Tỉ phú dầu mỏ Phil Anschutz đang chuẩn bị cho động thái cuối cùng, chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng tái tạo. Thật đáng ngạc nhiên! Nhưng ông lựa chọn như vậy vì một “sắc xanh” khác. Liệu trang trại gió trị giá tám tỉ đô la Mỹ của Anschutz có trở thành cơn gió cuối cùng của ông hay không? 

TRONG SUỐT 60 NĂM SỰ NGHIỆP, Phil Anschutz sở hữu các mỏ dầu, đường sắt, mạng cáp quang, mỏ vonfram, rạp chiếu phim và thậm chí còn có một nhà sản xuất bánh kếp.

Tỉ phú dầu mỏ Phil Anschutz dịch chuyển kinh doanh từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng tái tạo - ảnh 1

Ông sở hữu đội khúc côn cầu trên băng L.A. Kings chơi ở giải NHL (liên đoàn Khúc côn cầu quốc gia - National Hockey League), gần 1/3 đội bóng rổ Lakers của NBA (hiệp hội Bóng rổ quốc gia - National Basketball Association) và trung tâm thể thao tổng hợp khổng lồ Staples, sân nhà của cả hai đội.

Ông điều hành lễ hội âm nhạc Coachella, nhà thi đấu The O2 ở London và The Broadmoor, khách sạn lâu đời với 784 phòng ở Colorado Springs. Ông còn tài trợ cho loạt phim Biên niên sử Narnia và đang ủng hộ chuyến lưu diễn đánh dấu sự trở lại của Michael Jackson sau khi ngôi sao nhạc pop qua đời.

Anschutz không chỉ yêu thích những loại hình kinh doanh độc đáo – ông còn bị chúng ám ảnh. “Vợ tôi gọi đó là bệnh tâm thần,” ông cười nói. Anschutz rất quan tâm đến dầu mỏ vì đó là nơi ông khởi nghiệp, và nhiên liệu hóa thạch là nền tảng của khối tài sản ước tính 11,5 tỉ USD giúp ông đạt vị trí thứ 41 trên bảng xếp hạng Forbes 400.

Vừa khui hộp xì gà Swisher Sweets còn mới nguyên, ông vừa giải thích các tiêu chí thuận lợi của khu vực rộng hơn 2.023 km2 mà công ty dầu mỏ của ông đang thăm dò ở lưu vực sông Powder ở Wyoming. Nhóm của ông khoan và áp dụng kỹ thuật nứt vỉa thủy lực (fracking) cho số lượng giếng đủ để thuyết phục mọi người tin đang có hơn một tỉ thùng dầu dưới chân họ.

Kết quả này có thể mang lại khoản lợi nhuận lớn hơn nhiều so với con số 2,5 tỉ USD ông kiếm được năm 2010 khi bán các mỏ dầu khác. Theo ông, cái hay nhất là khu vực của ông giao thoa với các khu vực thuộc quyền sở hữu của các công ty dầu mỏ lớn hơn, những công ty có thể sẽ muốn mua lại khu vực này. Để minh họa, ông đan các ngón tay lại với nhau và đặt nửa điếu xì gà trong lòng bàn tay.

ANSCHUTZ, 79 TUỔI, CAO 1,75M, dáng người thanh mảnh với mái tóc chải chuốt và có giọng nói tương tự diễn viên Lorne Greene (giống tạo hình trong loạt phim Battlestar Galactica hơn là trong Bonanza). Ông giải thích khoản đầu tư lớn tiếp theo của ông – và có thể là cuối cùng – sẽ không phải là dầu mỏ.

Ông vua nhiên liệu hóa thạch Phil Anschutz đang xây dựng trang trại gió lớn nhất Hoa Kỳ. Mất 5 tỉ USDđể lắp đặt 1.000 tua-bin cho dự án năng lượng gió Chokecherry và Sierra Madre trên diện tích rộng 1.295 km2 của Anschutz tại Overland Trail Ranch, gần Rawlins, bang Wyoming. Cộng thêm 3 tỉ USD xây dựng đường dây truyền tải điện trực tiếp dài gần 1.174 km đưa nguồn năng lượng đó (đủ cho 1,8 triệu hộ gia đình sử dụng) hòa vào lưới điện của California.

Sau một thập niên Anschutz vất vả xin giấy phép, công trình hiện trong giai đoạn thi công. Công nhân đã hoàn thành gần 153 km đường phục vụ công trình và chuẩn bị 115 lô đất cho giai đoạn lắp đặt tua-bin đầu tiên, có thể bắt đầu năm 2020 và kết thúc năm 2025.

Anschutz cung cấp 400 triệu USD đầu tiên cho dự án và đang tìm kiếm cổ đông góp vốn hoặc vay thêm tiền cho phần còn lại. Đừng hy vọng ông từ bỏ quyền quyết định. “Tôi muốn nhìn thấy trang trại được xây dựng,” ông nói.

Phải chăng ông làm điều này chỉ để “phủ xanh” danh tiếng của mình? “Không. Chúng tôi làm để kiếm tiền.” Dù công nhận thực trạng lượng carbon dioxide vượt ngưỡng trong không khí “là một vấn đề,” nhưng theo ông, “không nghiêm trọng như mọi người nghĩ.”

Lý do sâu xa của động thái này là đạo luật mới do California ban hành bắt buộc phải chuyển sang sử dụng 100% năng lượng tái tạo, hạn chót là năm 2045. Anschutz toan tính thu lợi nhờ đạo luật này. Ông nói phần việc khó khăn nhất đã xong. Quá trình xin giấy phép làm tiêu tốn 1/4 số tua-bin theo kế hoạch ban đầu – khu vực nhiều gió nhất sẽ chỉ có 157 thay vì 325 tuabin.

Tỉ phú dầu mỏ Phil Anschutz dịch chuyển kinh doanh từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng tái tạo - ảnh 2

Lần duy nhất ông nghĩ đến việc bán đất và từ bỏ dự án là khi phe ủng hộ than đá trong cơ quan lập pháp bang Wyoming thúc đẩy thành công việc thông qua mức thuế mới cho năng lượng gió là 0,1 xu/ kWh – lần đầu tiên trong cả nước. Những con số nhỏ rồi sẽ phình to lên khi bạn có kế hoạch sản xuất tới 12 tỉ kWh mỗi năm. 

Xét theo một số phương diện, quãng thời gian vất vả xin giấy phép hóa ra lại là chuyện tốt. Trong một thập niên qua, các tua-bin được cải tiến nhiều về kích thước, công suất và hiệu năng. Theo Lazard, tổng chi phí sản xuất một kWh điện gió, không được trợ giá, giảm từ 13,5 xu, tại thời điểm cách đây mười năm, xuống còn 4,3 xu.

Tính cả khoản khấu trừ thuế đầu tư vào năng lượng tái tạo của liên bang (trị giá 2,8 tỉ USD trong mười năm đầu) thì chi phí của Anschutz giảm xuống còn 2 – 3 xu mỗi kWh. California hiện có khoảng một phần ba lượng điện năng đến từ năng lượng tái tạo và 40% từ nhiên liệu hóa thạch. Điện gió chiếm 11% nguồn cung và hiện có giá 3 xu mỗi kWh, theo bộ Năng lượng Hoa Kỳ.

Anschutz đặt cược dài hạn vào việc giá điện gió sẽ tăng khi tín dụng thuế hết hạn và đến thời hạn năm 2045 mà California bắt buộc phải chuyển sang sử dụng 100% năng lượng tái tạo. Từ lâu, Anschutz đã quen thuộc với những cơn gió hung hãn của bang Wyoming.

ĐẦU THẬP NIÊN 1960 KHI VỪA RA TRƯỜNG, ông bắt đầu làm việc tại công ty khoan dầu Circle A Drilling của cha ông, công ty sở hữu một số giàn khoan trên những vùng đất rộng lớn, lộng gió ở phía bắc bang Wyoming. Anschutz không mất nhiều thời gian để mua lại công ty của cha mình.

Năm 1967, nhóm thăm dò tìm được dầu nhưng mất kiểm soát giếng khoan, khiến nó bùng cháy thành một địa ngục lửa dữ dội. Đội chữa cháy giếng dầu nổi tiếng Red Adair đòi 100.000 USD chi phí xử lý sự cố, và anh chàng Anschutz nhanh trí đã cứu công ty nhờ thỏa thuận để Universal Pictures trả giúp số tiền đó, đổi lấy quyền quay phim. (Đoạn phim sau này được sử dụng trong bộ phim điện ảnh Hellfighters, với sự tham gia của John Wayne.)

Năm 1982, Anschutz sở hữu khối tài sản lớn đầu tiên nhờ bán một nửa mỏ dầu nằm ở biên giới hai bang Wyoming và Utah cho Mobil Oil với giá 500 triệu USD (tương đương 1,4 tỉ USD hiện tại). Ông tái đầu tư vào khai khoáng và đường sắt, cũng như mua lại và phát triển công ty vận tải đường sắt Southern Pacific.

Năm 1996, ông bán công ty này cho Union Pacific với giá 5,4 tỉ USD, nhận lượng cổ phần có giá trị hơn 900 triệu USD trong công ty mới. Nhưng gió đã nằm sẵn trong tâm trí ông. Anschutz thích đi xe lửa quanh California và ông ngạc nhiên trước những trang trại gió được xây dựng tại các vùng đất thuộc dãy núi Sierra Nevada. “Tôi bắt đầu tò mò,” ông nói. “Tôi đã từ bỏ ngành kinh doanh năng lượng truyền thống và nghĩ, những thứ này là gì?”

Tua-bin gió dưới con mắt của Anschutz cũng tương tự những lĩnh vực kinh doanh tài nguyên thiên nhiên khác – giống như một giếng dầu lộn ngược, hút năng lượng ra khỏi không khí. Và cái giếng ấy không bao giờ cạn.

Ông nhờ Bill Miller, sau này là chủ tịch công ty dầu mỏ của ông, tìm vùng đất lộng gió nhất Hoa Kỳ. Hóa ra lại là vùng phụ cận Overland Trail Ranch, bang Wyoming. Ở đây, xuyên qua khe núi mà những người khai phá vùng đất Overland Trail dùng để đi về phía tây, là những cơn gió lớn, ổn định, tốc độ trung bình hơn 32 km/h.

Anschutz và Miller phác thảo kế hoạch cho trang trại gió với ít nhất 1.400 tua-bin, dự kiến mất khoảng bốn năm xin giấy phép và có thể khởi công năm 2015. Không nhanh như vậy. Cục Quản lý đất đai yêu cầu phải có một nghiên cứu về tác động môi trường. Đã có những cuộc đàm phán với hiệp hội Audubon và sở Quản lý trò chơi và cá bang Wyoming về việc dành ra bao nhiêu đất cho sage grouse (Ngải thảo Tùng kê, loài chim thuộc họ trĩ).

Hiệp hội Oregon - California Trails muốn tiếp cận các toa xe cổ đang bị bào mòn tại vùng đất này. Và cơ quan Quản lý cá và động vật hoang dã Hoa Kỳ lo ngại số lượng cá thể đại bàng lông vàng có nguy cơ tuyệt chủng có thể bị tua-bin giết chết. Anschutz chi trả cho những đợt khảo sát hệ thực vật, thuê những nhà nghiên cứu chim, lắp đặt ra-đa phát hiện chim, vẽ bản đồ đường bay của đại bàng.

Ông đồng ý không đặt tua-bin trên diện tích gần 425km2 ưa thích của đại bàng. Những điều chỉnh được thực hiện sao cho tầm nhìn từ hồ Teton không bị phá hỏng bởi những cánh quạt tuabin nhấp nháy ở phía xa.

“Chúng tôi chưa bao giờ thấy dự án nào có quy mô như vậy trước đó,” Brian Lovett, người đứng đầu cơ quan Quản lý Quy hoạch các nhà máy công nghiệp bang Wyoming, phát biểu. “Họ sinh ra để vượt hết khó khăn này đến khó khăn khác.”

Vẫn còn một số bất đồng – những nhà bảo tồn di sản lịch sử hi vọng một ngày nào đó, Anschutz sẽ cho phép khách du lịch rong ruổi trên những chiếc xe ngựa băng qua vùng đất của mình. Hoàn thành những việc người khác cho là bất khả thi là điều đáng mừng, Miller chia sẻ. Ông hồi tưởng về đường ống dẫn dầu do ông và Anschutz xây dựng vào thập niên 1970 từ Bakersfield, California, xuyên qua Los Angeles đến cảng Long Beach.

“Mọi người nghĩ chúng tôi hoàn toàn ngu ngốc, nhưng chúng tôi đã làm được,” Miller vừa nói vừa cười lớn. Họ cũng có cảm giác hồi hộp tương tự khi mạo hiểm đầu tư 1 tỉ USD vào hàng ngàn km cáp quang với Qwest Communications vào thập niên 1990.

“Bạn biết tôi có bao nhiêu khách hàng vào thời điểm đó không? Không có người nào,” Anschutz nói và giơ tay ra dấu hiệu “0”. “Tuy nhiên, tôi biết rằng thế giới đang chuyển từ ‘đàm thoại tính bằng phút’ sang ‘dữ liệu tính bằng megabyte’.”

Ông nhìn nhận vụ đánh cược tương tự chính là đường dây truyền tải điện gió qua bốn bang, 16 địa hạt trực thuộc cục Quản lý đất đai và 378 vùng đất có chủ quyền. Theo công ty tư vấn Wood Mackenzie, sản lượng điện gió của Hoa Kỳ sẽ tăng 60% trong năm năm từ mức 100.000 MW hiện tại. Phải có nơi nào đó để lắp đặt tua-bin.

Nếu Hoa Kỳ quyết tâm theo đuổi chiến lược loại trừ các nguồn năng lượng có nguồn gốc carbon, việc tận dụng những khu vực nhiều gió nhất và có ít người sinh sống nhất là điều hợp lý. “Tính chất gió như nhau từ trang trại của chúng tôi đến toàn bộ lưu vực,” Anschutz nói. “Nếu không thể xây dựng trang trại gió ở đây, thì chẳng thể xây ở chỗ nào khác.”

"Những người dân khỏe mạnh là tài sản lớn nhất của bất cứ quốc gia nào". ---- Winston Churchill - Chính trị gia

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 86 tháng 7.2020

 Số 86 tháng 7.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - KỲ VỌNG LÀN SÓNG THỨ TƯ

    30 Công ty lớn nhất trong danh sách Golbal 2000 đầu tư trực tiếp vào Việt Nam. Nhìn lại ba làn sóng đầu tư trong 30 năm qua để kỳ vọng vào làn sóng thứ tư.

  • - TÁO MỸ TRỒNG ĐẤT VIỆT

    Việt Nam chính thức xuất hiện trong báo cáo về các nhà cung ứng của Apple. Hướng đi sắp tới: sản xuất tại Việt Nam ?

  • - TRONG TỔ SẾU ĐẦU ĐÀN

    Khu công nghệ cao TP.HCM đón các doanh nghiệp công nghệ và thu hút ngành phụ trợ.

  • HƯỚNG ĐI KHÁC BIỆT

    Bất động sản công nghiệp nóng lên với sự dịch chuyển chuỗi sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài. Quy mô khiêm tốn nhưng khu công nghiệp Long Hậu có hướng phát triển riêng

  • - 25 DOANH NGHIỆP MỸ PHẢN ỨNG SỚM NHẤT TRƯỚC COVID-19

    Bảng xếp hạng mới của Forbes hợp tác với đối tác nghiên cứu Just Capital, đánh giá phản ứng của 100 doanh nghiệp lớn nhất trên sàn chứng khoán Hoa Kỳ trong đại dịch COVID-19 về khía cạnh hỗ trợ và bảo vệ người lao động, khách hàng và cộng đồng.

  • - NHỮNG CÔNG TY KHỞI NGHIỆP TỈ ĐÔ TIẾP THEO - GƯƠNG THẦN

     Nghệ sĩ ba lê Brynn Putnam có được nguồn doanh thu đột biến 300 triệu đô la Mỹ nhờ một thiết bị tập luyện tương tác có thể treo ở bất cứ nơi đâu trong nhà

  • - DANH SÁCH CELEBITY 100