Andy Dinh có tiếng là Derek Jeter của thể thao điện tử (esport). Game thủ huyền thoại 26 tuổi sở hữu một trong những đội tuyển thành công nhất thế giới. Nhưng anh có thể tiếp tục thống trị khi các ông trùm tỉ phú nhập cuộc?

Hàng ngàn người hâm mộ la hét chật cứng khán đài tại nhà thi đấu TD Garden ở Boston vào tháng 9.2017 để theo dõi giải vô địch game video. Ở trung tâm là sân khấu nhô cao với 10 máy tính đang chạy game thi đấu League of Legends (Liên minh huyền thoại). Bốn màn hình lớn được gắn bên trên để hiển thị diễn biến. Khi hoa giấy cuối cùng cũng trút xuống đám đông, nhà vô địch ba lần liên tiếp nhảy nhót giữa đám máy phun khói trong khi khẩu hiệu cổ vũ quen thuộc vang lên — “T-S-M! T-S-M! T-S-M! ” — giống như người hâm mộ Alabama reo hò “S-E-C! S-E-C! S-E-C!!” ở Tuscaloosa. TSM — viết tắt của Team SoloMid — là một trong những thương hiệu dễ nhận biết nhất trong lĩnh vực esport, và chiến thắng ở Boston dựa trên thành công của nó với tư cách là đội vô địch ở Bắc Mỹ trong tựa game hàng đầu League of Legends.

Nhưng người sáng lập, CEO và chủ sở hữu của công ty, Andy Dinh, bước lên từ ngoài rìa để ôm các game thủ trên sân khấu, chỉ có một ý nghĩ sau chức vô địch thứ sáu của đội: tiếp theo sẽ là gì? “Tôi muốn TSM trở thành một thương hiệu phổ biến; Tôi muốn chúng tôi trở thành Dallas Cowboys và Yankees,” chàng trai 26 tuổi nhanh nhẹn, từng có mặt trong danh sách 30 Under 30 của Forbes năm 2017, cho biết.“ Chỉ thành công ở Bắc Mỹ với tôi là chưa đủ.” Các công ty esport như TSM thi đấu trong các game thú vị cả khi theo dõi — dù là trực tiếp trong sân vận động hay trực tuyến trên dịch vụ truyền phát game như Twitch của Amazon — và khi chơi. Nội dung cơ bản của League of Legends là hai đội chơi gồm năm người ở hai phe đối địch của một trận địa phức tạp cố gắng phá hủy các căn cứ của nhau. Xuyên suốt một trận đấu, thường từ 30 đến 40 phút, người chơi sẽ tiêu diệt quái vật (và tất nhiên cả đối thủ) để kiếm vàng và “kinh nghiệm” để mua đồ nâng cấp mới và trở nên mạnh hơn đối thủ.

Chủ sở hữu tỉ phú của các đội tuyển thể thao chuyên nghiệp như Robert Kraft (của New England Patriots) và Jerry Jones (Dallas Cowboys) thuộc hàng những ông chủ mới nổi bật nhất trong esport. Vì họ sở hữu (hoặc vận hành) những địa điểm tổ chức các cuộc thi esport, những ông trùm này giữ vị trí hàng đầu trong sự tăng trưởng bùng nổ của ngành, và họ đang chi hàng triệu đô la Mỹ để xây dựng các thương hiệu lớn như TSM. Trên toàn thế giới, ngành công nghiệp esport được dự đoán sẽ thu về gần một tỉ đô la Mỹ doanh thu trong năm nay và đang thu hút lượng khán giả toàn cầu ngày càng tăng. Đó không là gì so với giải bóng bầu dục Mỹ NFL (13,2 tỉ đô la Mỹ trong năm 2016), nhưng nó đang cạnh tranh với các môn thể thao hạng hai như giải bóng đá Major League Soccer (644 triệu đô la Mỹ trong năm 2016).

Ghi điểm lớn - ảnh 1

 Người sáng lập TSM Andy Dinh với cúp vô địch League of Legends ở Bắc Mỹ năm 2017. Anh từng dạy chơi game với giá 20 đô la mỗi giờ cho Steve Arhancet, hiện là đồng CEO của công ty đối thủ Team Liquid. 

ESPN đã phát sóng esport trong nhiều năm, và chung kết League of Legends World Championship năm ngoái đạt lượng người xem trực tuyến 57,6 triệu — khoảng một nửa số khán giả truyền hình theo dõi Super Bowl năm ngoái. Các thương hiệu lớn cũng đang chi hàng triệu đô la để thu hút lượng khán giả nam trẻ tuổi và cuồng nhiệt này. Video game thậm chí có thể là môn thể thao Olympic trong tương lai gần. League of Legends đã đi những bước đầu tiên, xuất hiện như sự kiện trình diễn tại Asian Games 2018.


Khái niệm chia sẻ doanh thu, đặc biệt là thu nhập từ phát sóng, giữa các đội — phổ biến trong các giải đấu thể thao truyền thống — vẫn còn trong giai đoạn trứng nước đối với esport, do đó tài trợ thống trị trong lĩnh vực này. Công ty nghiên cứu thị trường Newzoo ở Amsterdam ước tính 40% tổng doanh thu năm nay sẽ đến từ các hợp đồng tài trợ. Một số thương hiệu hợp tác với các nhà tổ chức giải đấu, trong khi những người khác đầu tư vào đội tuyển. TSM có logo của Geico và Gillette trên áo của nó, tạo ra quảng cáo “Team Soda Mid” với Dr Pepper và sử dụng bàn phím và chuột của Logitech trong các cuộc thi. Sự thiếu vắng các chỉ số ROI đáng tin cậy khiến các nhà quảng cáo nhìn vào các trang mạng xã hội và kênh phát trực tuyến để đưa ra quyết định nên chi tiền vào đâu. TSM và các tuyển thủ của đội có 60 triệu người theo dõi trên các trang mạng xã hội khác nhau.

Forbes ước tính TSM có doanh thu 21 triệu đô la Mỹ trong năm 2017, mức cao đối với một công ty esport. Mặc cho tất cả thành công này, Dinh thừa nhận TSM có thể tận dụng tốt hơn các cơ hội mới trong thị trường phát triển nhanh chóng này. Cơ hội lớn tiếp theo có thể là tựa game Fortnite năm 2017, hiện tượng tỉ đô có 125 triệu người chơi trên toàn thế giới, bao gồm cả những người nổi tiếng như Drake và Chance the Rapper cũng như các game thủ chuyên nghiệp phát sóng trực tiếp các trận đấu của họ cho hàng chục ngàn người xem mỗi ngày.

Fortnite giống như sự kết hợp giữa The Hunger Games, Minecraft và Lord of the Flies: 100 người chơi rơi xuống một hòn đảo và chiến đấu cho đến khi chỉ còn một người chơi hoặc đội chơi. Một game thủ siêu sao, Ali “Myth” Kabbani, 19 tuổi, đã được TSM ký hợp đồng vào đầu năm nay với vai trò chuyên gia Fortnite của đội. Việc ký kết sớm dẫn đến khoản đầu tư 1,5 triệu đô la Mỹ từ TSM: Đội tuyển hiện thuê một ngôi nhà rộng gần 400 m2 cho đội tuyển bốn người sống, luyện tập và phát sóng trực tiếp hàng giờ mỗi ngày. Ván cược trị giá bảy con số đã thu lời. Kabbani trở thành ngôi sao lớn thứ hai trên Twitch, với 4,1 triệu người theo dõi, dẫn dắt người hâm mộ mới đến với thương hiệu TSM.

Lượng khán giả ngày càng tăng giúp mang lại hợp đồng tài trợ mới từ Chipotle, hãng coi TSM như phương tiện để giao thoa với văn hóa đại chúng. Dù không thể phủ nhận đó là một game bom tấn, vẫn còn những câu hỏi về tiềm năng của Fortnite như một game esport. Và trong khi nhà sản xuất trò chơi, Epic Games, đang treo giải 100 triệu đô la Mỹ trong một năm của giải đấu, thì không rõ các trận đấu sẽ được cấu trúc hoặc thậm chí phát sóng thế nào. Nhưng TSM và Dinh đã quen với niềm tin không cơ sở.

Xuất thân từ gia đình thuộc tầng lớp lao động gồm chín thành viên ở Campbell, California, Dinh là học viên chuyên đạt điểm C ở trường trung học nhưng tìm thấy đam mê của mình sau khi khám phá ra League of Legends năm 2008, khi anh 16 tuổi. Chơi dưới cái tên Reginald, anh nhanh chóng trở thành game thủ hàng đầu thế giới và thành lập đội riêng vào năm 2009. Anh và anh trai Dan quyết định tạo ra các trang web cộng đồng và hướng dẫn cho trò chơi. Từ lâu trước khi ESPN và Amazon nghĩ đến việc phát sóng các trận đấu League of Legends, Dinh đã lưu trữ và phát chúng. Chẳng bao lâu sau, Dinh bỏ học đại học và vay 5.000 đô la Mỹ từ mẹ để đầu tư vào kế hoạch của mình. Trang web hướng dẫn chơi game anh sở hữu, solomid.net— đặt tên theo vị trí của anh trong League of Legends — thu hút hàng triệu lượt xem, có nghĩa là Dinh bỏ túi khoảng 60.000 đô la Mỹ mỗi tháng. Năm 2013, Dinh dừng vai trò game thủ ở tuổi 21 để tập trung vào công việc kinh doanh, vẫn liên quan đến các trang chơi game.

Năm năm sau, anh vẫn tham vọng, thực hiện những bước đi mới tích cực trong ngành công nghiệp anh từng tiên phong. Vào tháng bảy, anh nhận được 37 triệu đô la Mỹ trong vòng gọi vốn Series A từ nhóm các nhà đầu tư bao gồm quỹ đầu tư mạo hiểm hạng A Bessemer Ventures Partners, tiền vệ nổi tiếng của giải NFL Steve Young và nhà vô địch ba lần giải NBA Steph Curry. “Chỉ khi chọn cái tốt nhất trong những cái nhất thì mới hợp lý,” Curry, người có kế hoạch sử dụng tên tuổi của mình để TSM đến được với nhiều nam thanh niên trẻ tuổi hơn.

Với số vốn mới, Dinh lên kế hoạch tăng gấp đôi số nhân viên lên 100 và sử dụng tới 15 triệu đô la Mỹ để xây dựng một cơ sở đào tạo rộng hơn 2.300 m2 và các trụ sở vận hành tại Los Angeles vào năm tới. Các trụ sở mới sẽ tạo ra doanh thu thông qua tài trợ và sự kiện cho người hâm mộ và là nơi các game thủ có thể huấn luyện, những người có tầm ảnh hưởng có thể tạo nội dung và TSM có thể phát triển như cái tên phổ biến cho một thế hệ mới — và phần lớn kế hoạch này đang được triển khai. Tại ngôi nhà chơi game Fortnite của TSM, Myth Kabbani nhớ lại lúc xem TSM thi đấu khi anh còn học cấp hai và nhận ra esport là một mục tiêu nghề nghiệp thực tế. Khi công ty tiếp cận để đề nghị hợp tác, anh nói, tim anh bắn khỏi lồng ngực: “Gia nhập TSM không giống như tham gia một tổ chức mà giống như trừ gian diệt ác với siêu anh hùng yêu thích của bạn.”

"Lời khuyên là cái ta muốn có khi ta đã biết câu trả lời mà ta không muốn nghe.". ---- Erica Jong (Tiểu thuyết gia)

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 66 tháng 11.2018

 Số 66 tháng 11.2018

THÀNH PHỐ THÔNG MINH

TỪ CAO ỐC XANH, GIAO THÔNG THÔNG MINH

ĐẾN ĐÔ THỊ ĐÁNG SỐNG

*DANH SÁCH FORBES 400 * HỘI NGHỊ PHỤ NỮ FORBES VIETNAM

Các số báo khác