Các tổ chức y tế, quản lý bệnh viện ngày càng phải chú trọng vào giá trị và chất lượng chứ không đơn thuần chỉ về số lượng ca điều trị hay loại hình dịch vụ. Đây là xu hướng của ngành y tế và các dịch vụ y tế từ xa (telemedicine, telehealth) sẽ là một trong những hình thức hỗ trợ mạnh mẽ cho xu hướng này. 

Các chuyên gia tại hội thảo về Dịch vụ y tế từ xa diễn ra ngày 3.4 cho rằng, telemedicine thực ra không phải là khái niệm mới ở Việt Nam. Từ năm 1998, một dự án telemedicine về hội chẩn từ xa đã được phối hợp thực hiện giữa một đơn vị từ Mỹ và ba bệnh viện trung ương cùng với đại học Y Hà Nội.

Giai đoạn những năm 2000, Việt Nam đã có phòng khám làm y học từ xa qua mạng LAN, triển khai hình thức bệnh viện phẫu thuật qua sự hướng dẫn từ xa của bệnh viện khác, thực hiện can thiệp tim mạch từ xa, truyền tải hình ảnh hoặc thông tin khám bệnh từ xa…

Y tế từ xa có còn xa? - ảnh 1

Bác sĩ Nguyễn Thành Danh chia sẻ tại hội thảo Dịch vụ y tế qua các phương tiện từ xa. Ảnh: Bích Trâm.

Mới đây Cục Công nghệ thông tin - Bộ Y tế cho biết năm 2019 này sẽ lắp đặt hệ thống y tế từ xa tại 26 trạm y tế xã, phường để kết nối các trạm y tế với các trung tâm y tế huyện, bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến trung ương, các sở y tế và Bộ Y tế...

Nhưng đó mới là những hoạt động riêng lẻ, thử nghiệm chứ chưa phải là nhân tố phổ biến của nền y tế hiện đại, dù được đánh giá là xu thế tất yếu và cần thiết ở các quốc gia đang phát triển.

Giải thích vì sao telemedicine cần thiết cho những nước đang phát triển, ông Sanjay Bhardwaj - giám đốc chiến lược tập đoàn chuyên về Telemedicine/m-health Rijuven Corp. (Mỹ) cho rằng, do thực trạng người dân thiếu khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc y tế, chi phí khám chữa bệnh đắt đỏ, mức độ ứng dụng công nghệ trong y tế chưa cao... Telemedicine sẽ là công cụ hỗ trợ, đặc biệt về vấn đề khan hiếm chuyên viên y tế, nhất là ở những khu vực xa thành phố lớn.

Theo thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Thành Danh - giám đốc điều hành tập đoàn Besins Healthcare (Pháp) đồng thời là chuyên gia tư vấn và giảng dạy về marketing y tế - dược phẩm, cho rằng các cơ sở y tế không dễ dàng cùng lúc đạt được cả ba mục tiêu quan trọng trong quản lý y tế (triple aims): vừa tăng trải nghiệm cho bệnh nhân và hiệu quả điều trị; vừa tiếp cận được số đông cộng đồng; đồng thời giảm thiểu được chi phí.

Theo đó telemedicine là phương tiện kỹ thuật hỗ trợ đồng thời ba mục tiêu trên nhờ có thể cải thiện kết quả điều trị; mở rộng tiếp cận y tế và giảm chi phí; cung cấp dịch vụ mà không bị phụ thuộc thời gian, khoảng cách và giảm sự sợ hãi khi đến bệnh viện. Đặc biệt đây có thể là phương thức hỗ trợ phù hợp nhất cho tình trạng quá tại các cơ sở y tế Việt Nam.

Y tế từ xa có còn xa? - ảnh 2Theo định nghĩa của hiệp hội Y tế từ xa Hoa Kỳ (ATA), telemedicine là việc chăm sóc lâm sàng, chẩn đoán trực tiếp trên bệnh nhân được thực hiện từ xa; telehealth là khái niệm bao hàm tất cả các hoạt động y tế từ truyền thông, các phương tiện đánh giá, đo lường, dự phòng, đào tạo… từ xa. Theo định nghĩa này, khái niệm telehealth bao hàm cả telemedicine.Y tế từ xa có còn xa? - ảnh 3

Y tế từ xa có còn xa? - ảnh 4

Ông Sanjay Bhardwaj giới thiệu một bộ thiết bị m-health ứng dụng công nghệ kết nối để xử lý thông tin người bệnh. Ảnh: Bích Trâm.

Bác sĩ Danh dẫn chứng dữ liệu của các tổ chức nghiên cứu thị trường cho thấy quy mô dịch vụ công nghệ y tế toàn cầu tăng trưởng nhanh. Mảng telemedicine và m-health (dịch vụ y tế qua các phương tiện từ xa và thiết bị di động) ước đạt quy mô 78,8 tỉ USD năm 2020 và đến 2025 vượt 118 tỉ USD, tương đương mức tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) 18,2%. Riêng mảng m-health chỉ đạt 2,1 tỉ USD năm 2015 thì năm 2018 đã lên 21,5 tỉ USD, CAGR tương đương 54,9%.   

Chia sẻ với Forbes Việt Nam, ông Danh cho rằng y tế từ xa tại Việt Nam có một số tín hiệu lạc quan, như hạ tầng IT đang tốt lên, chính sách nhà nước bắt đầu quan tâm hỗ trợ. Người dân cũng đã có thói quen sử dụng thiết bị di động, nên việc tương tác từ xa ngày càng dễ dàng hơn.

Khả năng tiếp cận công nghệ của người làm chuyên môn, nhà quản lý y tế lẫn bệnh nhân đã có bước tiến đáng kể, được xem là nhân tố thúc đẩy các dịch vụ chăm sóc sức khỏe từ xa và tác động tích cực đến y tế xã hội.

Theo ông Danh, hiện nhiều bệnh viện đã chủ động đầu tư phát triển hệ thống IT. Chính phủ cũng ban hành các chính sách cho thuê dịch vụ IT để các cơ sở y tế tháo gỡ và khắc phục tình trạng thiếu kinh phí đầu tư.

Đặc biệt, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư 49/2017/TT-BYT quy định về hoạt động y tế từ xa; Nghị quyết 20NQ-TW về hồ sơ sức khỏe điện tử công dân (ERH) và mã số định danh (ID) đang thí điểm tại 8 tỉnh thành, dự kiến nhân rộng toàn quốc từ tháng 7 tới.

Tuy nhiên, để tận dụng lợi ích của y tế từ xa, theo các chuyên gia còn quá nhiều thách thức, đòi hỏi sự dịch chuyển của cả ngành. Theo ông Danh, nguồn nhân lực IT trong các bệnh viện rất mỏng, trình độ chuyên môn chưa theo kịp sự phát triển của health-tech (các công nghệ y tế). Rất ít công ty tin học đầu tư vào y tế, do phần mềm y tế phức tạp và hiệu quả không cao, trong khi giá phần mềm nước ngoài đắt đỏ. 

"Phần mềm trong các bệnh viện không theo quy chuẩn cũng là rào cản cho việc trao đổi và đồng bộ hóa dữ liệu, trong khi đa số bệnh viện bị quá tải, không dễ triển khai hệ thống mới song song với việc duy trì khám chữa bệnh," theo bác sĩ Danh.

Telemedicine - mối quan tâm và cản trở
◼ Có hay không nhu cầu về các nhà cung cấp giải pháp cải tiến hệ thống thông tin y tế (HIS), tiếp cận dữ liệu (data driven) từ người chi trả và bệnh nhân?
◼ Nhà quyết định chính sách có thực sự lưu tâm về tiếp cận y tế và thiếu nguồn lực nhân viên y tế?
◼ Telemedicine có đạt được yêu cầu của chăm sóc y tế trong thanh toán chi trả bảo hiểm y tế?
◼ Có sự tương thích dữ liệu y tế tích hợp đồng bộ?
◼ Không phù hợp/sẵn có về luật y tế - khám chữa bệnh - công nghệ thông tin…
◼ Tính riêng tư và an toàn dữ liệu y tế (privacy & security)
◼ Sự biến động của dữ liệu giả mạo/sai sót; pháp luật và khả năng thực hành lâm sàng sai sót khi có thanh toán BHYT?
◼ Tương tác telemedicine giả tạo phát sinh chi trả và tiền phạt khi áp dụng thanh toán BHYT?

Đọc thêm >>>
Y tế ngày càng hấp dẫn đầu tư tư nhân
Taisho muốn có quyền chi phối công ty dược lớn nhất VN
Thu hút đầu tư vào y tế: Chờ sự phân định công - tư
Khi bệnh viện công tự chủ tài chính
Chọn bác sĩ nhờ dữ liệu lớn
Thị trường dược phẩm tỉ đô của Việt Nam


"Có ý tuởng thì dễ. Biến ý tuởng đó thành hiện thực mới là điều khó". ---- Nhà văn Guy Kawasaki

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 73 tháng 6.2019

 Số 73 tháng 6.2019

Bao Forbes Vietnam so 73
 
  • - DANH SÁCH 50 CÔNG TY NIÊM YẾT TỐT NHẤT
  • - BIA CŨ, BÌNH MỚI (THAY ĐỔI Ở SABECO)
  • - CẦU NỐI THẾ HỆ (THẾ HỆ THỨ BA TẠI FPT)
  • - QUÁ NHANH, QUÁ NGUY HIỂM (CÂU CHUYỆN YEAH1)

Các số báo khác