Habitat cấp các khoản vay nhỏ, thông qua việc hợp tác với đối tác, để hỗ trợ xây những căn nhà tươm tất với chi phí hợp lý cho các gia đình khó khăn, những người khó tiếp cận với vốn vay ngân hàng.

Habitat for Humanity là tổ chức hỗ trợ xây mới và sửa chữa nhà ở cho các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn và hoạt động nhằm nâng cao nhận thức về phát triển môi trường sống lành mạnh. Tổ chức này thường phối hợp với chính quyền, doanh nghiệp và các mạnh thường quân cho các hoạt động tại hơn 70 quốc gia. Chỉ riêng khu vực châu Á-Thái Bình Dương, từ năm 1983 đến nay, Habitat đã hỗ trợ xây mới hoặc cải thiện nhà ở cho hơn 3,5 triệu người.

Tại Việt Nam, từ năm 2001 đến nay, Habitat đã hỗ trợ xây nhà mới cho 14.600 hộ gia đình và tập huấn cho hơn 120.000 người về quản lý tài chính, phòng chống thiên tai và thực hành vệ sinh, nước sạch, môi trường.

Forbes Việt Nam có cuộc trao đổi với ông Jonathan Reckford, tổng giám đốc Habitat for Humanity International, và bà Kelly Koch, giám đốc quốc gia Habitat for Humanity Việt Nam, nhân chuyến làm việc tại Vietnam Big Build, sự kiện xây nhà cho các hộ gia đình khó khăn.

Forbes Việt Nam: Có nhiều cách giúp đỡ các gia đình khó khăn, vì sao Habitat lại chọn tập trung vào lĩnh vực nhà ở?

Jonathan Reckford: Tầm nhìn của chúng tôi không thay đổi từ những ngày đầu Habitat mới thành lập: giúp mọi người có một nơi ở tươm tất. Chúng tôi tin và nhận thấy rằng việc cải thiện môi trường sống sẽ dẫn đến những thay đổi tích cực như sức khỏe được cải thiện và kết quả học tập tốt hơn. Nhà ở chắc chắn không phải thứ duy nhất cần thiết cho một gia đình nhưng nó đặt nền tảng để gia đình xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn.

Chúng tôi bắt đầu hơn bốn thập niên trước khi thấy rằng còn nhiều gia đình sống trong điều kiện nhà ở nghèo nàn tại vùng quê bang Georgia, Mỹ. Sau đó, Habitat đã phát triển khái niệm “nhà ở thông qua hợp tác”, tức những ai cần nhà ở đàng hoàng sẽ chung tay cùng làm việc với các tình nguyện viên để xây dựng  những căn nhà tươm tất với chi phí hợp lý. Các ngôi nhà được xây không vì mục tiêu lợi nhuận. Những khoản tiền nhà do các chủ hộ trả được kết hợp với những khoản vay không lãi suất do các mạnh thường quân hỗ trợ và bằng việc gây quỹ để tạo ra “Nguồn quỹ vì Nhân đạo” (The Fund for Humanity), rồi nguồn quỹ này lại được sử dụng để tiếp tục xây nhiều nhà hơn cho hộ gia đình thu nhập thấp. Sau khi đưa khái niệm này đến Zaire (giờ là Cộng hòa Dân chủ Congo), Habitat được thành lập vào năm 1976.

Nhà ở thường là lĩnh vực bị bỏ qua khi nghĩ tới cách giúp đỡ người nghèo. Theo quan sát của chúng tôi, nhiều lãnh đạo hay doanh nhân lớn lên trong một ngôi nhà đàng hoàng, khang trang nên họ không ý thức được mối liên quan giữa nhà ở và sức khỏe, giáo dục. Nếu chưa bao giờ chứng kiến một nơi ở tồi tàn, thật khó để bạn hiểu rõ tác động của nó đến một gia đình như thế nào.

Ngôi nhà tươm tất của Habitat - ảnh 1

 Ông Jonathan Reckford, tổng giám đốc Habitat for Humanity International, cùng bà Mary Tarnowka, Tổng lãnh sự Mỹ tại TP.HCM, cùng các tình nguyện viên trong một buổi trao nhà trong sự kiện Vietnam Big Build 2018 đầu tháng 11.2018. Ảnh: Habitat cung cấp.

Forbes Việt Nam: Habitat làm gì để có nguồn lực xây dựng hoặc nâng cấp nhà ở cho các hộ gia đình khó khăn?

Jonathan Reckford: Habitat làm việc thông qua quan hệ đối tác với mọi người bất kể nguồn gốc xuất thân, dân tộc và tôn giáo. Triết lý của Habitat là mọi người cho đi và rồi sẽ nhận lại điều gì đó khi làm việc cùng nhau. Mô hình hoạt động là chúng tôi cùng đồng hành với các gia đình trong việc xây nhà và cải thiện nhà ở, cấp cho họ các khoản vay nhỏ thông qua các đối tác của chúng tôi, vì họ không thể vay tiền từ ngân hàng. Sau khi họ hoàn trả khoản vay, chúng tôi tiếp tục sử dụng nguồn vốn đó để hỗ trợ những gia đình khác đang cần cải thiện nhà ở.

Habitat cũng làm việc chặt chẽ với các doanh nghiệp và các nhà tài trợ có khả năng hỗ trợ nguồn lực tài chính và cung cấp các tình nguyện viên. Ngoài ra, chúng tôi làm việc với chính quyền địa phương để xác định những gia đình hoặc những cộng đồng cần sự hỗ trợ về nhà ở.

Forbes Việt Nam: Tiêu chí nào để tổ chức lựa chọn gia đình cần hỗ trợ?

Jonathan Reckford: Mỗi quốc gia sẽ có những tiêu chí khác nhau nhưng về cơ bản cũng khá tương đồng. Chúng tôi muốn làm việc với các gia đình có thu nhập thấp, nói cách khác, đó là những người không thể vay vốn ngân hàng. Thứ hai là họ sẵn sàng hợp tác làm việc với chúng tôi để xây dựng ngôi nhà của họ. Chúng tôi gọi đó là "góp công xây dựng" (sweat equity). Thứ ba là sự sẵn lòng và khả năng trả khoản vay của họ, để chúng tôi đảm bảo rằng số tiền ban đầu, vốn đến từ các nhà tài trợ là doanh nghiệp, các cá nhân hay tổ chức có thể tái đầu tư để hỗ trợ cho nhiều gia đình khác.

Forbes Việt Nam: Vì sao Habitat lại tập trung vào tài chính vi mô trong lĩnh vực nhà ở?

Jonathan Reckford: Tuy chúng tôi ngày càng phát triển, nhưng một mình Habitat vẫn không bao giờ xây đủ nhà để đáp ứng nhu cầu về nhà ở ngày càng tăng. Chúng tôi muốn tìm kiếm nhiều giải pháp mới nhằm gỡ bỏ rào cản khiến gia đình không thể tiếp cận điều kiện nhà ở đầy đủ với giá cả hợp lý. Một trong những rào cản khiến các hộ gia đình không có động lực cải thiện nhà ở là do họ không tiếp cận được với nguồn tài chính và hạn chế trong việc tiếp cận với nhà ở do doanh nghiệp xây dựng.

Tôi từng tham gia hội đồng quản trị của một tổ chức về tài chính vi mô trước khi gia nhập Habitat, tập trung vào việc cho vay phát triển doanh nghiệp nhỏ. Và chúng tôi thuyết phục họ cho vay để xây nhà. Đó thực sự là một cơ hội kinh doanh tốt trong ngành tài chính vi mô. Vào năm 2012, Habitat phối hợp thành lập quỹ đầu tư MicroBuild với nhiều đối tác và doanh nghiệp kinh doanh. Điều thực sự làm tôi thấy thú vị là quỹ đầu tư đầu tiên trị giá triệu đô la này của chúng tôi từ 2012 đến nay đã giúp cho hơn 415.000 cá nhân cải thiện nhà ở và còn chứng minh được với thị trường rằng quỹ thực sự hoạt động hiệu quả nhờ cho những hộ gia đình có thu nhập thấp vay để họ sửa chữa hoặc xây dựng lại nhà mới.

Một ví dụ điển hình về thành công của quỹ MicroBuild Fund là chương trình hợp tác với một tổ chức tài chính vi mô ở Peru cách đây 10 năm, một chương trình không liên quan lắm đến hoạt động cho vay nhà ở. Ban đầu chúng tôi hỗ trợ họ về vốn công nghệ phát triển nhà ở. Giờ đây họ chỉ cần chúng tôi hỗ trợ dịch vụ tư vấn và họ có thể tự sử dụng nguồn vốn của mình. Mối quan hệ đối tác này đã chứng minh được rằng sáng kiến tài chính nhà ở thực sự hoạt động hiệu quả. Tỉ lệ trả nợ đối với các khoản mà họ cho vay nhà ở thực sự cao hơn tỉ lệ trả nợ đối với các khoản cho vay kinh doanh nhỏ. Giờ đây, họ là bên cho vay nhà ở lớn nhất Peru và thực hiện 18.000 khoản cho vay mỗi tháng. Điều đó minh chứng rằng giải pháp này có thể phát triển trên quy mô toàn cầu. Chúng tôi hy vọng sẽ ảnh hưởng tới thị trường để góp phần giảm bớt rào cản cải thiện nhà ở cho các hộ gia đình thu nhập thấp.

Bước kế tiếp chúng tôi nghĩ là sẽ đi xa hơn lĩnh vực tài chính nhằm tác động tới chuỗi giá trị  trong lĩnh vực nhà ở. Chúng tôi muốn giúp các gia đình tiếp cận các sản phẩm và dịch vụ nhà ở phù hợp túi tiền nhưng bền vững thông qua việc kết nối với từng phân khúc thị trường. Thông qua trung tâm Sáng kiến về Nhà ở Terwilliger do Habitat vận hành, chúng tôi bắt đầu đầu tư vào những công ty, cả phi lợi nhuận lẫn có lợi nhuận. Habitat giúp họ phát triển, sản xuất, tiếp thị và phân phối các sản phẩm về nhà ở và xây dựng có chất lượng để đáp ứng nhu cầu và khả năng chi trả của các gia đình có thu nhập thấp. Các gia đình có thể tiếp nhận thông tin và sản phẩm họ cần để giúp xây nhà kiên cố ở những khu vực hay xảy ra thiên tai như bão, lụt. Chẳng hạn chúng tôi đang đầu tư vào một công ty Ấn Độ có sản phẩm nhà ở không thấm nước. Dĩ nhiên mùa mưa ở Đông Nam Á, Nam Á, đối với người nghèo thực sự là điều tồi tệ. Nên chúng tôi nghĩ sản phẩm này thực sự hữu ích để cải thiện điều kiện nhà ở cho các hộ gia đình thu nhập thấp.

Ngôi nhà tươm tất của Habitat - ảnh 2

  Từ năm 2001 đến nay, Habitat đã hỗ trợ xây nhà mới cho 14.600 hộ gia đình tại Việt Nam. Ảnh: Habitat cung cấp.

Forbes Việt Nam: Habitat đang làm gì để hỗ trợ các hộ gia đình khó khăn ở Việt Nam?

Kelly Koch: Chúng tôi bắt đầu hoạt động tại Việt Nam từ năm 2001 và hiện đang có mặt ở chín tỉnh: Thái Bình, Thái Nguyên, Phú Thọ, Hòa Bình, Quảng Nam, Hà Tĩnh, Đồng Tháp, Long An và Tiền Giang. Chúng tôi cũng vừa kết thúc một dự án vào năm ngoái ở Vũng Tàu. Hoạt động ở Việt Nam cũng mang tầm nhìn và sứ mệnh của Habitat như trên toàn cầu. Ở Việt Nam, có khoảng 500 - 600 gia đình đã được hỗ trợ trực tiếp nhờ sự nỗ lực chung giữa Habitat và chính quyền địa phương, để cải thiện nhà cửa và điều kiện sống. Chúng tôi giúp đỡ nhiều gia đình vay vốn để sửa chữa nhà. Nhưng cũng còn rất nhiều hộ gia đình đang sống trong điều kiện nhà ở tồi tàn. Chúng tôi muốn cung cấp thông tin và kiến thức về tầm quan trọng của nhà ở tới nhiều người hơn trong cộng đồng. Ở Việt Nam, chúng tôi đã hợp tác với nhiều đối tác khác nhau bằng nhiều cách nhưng chúng tôi vẫn tiếp tục tìm kiếm cách thức mới để giúp đỡ các gia đình tiếp cận nhà ở với chi phí phải chăng.

Jonathan Reckford: Habitat cũng huy động tình nguyện viên cho công việc này. Mới đây, chúng tôi có 230 tình nguyện viên từ khắp nơi trên thế giới tham gia xây dựng những ngôi nhà và xây dựng cuộc sống tốt đẹp hơn ở Đồng Tháp. Thật ra chúng tôi vẫn có thể xây dựng cùng với nguồn lực địa phương, nhưng chúng tôi muốn tạo cơ hội cho các tình nguyện viên có thể trực tiếp nhìn thấy điều kiện sống của các gia đình khó khăn ở địa phương hay trên toàn cầu. Hy vọng là sự đồng cảm sẽ khiến họ quảng bá mạnh mẽ hơn cho mục tiêu nhà ở tốt hơn cho mọi người. Năm ngoái, chúng tôi có khoảng 1,4 triệu tình nguyện viên trên toàn thế giới, tham gia cùng Habitat. Ngoài ra, mục đích của chúng tôi là nâng cao nhận thức của các tình nguyện viên và giúp họ trở thành những người quảng bá mạnh mẽ hơn cho mục tiêu nhà ở tươm tất.

Forbes Việt Nam: Habitat vừa tổ chức Vietnam Big Build, bà có thể cho biết thêm về dự án này?

Kelly Koch: Có gần 230 tình nguyện viên tham gia Vietnam Big Build, họ đến Đồng Tháp để xây 21 căn nhà tuần rồi. Chỉ trong vòng năm ngày, họ đã xây dựng hoàn tất các bức tường và kết cấu căn nhà. Các hộ gia đình giờ sẽ làm việc với các thợ xây để hoàn thiện căn nhà. Có thể thấy chúng tôi sử dụng rất ít nguồn lực từ bên ngoài nhờ vào công sức của tình nguyện viên, các thành viên hộ gia đình và thợ xây, những người có đủ sức khỏe để tham gia xây dựng.

Forbes Việt Nam: Điều gì đã thôi thúc ông làm những điều này?

Jonathan Reckford: Có vài câu chuyện cảm động. Đây là lần thứ hai tôi đến Việt Nam. Lần trước tôi đến Hà Nội cùng với cựu Tổng thống Mỹ Jimmy Carter vào năm 2009. Chúng tôi tham gia xây nhà cho một gia đình ngư dân chưa từng được sống trên bờ. Tôi có nghe câu chuyện của họ trước khi đến nhưng khi tới nơi, cảnh tượng thực sự làm tôi xúc động. Gia đình họ sinh sống trên một chiếc ghe nhỏ và đứa con trai của họ gặp vấn đề về sức khỏe. Cậu bé không thể bước đi vì đã ngồi quá nhiều trên ghe trong suốt những năm đầu đời. Khi họ là hộ gia đình đối tác của Habitat, cậu bé được đến trường, được trở thành một phần của cộng đồng. Có rất nhiều tác động tích cực, hữu hình là kết quả từ việc được sống trong một căn nhà tươm tất. Tôi thực sự cảm động khi nghĩ tới gia đình này lần đầu tiên có được căn nhà trên bờ và không phải sống lênh đênh trên mặt nước nữa.

"Lời khuyên là cái ta muốn có khi ta đã biết câu trả lời mà ta không muốn nghe.". ---- Erica Jong (Tiểu thuyết gia)

Vietnam Airlines Ho Chi Minh di Van Don

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 66 tháng 11.2018

 Số 66 tháng 11.2018

THÀNH PHỐ THÔNG MINH

TỪ CAO ỐC XANH, GIAO THÔNG THÔNG MINH

ĐẾN ĐÔ THỊ ĐÁNG SỐNG

*DANH SÁCH FORBES 400 * HỘI NGHỊ PHỤ NỮ FORBES VIETNAM

Các số báo khác