Niềm đam mê với pin trước đây thúc đẩy Wang Chuanfu của BYD sản xuất xe điện ngày nay.

 

Người khổng lồ xanh mới - ảnh 1

Wang Chuanfu - nhà sáng lập, chủ tịch BYD (Ảnh: Aska Liu)

Các lãnh đạo của nước Mỹ đang bị chia rẽ đã tụ tập để chứng kiến việc mở rộng nhà máy sản xuất xe buýt điện của công ty Trung Quốc BYD tại Lancaster, California vào tháng 10.2016. Sự kiện thể hiện tham vọng toàn cầu của một trong những nhà sản xuất xe điện (EV) lớn nhất thế giới, và vị giám đốc điều hành tài ba nhưng kín tiếng, Wang Chuanfu, đã có mặt ở đó để ăn mừng. “Chúng tôi là công ty quốc tế hóa” đặc biệt lạc quan về Hoa Kỳ, Wang nói trong cuộc phỏng vấn tại trụ sở chính của công ty ở Thâm Quyến. BYD có 800 nhân viên tại California, và năm nay công ty mở một nhà máy ở Hungary, dự kiến sẽ thuê thêm 300 người vào năm 2018, bên cạnh các nhà máy đã hoạt động ở Brazil, Ấn Độ, Nhật Bản và Pháp nhưng doanh thu toàn cầu chỉ là 10%.

BYD thường được chú ý vì đứng trong tốp đầu về doanh số bán xe “năng lượng mới” ở Trung Quốc với 114.315 chiếc được bán ra trong năm ngoái. Trung Quốc, cũng là thị trường ô tô số một thế giới, tạo ra cơn trấn động trong ngành công nghiệp năm nay khi tuyên bố đang tìm cách chuyển đổi toàn bộ xe hiện nay thành xe điện. Wang tin rằng Trung Quốc “chắc chắn sẽ đi trước” trong việc chuyển đổi so với châu Âu, nơi đang đặt mục tiêu tương tự cho năm 2025 - 2040. Các nhà sản xuất tranh giành để đáp ứng nhu cầu và thu được những khoản trợ cấp của chính phủ bao gồm Volvo, thuộc sở hữu của tỉ phú Trung Quốc Li Shufu, hãng cho biết sẽ chỉ bán xe điện vào năm 2019. Tesla hứng thú với việc thành lập nhà máy tại Thượng Hải; Ford công bố kế hoạch hợp tác trị giá 750 triệu đô la Mỹ chế tạo xe điện tại Trung Quốc. Wang, 51 tuổi, nhìn thấy tiềm năng to lớn của xe điện BYD tại thị trường nội địa, nhưng sự đa dạng về sản phẩm của công ty và phong cách không ồn ào của ông khiến dễ gây hiểu nhầm về lợi thế cạnh tranh rộng hơn của nó. “Họ kinh doanh phương tiện đi lại chạy bằng điện, tạo ra ranh giới mập mờ” với các nhà sản xuất ô tô truyền thống chỉ sản xuất xe hơi, Bill Russo, CEO của công ty tư vấn chiến lược và tư vấn đầu tư Automobility ở Thượng Hải, cho biết. Phạm vi sản phẩm đó bao gồm xe buýt điện, như những chiếc xe được sản xuất tại California, chạy trên sáu lục địa. Ngoài ra là các hệ thống tàu một ray ra mắt vào năm ngoái với khoản đầu tư 750 triệu đô la Mỹ. BYD tin rằng tàu một ray có thể giải quyết tình trạng tắc nghẽn giao thông ở thành phố lớn chỉ với 40% chi phí và thời gian xây dựng chỉ bằng một phần ba so với tàu điện ngầm. Hợp đồng với Ai Cập và Philippines đã được công bố trong năm nay; BYD dự kiến có 20 thành phố ở Trung Quốc đăng ký vào năm tới.

Người khổng lồ xanh mới - ảnh 2

Nhà máy của BYD, với 800 nhân viên, sản xuất xe buýt điện ở Lancaster, California.

Thành công của BYD với các đơn đặt hàng liên quan đến vận tải công cộng ở nội địa đã làm tăng niềm tin của họ vào việc mở rộng ra nước ngoài – minh chứng bằng số lượng lớn các chính trị gia có mặt ở California vào tháng 10. Cú đặt cược lớn của Wang vào tàu một ray – nổi bật là đường ray dài 4,4 km ở phía đông Thâm Quyến – là một trong những động thái quyết định đánh dấu thành công trong cuộc sống và công việc kinh doanh của ông. Sinh ra ở làng nông của một trong những tỉnh nghèo nhất Trung Quốc vào năm 1966, Wang mồ côi khi còn nhỏ và được anh trai và chị gái chăm sóc. Ông vào được đại học, xuất sắc khi theo đuổi lĩnh vực công nghệ pin. Sau thời đại học ở thành phố đảo buồn tẻ Changsa, ông tới Bắc Kinh, lấy bằng thạc sĩ trong cùng lĩnh vực.

Ở độ tuổi 20, Wang trở thành phó giám sát của viện Nghiên cứu Nonferrous Bắc Kinh và đáng ra có thể an phận nếu ông muốn có công việc nghiên cứu ổn định thuộc nhà nước ở Bắc Kinh. Đến nay, Wang dành rất nhiều thời gian với các nhà nghiên cứu về công nghệ pin, các đồng nghiệp cho biết. Tuy nhiên, Wang nổi máu kinh doanh vào thời cả Trung Quốc thay đổi vào những năm 1990. Năm 1993, viện của ông thành lập công ty ở Thẩm Quyến, ông đảm nhận những trách nhiệm mới, nhưng trong vòng hai năm ông nhìn thấy cơ hội kinh doanh lớn hơn. Một người anh họ từ quê ông ở tỉnh An Huy, Lv Xiangyang, cũng đi về phía nam, hy vọng thành công trong đầu tư và thương mại. Ông Wang tin rằng các nhà cung cấp pin Nhật Bản đã rời khỏi thị trường, vay Lv 2.5 triệu nhân dân tệ (khoảng 350 ngàn đô la Mỹ khi đó) để thành lập hãng sản xuất pin sạc. BYD (Build Your Dreams - Xây dựng ước mơ của bạn”) ra đời. Lợi nhuận không đều, nhưng vào năm 2008, công ty được Berkshire Hathaway của Warren Buffett đầu tư, giữ 10% cổ phần, với giá tám đô la Hong Kong /cổ phiếu. Buffett thu lời tốt: Cổ phiếu của BYD niêm yết tại Hồng Kông đạt mức kỷ lục 80,45 đô la Hong Kong trong năm nay. Mặc dù giảm trở lại sau đó, chúng vẫn tăng 40% năm nay, tăng cổ phần của Wang lên 5,6 tỉ đô la Mỹ (xếp thứ 39 trong danh sách 100 người giàu nhất Trung Quốc) và của anh họ Lv lên 3,5 tỉ đô la Mỹ. (Người anh nuôi nấng Wang khi ở An Huy cũng làm giám đốc điều
hành cấp cao ở BYD.)

Nói về thành công của mình, Wang nói với hãng tin nhà nước CCTV trong tháng này: “Ban đầu tôi là kỹ sư, sau đó là doanh nhân. Đó là vì công nghệ có thể thay đổi cuộc sống và thay đổi yếu điểm của các thành phố.” Mặc dù được biết đến hiện nay với lợi thế về thân thiện môi trường, nhưng trước đây BYD không hề xanh chút nào: nó cung cấp pin cho thị trường điện thoại di động đang bùng nổ. Wang sớm thu hút được nhiều khách hàng lớn như Motorola và Nokia, và công ty vẫn giữ vững vị trí trong nhiều năm. Công ty con BYD Electronics cũng được niêm yết ở Hong Kong và có thị phần lớn nhất trong thị trường pin điện thoại di động toàn cầu nhờ các khách hàng như Apple, Samsung và sắp tới là Vivo của Trung Quốc.

Người khổng lồ xanh mới - ảnh 3


Doanh thu và lợi nhuận của BYD Electronics tốt hơn công ty mẹ: Lợi nhuận ròng tăng hơn gấp đôi lên 299 triệu đô la Mỹ trong chín tháng đầu năm 2017, tổng doanh thu tăng 9% lên 4,2 tỉ đô la Mỹ. Tổng cộng, BYD Electronics chiếm gần 40% doanh thu của BYD năm ngoái. CEO lãnh đạo BYD Electronics từ năm 2007 đến năm 2005, Stella Li, hiện điều hành hoạt động kinh doanh của BYD tại Mỹ sau khi được chú ý ở tầm quốc tế trong vai trò trước đó. Động thái lớn của Wang trong thị trường ô tô năm 2003 khiến một số người ngạc nhiên nhưng có thể hiểu được khi nhìn lại. Ông mua công ty nhỏ Tsinchuan Automobile của Trung Quốc, doanh nghiệp sau này trở thành đơn vị sản xuất ô tô điện và thông thường BYD Auto. “Ông ấy nhìn thấy xu hướng chuyển sang xe điện, điều mà những người khác không nhìn thấy từ 10 đến 15 năm trước,” JP Gan, lãnh đạo điều hành của công ty Qiming Ventures quản lý tài sản trị giá 2,7 tỉ đô la Mỹ ở Trung Quốc, cho biết.

Mặc dù các mô hình EV của công ty đã phát triển, doanh thu từ xe thông thường không ổn định. Doanh số bán hàng chậm lại khiến doanh thu ròng của BYD giảm 23% trong quý ba năm 2017 so với một năm trước. Wang hào hứng về triển vọng của EV và sự sụp đổ của động cơ truyền thống ở Trung Quốc do vấn đề ông gọi là “ba vấn đề của 60%” của đất nước. Trung Quốc phụ thuộc vào các nguồn nước ngoài cho 60% lượng dầu; 60% lượng hàng nhập khẩu đường biển và quá cảnh qua các khu vực có nguy cơ, và 60% lượng dầu của quốc gia được sử dụng để vận chuyển. Sự cắt giảm nguồn cung dầu sẽ phá vỡ nền kinh tế Trung Quốc, ông nhận định. Mặc dù “thay đổi về môi trường rất quan trọng, động lực quan trọng nhất là an ninh dầu lửa” trong sự thúc đẩy của chính phủ đối với xe điện.

Tiến bộ kỹ thuật vẫn cần thiết để làm cho ngành công nghiệp trở nên khả thi hơn khi không có trợ cấp; nếu không, ông nói thêm, “xe điện sẽ chẳng có giá trị gì.” Thay vì tập trung vào xe chở khách truyền thống không được sử dụng cả ngày, Wang nhận thấy chính phủ Trung Quốc hành động nhanh nhất đối với việc yêu cầu điện hóa phương tiện giao thông công cộng, có lẽ lên đến 95% vào năm 2019. Các nhà chức trách đặc biệt tập trung vào taxi với thời gian sử dụng cao. “Nếu không có chính sách và khuyến khích của chính phủ, nó sẽ không thành công,” ông nói. Điều đó khiến Wang đặc biệt quan tâm đến việc bán hàng cho các công ty taxi và các dịch vụ cho thuê xe. Nhưng nó cũng thuộc đối tượng quan tâm của nhiều người khác. Didi Chuxing, công ty chia sẻ xe lớn nhất Trung Quốc, được Tencent và các công ty khác đầu tư, cho biết trong tháng này họ đã lên kế hoạch thành lập mạng lưới sạc xe điện với một đối tác không nêu tên; khoảng 21 triệu lái xe và 450 triệu khách hàng sử dụng nền tảng của Didi. Và đối thủ sản xuất pin của BYD là CATL được cho là đang đàm phán một hợp đồng cung ứng lớn cho Volkswagen.

Trong khi đó, ở Mỹ, BYD đang tiến lên với mũi nhọn ở California, nơi nó vận hành từ năm 2013. Công ty nói rằng mình là “đương nhiên là nhà sản xuất xe điện lớn nhất Bắc Mỹ”, đã bán ra 137 chiếc ở Mỹ và Canada, chủ yếu vào năm 2017. (Nhiều xe buýt của Mỹ sử dụng xăng tự nhiên “sạch”). Hàng trăm chiếc đã được đặt hàng. Việc mở rộng ra nước ngoài của các công ty tư nhân Trung Quốc như BYD cho thấy chính quyền Bắc Kinh cuối cùng sẽ không cản trở các doanh nghiệp có nguyên tắc về tài chính, Wang Cong, giáo sư tài chính của trường Kinh doanh Quốc tế Trung Quốc Châu Âu (CEIBS) ở Thượng Hải và là đồng giám đốc chương trình tài năng cho các công ty toàn cầu hóa Trung Quốc của trường, cho biết. “Chính phủ Trung Quốc sẽ cố gắng làm giảm vai trò của các doanh nghiệp nhà nước,” ông nói. “Các doanh nghiệp tư nhân sẽ gặp ít trở ngại hơn.” Tuy nhiên, trận chiến ở nước ngoài, đặc biệt khi đạt đến mức tiêu dùng, sẽ là một bài kiểm tra nữa về năng lực của Wang. Đó là thứ mà tố chất kỹ sư của ông có thể cần giúp đỡ. “Đây là vấn đề về phẩm chất,” Russ, chuyên gia tư vấn ô tô của Thượng Hải cho biết. “Phẩm chất của nhà lãnh đạo phải thể hiện ở phạm vi toàn cầu.

Người khổng lồ xanh mới - ảnh 4


Chân dung tỉ phú trầm lặng nắm trong tay khối tài sản 4 tỉ đô la Mỹ

Micree Zhan, đồng sáng lập và CEO của Bitmain, sở hữu 36,58% cổ phần công ty, tương đương với khoảng 4 tỉ đô la Mỹ. Tuy là bộ não đứng sau sự phát triển mạnh mẽ của doanh nghiệp sản xuất chip đào tiền mã hóa hàng đầu thế giới, thông tin về ông vẫn còn rất hạn chế.

Sự vươn lên của các lớp học online toàn cầu

Thế giới ngày một phẳng nhờ sự bùng nổ của công nghệ thông tin, việc giảng dạy nay không còn bị giới hạn trong các lớp học truyền thống. Các giáo viên giờ đây có thể dạy thêm online để có thêm thu nhập, trui rèn kĩ năng và kết nối với nhiều học sinh trên toàn thế giới.

"Đừng bảo người khác phải làm thế nào. Hãy nói họ cần làm gì và để họ khiến bạn ngạc nhiên trước kết quả.". ---- George S. Patton (Nhà chỉ huy quân sự)

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 64 tháng 09.2018

 Số 64 tháng 09.2018

ĐẦU TƯ VÀO GIÁO DỤC

TRONG KHI NHÀ NƯỚC ĐÓNG VAI TRÒ CHỦ ĐẠO, TƯ NHÂN TIẾP TỤC ĐẦU TƯ MẠNH VÀO NHỮNG LĨNH VỰC GIÁO DỤC KHÁC NHAU

25 ĐẠI HỌC HÀNG ĐẦU NƯỚC MỸ * GIÀU NHẤT SINGAPORE

Các số báo khác