Xây dựng lực lượng lao động kỹ thuật cao là thách thức lớn với các nhà đào tạo nghề Việt Nam. Lilama 2 bước đầu tìm được lời giải.

9 GIỜ SÁNG TẠI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO NGHỀ CÔNG NGHIỆP KỸ THUẬT (TGA) thuộc nhà máy Bosch Vietnam (Đồng Nai), một nhóm học viên cần mẫn trên hệ thống máy cơ khí chính xác, thực hành gia công một chiếc xe hơi mô hình. Nhóm khác đang học lý thuyết tại trường cao đẳng nghề Lilama 2 cách đó chừng 20 phút xe hơi.

Họ là 24 học viên đầu tiên thuộc chương trình “kép” (dual system) do Bosch Vietnam và Lilama 2 hợp tác đào tạo từ năm 2013. Học viên được thực hành trên hệ thống máy móc hiện đại, được trang bị từ nguồn tài trợ 1 triệu USD của chính phủ Đức, trong khi Bosch Vietnam tài trợ toàn bộ chi phí đào tạo và khoản trợ cấp tương đương mức lương cơ bản.

Lilama 2 lấp lỗ hổng đào tạo nghề - ảnh 1

Học viên thực tập tại trung tâm đào tạo nghề của Bosch Việt Nam. 

Tiến sĩ Lê Văn Hiền, hiệu trưởng trường cao đẳng nghề Lilama 2, cho biết sau mô hình hợp tác với Bosch, năm nay tỉnh Đồng Nai đặt Lilama 2 đào tạo 200 học viên hệ cao đẳng quốc tế nâng cao, tương đương với kỹ sư thực hành.

Ông Hiền nói: “Chúng tôi may mắn nằm ở Đồng Nai, nơi có hơn 30 khu công nghiệp và hơn 1000 doanh nghiệp FDI hoạt động. Họ đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao và có chương trình hỗ trợ học viên, hỗ trợ các cơ sở đào tạo nghề. Đây là áp lực để Lilama 2 đổi mới, tạo nên lợi thế cạnh tranh so với các địa phương khác.”

Tiền thân của Lilama 2  là trường công nhân kỹ thuật lắp máy Long Thành thuộc liên hiệp các xí nghiệp lắp máy (bộ Xây dựng). Trải qua một thời gian hoạt động ì ạch, đến khi tổng công ty xây lắp máy Lilama thành nhà thầu chính cho các công trình điện lực, mới có nhu cầu nhân lực cho Lilama 2 phát triển.

Ông Hiền, người điều hành trường từ năm 2003, bắt đầu cải tiến lại hệ thống đào tạo chuyên nghiệp hơn. Năm 2004, Lilama 2 trở thành thành viên chính thức của Hội đồng Nghề Vương quốc Anh (City & Guilds), bước tiến để lực lượng học nghề tại đây tham gia vào thị trường lao động thế giới.

Năm 2008 City & Guilds công nhận Lilama là trung tâm đào tạo và cấp chứng chỉ sư phạm nghề quốc tế đầu tiên tại Việt Nam. Cùng năm, hiệp hội Hàn Hoa Kỳ (AWS) công nhận Lilama 2 là trung tâm đào tạo đánh giá và cấp chứng chỉ (ATF) của AWS tại Việt Nam. 

Lilama 2 thuộc danh sách 40 trường sẽ đào tạo nghề chất lượng cao theo chuẩn quốc tế thuộc “Đề án phát triển trường nghề chất lượng cao đến năm 2020” vừa được chính phủ thông qua hồi tháng 5 năm nay. Trong 26 ngành nghề đào tạo yêu cầu đạt chuẩn quốc tế, họ đào tạo 7 ngành gồm công nghệ hàn, cơ khí chế tạo, cơ điện tử, điện công nghiệp, tự động hóa, viễn thông và đài trạm.

Theo ông Hiền, chương trình đào tạo kép với Bosch trang bị cho học viên các kiến thức về ngành công nghiệp, trải nghiệm quy trình công nghệ trong nhà máy, điều kiện quan trọng để khi đi làm họ thích ứng được với hệ thống sản xuất công nghiệp.

Sau ba năm rưỡi đào tạo, học viên có năng lực tương đương một kỹ sư thực hành, với 25% thời gian học lý thuyết ở Lilama 2 và 75% tại TGA. 18 tháng trước khi ra trường, họ trải qua từng công đoạn ở nhà máy (on-job training) để nắm rõ quy trình sản xuất công nghiệp.

“XƯỞNG HUẤN LUYỆN NGHỀ” LÀ KHÁI NIỆM HÌNH THÀNH TẠI BOSCH hơn 100 năm trước và mô hình TGA ra đời từ đó với hàng trăm trung tâm trên toàn thế giới. Chương trình mang tính xã hội, được ưu tiên cho những học sinh địa phương, sau khi tốt nghiệp không bắt buộc phải làm việc cho Bosch nhưng theo ông Võ Quang Huệ, tổng giám đốc Bosch Vietnam, “khi xã hội hưởng lợi thì các nhà công nghiệp như Bosch cũng sẽ hưởng lợi.”

Ông Hiền phân tích: “Được sử dụng thiết bị đầu tư trong các công ty công nghiệp để đào tạo chuyên sâu cho người lao động là một nguồn lợi lớn cho xã hội.” 

Lilama 2 lấp lỗ hổng đào tạo nghề - ảnh 2

Trần Ngọc Hữu Đạt, trưởng nhóm đào tạo, cho biết chương trình chú trọng trang bị cho sinh viên kỹ năng làm việc công nghiệp, khả năng ngoại ngữ sau tốt nghiệp tương đương tối thiểu TOEIC 550. “Việc đào tạo đảm bảo sau khi tốt nghiệp họ tối thiểu đảm nhận được vị trí điều hành máy (operator) hoặc các vị trí quản lý trung gian trong các hệ thống sản xuất công nghiệp.”

Yếu tố quan trọng khác là học viên được cấp chứng chỉ nghề kép bởi Lilama 2 và phòng Thương mại - Công nghiệp Đức (GIC/AHK) để có cơ hội tham gia vào các hệ thống sản xuất công nghiệp tiên tiến trên thế giới.

Hệ thống đào tạo nghề quốc gia trải qua giai đoạn dài nhiều bất cập đã không theo kịp hệ thống sản xuất của các doanh nghiệp. Việc không phân định rõ giữa đào tạo đại học (academy) và đào tạo nghề khiến nguồn đầu tư cho giáo dục đào tạo chưa hướng đến phát triển nghề. Trong gần 1.000 trường học, cơ sở đào tạo nghề trên cả nước chỉ có vài nơi có thể cấp chứng chỉ được quốc tế công nhận.

Quyết định của chính phủ về phát triển hệ thống đào tạo nghề Việt Nam đến năm 2020 được quy hoạch lại và phân cấp theo các mục tiêu đạt chuẩn quốc tế, chuẩn ASEAN, chuẩn quốc gia và dần nâng cấp các chương trình khác. 

Theo số liệu do bộ Lao động - Thương binh và Xã hội công bố quý 1.2014, số lao động thất nghiệp có bằng đại học trở lên hơn 162 ngàn người và số lao động thất nghiệp có trình độ cao đẳng cũng hơn 79 ngàn. Nghịch lý của hệ thống đào tạo là đến 80% học sinh phổ thông thi vào đại học và học nghề chỉ là lựa chọn cuối cùng.

Theo ông Hiền, thách thức của các nhà đào tạo nghề là thiếu đội ngũ giảng viên am hiểu các tiêu chuẩn công nghiệp về sản phẩm, có trải nghiệm thực tiễn sản xuất để hiểu quy trình doanh nghiệp cùng các kỹ năng và trình độ để chuyển giao kiến thức công nghiệp cho thế hệ sau.

Năm 2015, ASEAN trở thành thị trường lao động chung, các rào cản sẽ được gỡ bỏ. Với tình trạng đào tạo hiện nay lao động Việt Nam sẽ khó khăn khi phải cạnh tranh ở ngay thị trường khu vực. Thứ trưởng bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Nguyễn Ngọc Phi khẳng định: “Nếu không đẩy mạnh việc đào tạo theo chuẩn quốc tế thì lao động trong nước bị yếu thế và khó cạnh tranh trong thị trường lao động chung như vậy.”

Ông Hiền cho rằng, nếu họ dùng hàng rào kỹ thuật ngăn cản những lao động không đạt bằng cấp quốc tế sẽ gây thiệt hại lớn cho người lao động. Ông nói: “Chỉ cần chính sách vĩ mô định hướng, đưa ra khung trình độ và tiêu chuẩn đào tạo rõ ràng thông qua cơ quan độc lập thẩm định chất lượng đầu ra, sẽ tạo ra được một môi trường đào tạo nghề lành mạnh và chuẩn mực.”

Với tổng nguồn viện trợ 30 triệu euro giai đoạn 2012 – 2016, theo ông Hiền, lộ trình đến 2015 đưa Lilama 2 thành trường cao đẳng nghề quốc tế chất lượng cao đầu tiên ở Việt Nam. Năm 2013, họ đào tạo 5.000 lượt học viên theo các chương trình toàn phần, theo yêu cầu của doanh nghiệp và lao động ra nước ngoài. Quy mô này sẽ tăng lên gấp đôi vào năm 2015.

Sau cơn khủng hoảng kinh tế kéo dài, hệ thống đào tạo theo “tâm lý chuộng bằng cấp” cũng bộc lộ những điểm yếu cơ bản với tình trạng thất nghiệp tăng cao khiến từ năm 2013 việc tuyển sinh tại các trường nghề đã “dễ thở” hơn. “Có sự dịch chuyển tích cực về xu hướng vào trường nghề. Với việc thắt chặt hệ thống chất lượng đào tạo thì cơ hội của các trường nghề có uy tín sẽ cao hơn,” ông Hiền nói.

(*) Bản in theo tạp chí Forbes Việt Nam số 16, tháng 9.2014


Đọc thêm >>>
YOLA: Tiếng Anh cho du học sinh
Du học Mỹ liệu có còn là xu hướng?
Thách thức đổi mới giáo dục
Đầu tư trường quốc tế: Cơ hội lớn dần
Tháp ngà trên mây


"Di chuyển nhanh và phá vỡ các quy tắc. Nếu vẫn chưa phá vỡ cái gì, chứng tỏ bạn di chuyển chưa đủ nhanh.". ---- Mark Zuckerberg - Doanh nhân

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 88 tháng 9.2020

 Số 88 tháng 9.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - CÁ LỚN THEO SÓNG LỚN

    20 thương vụ M&A lớn nhất cho thấy khẩu vị và xu hướng sáp nhập của các doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam.

  • - HÀNH TRÌNH CỦA CJ

    CJ, tập đoàn Hàn Quốc tích cực hoạt động trong lĩnh vực mua bán và sáp nhập tại Việt Nam.

  • - CỦNG CỐ CHIỀU SÂU

    Vinamilk thực hiện các thương vụ M&A để củng cố chiến lược phát triển chiều sâu cho sản phẩm.

  • RỄ SÂU BÁM CHẶT

    Sau 10 năm mua lại công ty phân phối, doanh thu ở Việt Nam của Daikin tăng lên 24 lần.

  • - MẢNH GHÉP CỦA REE

    Đầu tư vào năng lượng, REE trải qua các thử thách trước khi ghi nhận kết quả.

  • - ỨNG BIẾN TRONG ĐẠI DỊCH

    Một số giải pháp giúp doanh nghiệp xoay trở trong ngắn hạn và khích lệ tinh thần xã hội.

  • - CHUNG MỘT CHIẾN TUYẾN

    Tốc độ triển khai nhanh giúp Vingroup tham gia chuỗi cung ứng linh kiện y tế trên toàn cầu.

  • - DANH SÁCH NGƯỜI GIÀU NHẤT ẤN ĐỘ