Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, thương mại điện tử bùng nổ cùng với xu hướng sản xuất thông minh đang định hình lại chuỗi cung ứng và hoạt động sản xuất. Các nhà phát triển khu công nghiệp Việt Nam đang làm gì trước làn lóng mới này?

Một cuộc khảo sát do Phòng Thương mại Mỹ tại phía Nam Trung Quốc (AmCham South China) phát hành cho thấy 70% công ty Mỹ đang cân nhắc trì hoãn hoặc hủy bỏ kế hoạch đầu tư ở Trung Quốc, đồng thời chuyển dây chuyền sản xuất ra khỏi nước này. Điểm đến mà họ lựa chọn hàng đầu là Đông Nam Á. Forbes Việt Nam có cuộc trò chuyện với ông Huỳnh Quang Hải, phó chủ tịch thường trực tổng công ty liên doanh khu công nghiệp Việt Nam – Singapore (VSIP), bên lề diễn đàn kinh tế châu Á Horasis 2018. Ông Hải có 23 năm làm việc tại VSIP và là người điều hành hệ thống VSIP trên cả nước.

Forbes Việt Nam: Là nhà xây dựng và quản lý khu công nghiệp, ông đánh giá như thế nào về tình hình phát triển khu công nghiệp trong thời gian qua?

Huỳnh Quang Hải: Trong thời gian gần đây, số khu công nghiệp mới ra đời không nhiều mà chủ yếu là các doanh nghiệp đang lấp đầy những khu công nghiệp đã có. Tốc độ lấp đầy khu công nghiệp trong vài năm gần đây cao hơn trước. Điều đó có nghĩa là Việt Nam thu hút đầu tư sản xuất công nghiệp, đặc biệt là trong các khu công nghiệp lớn, số đông là doanh nghiệp nước ngoài. Tốc độ công nghiệp hóa của Việt Nam trong mấy năm gần đây cũng nhanh hơn. Trước đây, các khu công nghiệp tập trung ở TP.HCM, Hà Nội và các khu vực lân cận, bây giờ không còn giới hạn. Ví dụ ở TP.HCM, khu công nghiệp đã mở khắp vùng liên kết trọng điểm, từ Bình Dương tới Bình Phước, Tây Ninh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Đồng Nai. Nhà đầu tư cần vài trăm héc ta khu công nghiệp phải đi 60-80 km mới có. Hà Nội cũng vậy, bây giờ phải đi Hải Phòng, Hải Dương. Quỹ đất đã gần hết rồi.

Forbes Việt Nam: Các cuộc khảo sát ở nước ngoài cho thấy các công ty sản xuất ở Trung Quốc đang có ý định chuyển nhà máy về Đông Nam Á, trong đó Việt Nam là lựa chọn hàng đầu. Ông có nhận thấy xu hướng này hay không?

Huỳnh Quang Hải: Chắc chắn là như vậy. Các doanh nghiệp từ những nước lân cận đang dịch chuyển hoạt động sản xuất hiện tại hoặc đưa phần nhà máy mở rộng sang Việt Nam là ưu tiên hàng đầu. So với cùng kỳ năm ngoái, số lượng nhà đầu tư tới tiếp xúc để mở nhà máy trong khu công nghiệp của chúng tôi tăng gấp đôi. Nhu cầu tăng cao khi họ buộc phải đầu tư ra nước ngoài và chọn Việt Nam là ưu tiên, nhằm tận dụng những ưu thế riêng biệt của Việt Nam trong vấn đề sản xuất để tiết kiệm được chi phí, tận dụng nguồn nhân lực đã có tay nghề cơ bản cũng như tận dụng cơ sở hạ tầng và chi phí logistics ngày càng hiệu quả hơn so với một số nước lân cận. Hầu hết trong số đó là các công ty làm hàng xuất khẩu. Họ cần Việt Nam là một cơ sở mới để xuất khẩu hàng hóa đi, ví dụ hàng may mặc, điện tử, tiêu dùng.

Forbes Việt Nam: Thời gian gần đây, một số doanh nghiệp nước ngoài lớn có ý định mở kho hàng ở Việt Nam. Họ có chọn VSIP không?

Huỳnh Quang Hải: Tôi không thể nói tên nhưng chúng tôi đang làm việc với một số công ty nằm trong tốp đầu về thương mại điện tử trên thế giới để xây dựng tổng kho cho họ. Họ quyết định chọn Việt Nam là một trung tâm bởi vì quy mô đủ lớn và họ làm kho để nhập hàng về bán và mua hàng ở đây bỏ vô kho từ đó xuất đi. Kho đó giống như một e-commercial hub có thể dành cho khu vực Đông Nam Á hoặc dành cho Đông Dương trước tiên. Có doanh nghiệp mở kho ở khu vực lân cận cả Hà Nội và TP.HCM. Diện tích họ cần vào khoảng 30-40 ha, đó là một diện tích lớn nếu so với những công ty thương mại điện tử ở Việt Nam hiện tại. Có công ty muốn triển khai liền. Họ muốn tới năm 2020 phải chính thức hoạt động.

Forbes Việt Nam: VSIP đang đầu tư dự án mới nào để mở rộng hoạt động?

Huỳnh Quang Hải: VSIP có bảy dự án đang hoạt động và hai dự án mới đang triển khai là VSIP Bình Dương 3 và VSIP Bắc Ninh 2. Trong đó, dự án VSIP Bình Dương 3 có diện tích gần 1.000 ha, dự án VSIP Bắc Ninh 2 gần 300 ha. Dự án đang trong giai đoạn san lấp mặt bằng, xây dựng hạ tầng cơ sở và nhà đầu tư cũng đang đăng ký thuê, nhưng chưa xây dựng nhiều. Hai dự án này mới đang trong giai đoạn bắt đầu. Vốn đầu tư của chủ đầu tư cho hai dự án này khoảng vài trăm triệu đô la Mỹ và có khả năng thu hút 150 nhà máy với số vốn từ vài chục triệu đô la.

VSIP: Việt Nam có thể trở thành tổng kho cho thương mại điện tử trong khu vực - ảnh 1

  Ông Huỳnh Quang Hải là người điều hành hệ thống khu công nghiệp VSIP trên cả nước. Ảnh: Dâng Phạm

Forbes Việt Nam: Các doanh nghiệp nước ngoài đang chuyển dịch theo cuộc cách mạng 4.0, các khu công nghiệp Việt Nam đang chuẩn bị gì cho xu hướng này?

Huỳnh Quang Hải: Chúng tôi là nhà xây dựng hạ tầng cơ sở để phục vụ sản xuất công nghiệp, đang làm những bước xây dựng cơ sở phần cứng lẫn phần mềm để phục vụ cho chuỗi cung ứng, để hình thành trung tâm công nghiệp và phục vụ cho các nhà sản xuất để làm sao để từ nơi sản xuất đến nơi xuất khẩu hoặc đến các trung tâm phân phối cho người tiêu dùng với chi phí và thời gian tiết kiệm, cũng giống như phối hợp các nhà sản xuất công nghiệp đào tạo lực lượng lao động có tay nghề tốt hơn.

Trong giai đoạn mới, chúng tôi kết nối họ với các nhà sản xuất linh kiện trong và ngoài nước để họ tìm kiếm doanh nghiệp cung ứng dễ dàng hơn. Xu hướng phát triển sắp tới là khu công nghiệp thông minh, tức là từ phần cứng tới phần mềm đi theo hướng áp dụng công nghệ mới trong việc xây dựng hạ tầng, cung ứng năng lượng, xử lý chất thải, thời gian và phương tiện kỹ thuật để kết nối doanh nghiệp, tự động liên hệ thông qua ứng dụng điện thoại mà chúng tôi đang xây dựng.

Forbes Việt Nam: Đứng trước xu hướng đó, Việt Nam có thuận lợi và khó khăn gì?

Huỳnh Quang Hải: Khi xây dựng khu công nghiệp thông minh, thách thức là con người. Chúng tôi đang gặp khó khăn trong việc tìm kiếm đội ngũ có thể hiểu biết được các nước trên thế giới đã thành công hoặc đang áp dụng sản xuất công nghiệp thông minh, hạ tầng khu công nghiệp thông minh để phục vụ các doanh nghiệp cần những gì. Công nghệ chúng ta có thể mua được nhưng con người, cách áp dụng, xử lỳ cũng như cơ chế để hỗ trợ chúng tôi đang nghiên cứu để làm sao hoạt động hiệu quả nhất.

Forbes Việt Nam: Ông có thể cho biết một vài chiến lược của VSIP để cung ứng được cho các doanh nghiệp sản xuất thông minh?

Huỳnh Quang Hải: Các khu công nghiệp mới của VSIP đang được thiết kế và xây dựng theo mô hình thông minh hơn, từ hạ tầng cơ sở để làm hiệu quả hơn, nguồn năng lượng ổn định hơn. Chúng tôi đang kết hợp với đối tác từ Singapore, Nhật Bản để áp dụng công nghệ quản trị, vận hành, cung cấp điện, xử lý chất thải, cung cấp nước sạch, thu gom rác. Tất cả quy trình được làm hiệu quả nhất và tiết kiệm chi phí nhất cho doanh nghiệp. Đồng thời phối hợp với các đối tác về logistics và chuỗi cung ứng để gom hàng trong khu công nghiệp chuyển ra cảng hoặc các trung tâm tập kết hàng để đưa hàng về cảng, làm sao để doanh nghiệp không mất nhiều thời gian và tiết kiệm được chi phí. Chúng tôi cũng kết nối với doanh nghiệp trong một ứng dụng điện thoại để các doanh nghiệp tự liên lạc với nhau, để họ biết được trong các khu công nghiệp của chúng tôi, các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cụ thể gì để họ không vất vả đi tìm.

Forbes Việt Nam: Trong phiên thảo luận tại Diễn đàn Horasis châu Á 2018, ông có đề cập tới thương mại điện tử xuyên quốc gia. Theo ông, làm cách nào để thương mại điện tử xuyên suốt giữa các quốc gia?

Huỳnh Quang Hải: Phải có chính sách một cửa liên kết hải quan, cảng hàng không quốc tế, kho trữ hàng. Tức là, hàng hóa nhập vào đi thẳng về kho. Tại kho đó, có hải quan, mở ra tại chỗ thì công ty đó sẽ không phải đi khai từng loại hàng hóa. Tức là hàng kéo thẳng tới các kho ngoại quan và có hải quan tại chỗ và hàng đó được cơ quan quản lý liên kết lại, thì lúc đó hàng thương mại điện tử mới chạy nhanh hơn. Thương mại điện tử xuyên biên giới hiện nay là phải làm từng tờ khai cho từng đơn hàng một. Tuy nhiên hiện đã có một số nơi đang thử nghiệm, phải có sự liên kết và được phê duyệt từ tổng cục Hải quan và bộ Tài chính.

"Lời khuyên là cái ta muốn có khi ta đã biết câu trả lời mà ta không muốn nghe.". ---- Erica Jong (Tiểu thuyết gia)

Vietnam Airlines Ho Chi Minh di Van Don

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 66 tháng 11.2018

 Số 66 tháng 11.2018

THÀNH PHỐ THÔNG MINH

TỪ CAO ỐC XANH, GIAO THÔNG THÔNG MINH

ĐẾN ĐÔ THỊ ĐÁNG SỐNG

*DANH SÁCH FORBES 400 * HỘI NGHỊ PHỤ NỮ FORBES VIETNAM

Các số báo khác