PVI: Tham vọng mở rộng hoạt động ra khu vực Đông Nam Á - ảnh 1

NHÀ BẢO HIỂM CÔNG NGHIỆP

Nới “room” nhà đầu tư nước ngoài lên 100% PVI dọn đường cho tập đoàn bảo hiểm Đức nắm cổ phần chi phối, tham vọng mở rộng hoạt động ra khu vực Đông Nam Á.

GIANG THANH
PVI: Tham vọng mở rộng hoạt động ra khu vực Đông Nam Á - ảnh 2

ách đây một năm, trong lần gặp phó thủ tướng Vương Đình Huệ, ông Christian Hinch, phó chủ tịch Talanx AG bày tỏ nguyện vọng được sở hữu cổ phần vượt giới hạn 49% tại một công ty Việt Nam. Thành lập năm 1903, đã có mặt tại hơn 150 quốc gia, tập đoàn bảo hiểm Đức đang quản lý tài sản giá trị hơn 100 tỉ euro. Năm 2012, thông qua HDI Global SE, công ty thành viên, Talanx rót 93 triệu đô la Mỹ vào công ty cổ phần PVI, khoản đầu tư lớn đáng kể duy nhất ở khu vực Đông Nam Á. 

“Kể từ khi có cổ đông nước ngoài, điều lớn nhất họ giúp mình là tư duy, hoạt động minh bạch. Điều gì mình làm chưa chuẩn, họ phản biện ngay lập tức,” ông Bùi Vạn Thuận, tổng giám đốc công ty cổ phần PVI nói trong buổi trả lời phỏng vấn Forbes Việt Nam. Từ mức 25% ban đầu, tập đoàn bảo hiểm Đức không ngừng tăng cổ phần, hiện tại sở hữu gần 48% cổ phần của nhà bảo hiểm công nghiệp số một Việt Nam. Mới đây PVI vừa nới “room” nước ngoài lên 100%, gỡ nút thắt pháp lý đưa công ty tiến gần hơn trong việc chính thức trở thành một thành viên của tập đoàn bảo hiểm tên tuổi quốc tế.

Hiện tại công ty vừa lọt vào danh sách “50 công ty niêm yết tốt nhất” năm 2019 của Forbes Việt Nam, cùng Bảo Việt là một trong hai nhà bảo hiểm phi nhân thọ lớn nhất thị trường. PVI xác lập thế mạnh trong lĩnh vực bảo hiểm công nghiệp, đặc biệt ở lĩnh vực bảo hiểm dầu khí, hàng hải, công nghiệp, hàng không… “PVI sẽ duy trì vị thế dẫn đầu ở nhóm sản phẩm trong dài hạn nhờ năng lực và kinh nghiệm đã có với lợi thế là doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ có vốn chủ sở hữu lớn nhất thị trường, đủ khả năng bảo hiểm cho các tài sản giá trị lớn,” báo cáo phân tích của FPT Securites nhận xét.

Với đặc thù lĩnh vực công nghiệp có giá trị tài sản cao, nhằm san sẻ bớt rủi ro, năm 2011, PVI thành lập công ty Tái bảo hiểm PVI, công ty thứ hai sau Vinare cung cấp dịch vụ tái bảo hiểm. Vì vậy, ở thị trường nội địa, PVI là doanh nghiệp duy nhất cung cấp đầy đủ dịch vụ trong lĩnh vực bảo hiểm: nhân thọ, phi nhân thọ và tái bảo hiểm. “Chiến lược của PVI là quản lý dòng tiền, phi nhân thọ là ngắn hạn, tái bảo hiểm là trung hạn, nhân thọ là dài hạn,” ông Thuận nói hình tượng và khẳng định hoạt động PVI mở rộng ra bốn lĩnh vực: bảo hiểm - tái bảo hiểm - quản lý quỹ - đầu tư. Năm 2018, công ty đạt doanh thu 9.590 tỉ đồng, tăng 15%. Lợi nhuận sau thuế đạt 550 tỉ đồng, tăng 10%, đưa công ty lần thứ tư xuất hiện trong danh sách.

Là cổ đông sáng lập nhưng hiện tại, PVN chỉ nắm giữ 35% cổ phần, sau HDI Global SE, định chế tài chính do Talanx sở hữu 100% vốn. Tập đoàn bảo hiểm niêm yết tại sở giao dịch Chứng khoán Frankfurt đã mua lại Funderbuck Lighhouse Ltd - quỹ đầu tư của chính phủ Oman, cổ đông lớn thứ ba tại PVI. Thông qua hai pháp nhân trung gian, Talanx đang  kiểm soát 47,8% cổ phần. Trung tuần tháng 5.2019, HDI Global SE vừa đăng ký mua thêm 8,3 triệu cổ phần tại công ty Việt Nam. Nếu thành công, tập đoàn tài chính Đức nâng tỉ lệ sở hữu gián tiếp lên 51%, nắm cổ phần chi phối PVI. 

Tập đoàn Đức sẽ không muốn lỡ cơ hội khi PVN đã lên kế hoạch thoái vốn khỏi PVI trong năm 2019. “Đáng ra việc thoái vốn phải làm trong năm 2018 nhưng thủ tục hơi chậm, chắc sẽ hoàn thành trong năm nay,” CEO của PVI chia sẻ. Talanx đứng trước khả năng kiểm soát gần 88% cổ phần của nhà bảo hiểm công nghiệp. Ở PVI, còn có một cổ đông lớn nội địa khác, công ty Đầu tư Đường Mặt Trời, nhà đầu tư đang nắm giữ 6,5%. Nếu cổ đông này cũng thoái vốn, Talanx có cơ hội gia tăng sở hữu phần lớn cổ phần tại PVI. 

“PVI kỳ vọng sẽ học hỏi và áp dụng được các mô hình tính phí khoa học của Talanx, đối tác chiến lược là tập đoàn bảo hiểm lớn thứ ba của Đức. Các mô hình tính phí này có tính toán đến các yếu tố rủi ro hơn là chỉ tính phí đơn thuần dựa trên các quy định của Việt Nam hiện nay,” chuyên viên phân tích Vũ Thị Thúy Hằng của Maybank- Kim Eng Securities bình luận. Báo cáo công ty chứng khoán này nhận xét nhà đầu tư chiến lược mua cổ phần PVI hai đợt, lần lượt cao hơn giá thị trường 130% và 60% cho thấy cơ sở hợp tác chặt chẽ “đôi bên cùng có lợi”

Hiện tại, dù chưa sở hữu chi phối nhưng “cỗ xe tăng” Đức đã bắt đầu thấp thoáng bóng dáng tại PVI. Hội đồng quản trị chín thành viên Talanx cử năm đại diện. Ban kiểm soát PVI bốn người, Talanx có hai. Theo CEO của PVI, sau bảy năm đồng hành, nhìn tổng thể từ chiến lược hoạt động, nhân sự, sản phẩm… “cái được” lớn nhất PVI học hỏi từ người khổng lồ Đức là sự minh bạch vì “người Đức số một thế giới ở tính nguyên tắc, kỷ luật và cẩn trọng.” PVI là doanh nghiệp bảo hiểm đầu tiên của Việt Nam có cổ đông nước ngoài chi phối, đơn vị bảo hiểm thực hiện đánh giá tín nhiệm xếp hạng quốc tế từ A.M.Best, công ty lập báo cáo tài chính lập theo tiêu chuẩn quốc tế, sử dụng kiểm toán nằm trong tốp bốn công ty hàng đầu. 

“Trong vòng bảy năm qua, chúng tôi đã cung cấp kiến thức cho PVI thông qua các hội thảo tại Việt Nam do các chuyên gia của chúng tôi đảm nhận. Chúng tôi cũng như tổ chức đào tạo với thời hạn từ hai tuần đến sáu tháng cho các nhân sự chủ chốt của PVI tại văn phòng của chúng tôi ở Hannover hoặc tại các chi nhánh của HDI Global SE ở châu Á,” ông Thanh Danh François Duong, giám đốc khu vực của HDI Global SE trả lời phỏng vấn Forbes Việt Nam qua email. Vị phó chủ tịch thứ nhất của PVI, đại diện cho phần vốn HDI Global SE, cho biết do sự tương đồng trong kinh doanh, HDI Global SE đã hỗ trợ giúp công ty Việt Nam nâng cao năng lực bảo lãnh phát hành, quản lý rủi ro cũng như hỗ trợ tìm thêm hợp đồng lớn.

Theo cục Quản lý và Giám sát Bảo hiểm, Việt Nam hiện có 39 công ty cung cấp sản phẩm bảo hiểm. Là người gắn với bó với PVI tròn 20 năm, 10 năm ở cương vị điều hành cao nhất, CEO PVI nhận xét thị trường hiện nay cạnh tranh khốc liệt, không theo tiêu chuẩn chất lượng mà chiếm thị phần bằng cách “bán sản phẩm bảo hiểm như in giấy.” “Bởi vậy, ngành bảo hiểm thỉnh thoảng lại nổi lên một ‘ông’, không đủ nhân lực, tài chính nên sau đó lại chìm xuống,” ông Thuận nói và cho biết không chạy theo thị trường. Ông nói: “PVI giữ vững nguyên tắc: không bao giờ bán phá giá sản phẩm, luôn đúng nguyên tắc giữ cam kết với khách hàng.” 

Theo tính toán của Bảo Việt Securities, sáu năm qua tỉ lệ bồi thường bảo hiểm thực trung bình của PVI là 40%. Con số tương ứng tại nhóm bốn doanh nghiệp bảo hiểm quy mô được so sánh là Bảo Việt (76%), Bảo Minh (53%), Bảo hiểm Petrolimex (50%), Bảo hiểm Bưu điện (43%). Bảo Việt Securities lý giải tỉ lệ của PVI thấp hơn do công ty không cạnh tranh bằng hạ phí. 

Nhưng PVI không miễn nhiễm với các khó khăn.

Trong danh sách 50 công ty niêm yết tốt nhất của Forbes Việt Nam, trong bảy năm qua, PVI xuất hiện một cách không liên tục. Lý do, khó khăn chung của ngành dầu khí hiện tại khiến hoạt động khoan thăm dò, khai thác chững lại, trong lĩnh vực PVI chiếm 99 - 100% thị phần bảo hiểm chưa có dấu hiệu phục hồi. Cạnh tranh hạ phí bảo hiểm gốc tại thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam ngày càng gay gắt trong khi PVI “không phá giá”, khiến cho tăng trưởng kép doanh thu thuần hoạt động kinh doanh bảo hiểm sáu năm qua của PVI chỉ đạt 9,3%. Trong thời gian này thị trường chung tăng trưởng 13,3% mỗi năm, theo FPT Securities. 

PVI: Tham vọng mở rộng hoạt động ra khu vực Đông Nam Á - ảnh 3

Cổ đông nước ngoài nghĩ sao về khoản đầu tư tại Việt Nam dường như đang tụt lại phía sau so với thị trường? “Kể từ năm 2016, PVI là công ty bảo hiểm phi nhân thọ đầu tiên tại Việt Nam hướng đến hiệu quả lợi nhuận. PVI đã chấp nhận từ bỏ vị trí dẫn đầu thị phần giai đoạn 2014 - 2016 vì mục tiêu cải thiện kết quả kinh doanh,” ông Thanh Danh lý giải. Vị phó chủ tịch cho biết, năm ngoái một đối thủ cạnh tranh chính yếu của PVI sau thời gian hạ giá để mở rộng thị phần rốt cuộc đã mất một số hợp đồng rất lớn.

Thành lập năm 1996, tiền thân của PVI là công ty Bảo hiểm Dầu khí Việt Nam. Năm 2007, PVI bán cổ phần ra công chúng và giữa năm đó lên sàn, trở thành một trong những thành viên đầu tiên của tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) được cổ phần hóa và niêm yết. Giai đoạn đầu, PVN dành cho PVI sự hỗ trợ tối đa, giúp công ty sớm khẳng định vị thế là nhà bảo hiểm duy nhất tại Việt Nam thu xếp bảo hiểm cho toàn bộ các dự án tìm kiếm thăm dò, khai thác dầu khí trong nước cũng như các dự án PVN triển khai tại nước ngoài. 

“Vị thế của PVI không bị ảnh hưởng đáng kể khi PVN thoái vốn do PVI có kinh nghiệm lớn trong các nghiệp vụ bảo hiểm dầu khí trọng yếu. Từ khi hợp tác với quỹ đầu tư HDI Global SE, PVI đã đẩy mạnh phát triển các sản phẩm ngoài lĩnh vực dầu khí,” Bảo Việt Securities nhận xét về vai trò hoán đổi tầm ảnh hưởng cổ đông lớn tại PVI. Với cấu trúc đa sở hữu, có cổ đông lớn nước ngoài chiếm đa số, trong các đại án kinh tế liên quan đến ngành dầu khí, PVI đứng ngoài vòng xoáy. “Thật ra hoạt động PVI đã ‘ra ngoài’ từ lâu. Cổ đông nước ngoài giúp mình suy nghĩ làm gì cũng phải minh bạch, trong quản trị có kiểm tra và cân bằng,” ông Thuận kể.

Nhưng PVI cũng từng đứng trước những sự lựa chọn khó khăn như việc chấp nhập thoái bớt vốn tại PVI Sun Life, công ty bảo hiểm nhân thọ. Lý do, PVI có cổ đông lớn là PVN, về nguyên tắc quản lý vốn các công ty có vốn của nhà nước đều có nhiệm vụ phải kinh doanh có lãi. Nhưng bảo hiểm nhân thọ là lĩnh vực đặc thù, dù rất tiềm năng nhưng mất 5 - 10 năm đầu lỗ kỹ thuật. Bởi vậy, có vốn nhà nước, giữ công ty con PVI Sun Life, PVI khó cân đối các mục tiêu. “Gốc của HDI Global SE là bảo hiểm công nghiệp nên chúng tôi trình bày thoái vốn khỏi PVI Sun Life họ đồng thuận,” ông Thuận kể về sự ủng hộ của cổ đông nước ngoài.

PVI: Tham vọng mở rộng hoạt động ra khu vực Đông Nam Á - ảnh 4
PVI: Tham vọng mở rộng hoạt động ra khu vực Đông Nam Á - ảnh 5

Sau bảy năm “cỗ xe tăng” Đức tiến chậm nhưng kiên định đang hướng tới việc kiểm soát công ty mục tiêu. Tại sao? “Chúng tôi hi vọng thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam sẽ tiếp tục tăng trưởng hai con số trong vòng ít nhất ba năm tới. Khi thị trường châu Á đang phát triển, Việt Nam sẽ cần nhiều dự án cơ sở hạ tầng hơn trong thập kỷ tới, trong đó PVI với tư cách là công ty bảo hiểm hàng đầu về bảo hiểm công nghiệp có thể cung cấp gói bảo hiểm cần thiết,” ông Thanh Danh tỏ ra lạc quan. Về phía bảo hiểm y tế cá nhân, một sản phẩm mạnh khác của PVI, đại diện HDI Global SE cho biết sự tăng trưởng theo cấp số nhân của tầng lớp trung lưu Việt Nam kéo theo nhu cầu về bảo hiểm y tế còn nhiều dư địa phát triển. “Tỉ lệ thâm nhập bảo hiểm ở Việt Nam vẫn thấp hơn so với Malaysia, Thái Lan và Singapore; điều đó có nghĩa là vẫn còn nhiều chỗ để bán bảo hiểm ở Việt Nam,” ông Thanh Danh lạc quan nói.

Kiểm soát PVI chỉ là bước đầu tiên trong tham vọng của tập đoàn bảo hiểm tên tuổi Đức. “Nếu sắp tới PVI là thành viên của Talanx họ xây dựng PVI thành điểm tựa, thành công ty phát triển đi khu vực Đông Nam Á. Họ đánh giá PVI là khoản đầu tư tốt của họ ra thị trường nước ngoài,” ông Thuận tỏ ra sẵn sàng cho bước chuyển mình mới.  “Chúng tôi sẽ nỗ lực cải thiện xếp hạng của PVI, cho phép PVI mở rộng kinh doanh ở các nước ASEAN khác cùng với thị trường mở của cộng đồng kinh tế ASEAN. Chúng tôi sẽ giúp PVI có được động lực tốt hơn trong việc xử lý rủi ro từ đầu tư trực tiếp nước ngoài tại Việt Nam,” ông Thanh Danh nói.

*Nhà bảo hiểm công nghiệp - tựa theo bản in tạp chí Forbes Việt Nam, số 73, tháng 06.2019.