhà phức hợp căn hộ Saigon One Tower, vốn đầu tư 228 triệu đô la Mỹ, trong đó Saigontourist có 30% cổ phần, đang bị ngưng trệ sáu tháng nay.

THEO ĐỀ ÁN TÁI CẤU TRÚC của Saigontourist, đến cuối năm 2015, họ sẽ thoái vốn tại: công ty cổ phần địa ốc Sài Gòn M&C, công ty địa ốc Eximland, Jetstar Pacific Airlines. “Không dễ,” một phó tổng giám đốc tập đoàn Saigontourist, nằm trong ban chỉ đạo đề án tái cơ cấu tập đoàn, không muốn nêu tên tỏ ra nghi ngờ về khả năng chốt hợp đồng mua bán cho đối tác trước hạn định Chính phủ đặt ra đồng thời phủ nhận thông tin về Saigontourist đã thoái vốn hoàn tất tại các dự án đầu tư trên như báo chí đã đăng. “Chưa có dự án nào mang tiền về. Trong thời điểm này bán huề vốn là may lắm rồi,” vị này nói.

Năm ngoái, Saigontourist lọt vào danh sách tốp năm doanh nghiệp nhà nước hiệu quả nhất của Stockplus, thể hiện qua chỉ số ROE và ROA. Năm ngoái, khách sạn Rex lãi 200 tỉ đồng, 450 tỉ đồng doanh thu, tương đương tỉ suất lợi nhuận/doanh thu đạt 52%. Mặc dù vậy, theo ông Việt, bên cạnh các khách sạn đạt chuẩn, làm ăn hiệu quả, có một số khách sạn của Saigontourist “không theo nổi”.

Theo đánh giá của CBRE, trong khi giá phòng tại các khách sạn 5 sao có thương hiệu quốc tế tăng, tỉ suất sử dụng phòng của các khách sạn trong nước quản lý như của Saigontourist lại giảm. Trong khi Saigontourist gặp khó khăn khi thoái vốn dự án ngoài ngành thì cổ phẩn hóa tổng công ty mẹ có vẻ khả quan hơn. Ông Masataka Sam Yoshida, giám đốc điều hành cấp cao Recof (Nhật Bản) nhìn danh sách các doanh nghiệp nhà nước đang thực hiện cổ phần hóa, nhận xét: “Cái tên các nhà đầu tư Nhật quan tâm là Saigontourist, sở hữu thế mạnh du lịch đồng bằng sông Cửu Long. Đó sẽ là một thương vụ lớn, nhưng tiến trình cổ phần hóa sẽ phụ thuộc vào việc Saigontourist sẵn sàng như thế nào”.

Ông Nguyễn Hữu Thủy, tổng giám đốc công ty Quản lý tài sản quốc gia (VAMC) cho biết, cần thiết, các doanh nghiệp cổ phần hóa hoặc thoái vốn sẽ được “làm đẹp lại” trước khi đem bán. Timothy Horton, tổng giám đốc công ty Cushman & Wakefield Việt Nam nhìn nhận, các vị trí đất vàng trong chuỗi bất động sản của Saigontourist cộng với tỉ lệ sinh lãi tốt sẽ thu hút sự chú ý của nhiều nhà đầu tư.

Bên cạnh tái cấu trúc, hai tháng trước, Saigontourist công bố thay đổi hệ thống nhận diện thương hiệu lần thứ ba trong lịch sử 39 năm tồn tại. Doanh nghiệp du lịch lâu đời nhất Việt Nam lựa chọn hình ảnh vươn ra thế giới nhằm “theo đuổi tầm nhìn trở thành một trong những thương hiệu du lịch hàng đầu khu vực,” ông Việt giải thích.

Khác với chiến lược liên tục mở rộng hệ thống của người tiền nhiệm, công việc điều hành của ông Việt chủ yếu tập trung vào tái cấu trúc. Ngồi vào chiếc ghế nóng trong giai đoạn thị trường khủng hoảng kinh tế, ông Việt tỏ ra cẩn trọng trong việc chạy theo mục tiêu tỉ đô được đặt ra trước đó và gọi đó là “những con số phải lo.” Trước chuyến bay đi Nga tham dự một hội chợ du lịch giới thiệu khách du lịch đi chuyên cơ ghé TP.HCM mua sắm thay vì chỉ bay ra Đà Nẵng và Nha Trang, ông Việt nói: “Bây giờ là cạnh tranh giữa mình và khu vực. Doanh số tập đoàn năm sau là phải cao hơn năm trước, ít nhất 10%, đó là áp lực với tôi.”

Ông Việt hiện đang quản lý lực lượng nhân viên khoảng 17.000 người. Khởi sự ở vị trí tiếp tân tại khách sạn Caravelle, sau đó được đưa đi tu nghiệp tại Đức và về làm quản lý Majestic 15 năm, ông Việt là người xây dựng quy trình quản lý khách sạn cho Majestic, sau đó nhân rộng ra các khách sạn trong toàn hệ thống. 38 năm làm việc cho Saigontourist, trong đó có 31 năm làm việc trực tiếp tại các khách sạn, ông Việt cho rằng mình chịu tác động tính cách ôn hòa, kỹ tính từ ngành nghề này. Trong hệ thống của Saigontourist, có đơn vị kinh doanh không hiệu quả nhưng ông chưa bao giờ sa thải lãnh đạo. Ông giải thích nguyên nhân là do “mô hình tổng công ty, anh em được bổ nhiệm nên mình muốn thay không phải dễ.” 

Trở ngại như vậy, theo ông Việt, khiến cho ý tưởng xây dựng công ty quản lý chuyên nghiệp như mô hình Accor của thế giới chưa thành hiện thực ở Saigontourist. Ông Việt nói thêm, một số nơi khi xây dựng xong khách sạn “muốn Saigontourist quản lý nhưng phải từ chối vì không đủ người.”

Không phủ nhận bất cập cơ chế trả lương trong doanh nghiệp nhà nước, nhưng ông Việt cho rằng thu nhập trung bình của người lao động ở Saigontourist cao hơn so với doanh nghiệp nước ngoài cùng ngành. Ông thừa nhận có sự chênh lệch ở các vị trí điều hành cao cấp mà phần cao nghiêng về phía có yếu tố nước ngoài.

Trong lĩnh vực lữ hành, mặc dù vẫn đang là lá cờ đầu, lữ hành Saigontourist những năm gần đây bị so kè sát nút bởi một doanh nghiệp bằng nửa số tuổi là Vietravel. Năm ngoái, doanh thu của Vietravel là 3.062 tỉ đồng, vượt công ty TNHH MTV dịch vụ lữ hành Saigontourist.

Ông Nguyễn Văn Mỹ, chủ tịch hội đồng thành viên công ty dã ngoại Lửa Việt nhận định, Saigontourist, với những lợi thế đang có về thương hiệu lâu năm, hệ thống khách sạn - nhà hàng hỗ trợ, trường đào tạo du lịch, sự quan tâm của nhà nước, mảng lữ hành của tập đoàn này còn có thể phát triển mạnh hơn mức tăng trưởng bình quân hằng năm là 15% như hiện nay. “Với lợi thế này, doanh nghiệp tư nhân sẽ làm tốt hơn,” ông Mỹ nhận định.

Một phó tổng giám đốc của Saigontourist tiết lộ với Forbes Việt Nam, kế hoạch mua khách sạn nước ngoài sở dĩ bị ngưng trệ là do thủ tục nhiêu khê không chỉ ở nước sở tại mà còn do mất thời gian trình qua bốn bộ đợi phê duyệt. “Công ty nhà nước không linh hoạt như doanh nghiệp tư nhân do bị giới hạn bởi quy định, chính sách của nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước,” tổng giám đốc một công ty bất động sản đang liên doanh với tập đoàn Saigontourist nhận xét.

Ông Trần Hùng Việt cho hay, doanh nghiệp ông hiện đảm nhận luôn việc làm đường hoa Nguyễn Huệ, bắn pháo hoa các dịp lễ bên cạnh công tác quản lý tập đoàn. Trong chuyến làm việc tại thác Bản Giốc, Saigontourist, góp vốn 50% dự án resort này, tiếp tục nhận được lời đề nghị ghé thăm tỉnh Bắc Cạn và xem xét xây dựng một khách sạn 4 sao trong khu hành chính tỉnh để hỗ trợ khách du lịch vào tham quan hồ Ba Bể.

“Các địa phương tín nhiệm vì không có chuyện sang dự án hay bán đất. Kỳ vọng này không chỉ của địa phương mà các cấp lãnh đạo cao nhất. Dân ta nghèo, cần phát triển du lịch. Nếu Saigontourist không đi thì ai đi. Chúng tôi tiên phong đến ‘mồi’ cho các công ty khác ra đầu tư,” nhà điều hành cao nhất của tập đoàn nhấn mạnh đến sự song hành của mục tiêu “kinh tế” và “chính trị” của Saigontourist trong nhiều năm qua. 

(*) Tạp chí Forbes Việt Nam số 17, tháng 10.2014

Đọc thêm >>>

Forbes Việt Nam công bố 40 thương hiệu công ty giá trị nhất VN 2018

Đấu giá tòa nhà nằm trên đất vàng bỏ hoang tại TP.HCM

Du lịch trực tuyến “lên ngôi” tại ngày hội du lịch TP.HCM

Hãng lữ hành Vietravel sẽ mở hãng hàng không chuyên bay charter

"Bí quyết đổi mới là tập trung toàn bộ sức lực, nhưng không phải để chống lại cái cũ mà để xây dựng cái mới". ---- Socrates - Triết gia Hy Lạp cổ đại

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 74 tháng 7.2019

 Số 74 tháng 7.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - NGƯỜI KHỔNG LỒ THỨC GIẤC (ACV CHỜ THÁO BỎ RÀO CẢN)
  • - THAY ĐỔI TÁO BẠO (GEMADEPT TIÊN PHONG ĐẦU TƯ VÀO CẢNG BIỂN)
  • - SỨC MẠNH TỪ KỶ LUẬT (VIETTEL POST CHUYỂN MÌNH)
  • - NHẮM MỤC TIÊU LỚN (ZILLINGGO TẠO THỊ TRƯỜNG NGÁCH TRONG TMĐT TẠI CHÂU Á)

Các số báo khác