Tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam năm 2019 tiếp tục ổn định với mức tăng trưởng GDP duy trì trên 7%, lạm phát ở mức thấp và dòng vốn FDI vẫn giữ được nhịp ổn định, nhưng thị trường chứng khoán – một thước đo quan trọng của nền kinh tế, lại trải qua một năm hết sức biến động, sẽ là chỉ báo cho những xu hướng sắp tới của hoạt động kinh tế thực như thế nào?

Xu hướng chuyển dịch dòng vốn quốc tế từ những ảnh hưởng của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung được xem tạo sự thuận lợi cho Việt Nam thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Năm 2019, vốn FDI tiếp tục hỗ trợ tích cực cho cho tăng trưởng thương mại và vai trò của các doanh nghiệp FDI đang ngày càng quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam.

Số liệu cho thấy khối FDI đang đóng góp hơn 70% vào kim ngạch xuất khẩu hàng năm, do đó sự tăng trưởng tích cực của nền kinh tế trong suốt những năm qua nhờ sự đóng góp lớn chính từ khu vực FDI này.

Sự tương phản giữa kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán - ảnh 1

Tuy nhiên, dữ liệu thị trường lại đang cho thấy có sự "lệch pha" nhất định giữa kết quả của nền kinh tế và triển vọng tăng trưởng của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán. Các doanh nghiệp FDI chiếm vai trò ngày càng quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế vĩ mô, tuy nhiên việc tăng trưởng kinh tế tốt lại không có nghĩa đảm bảo rằng các doanh nghiệp trong nước cũng đang hoạt động hiệu quả.

Để có thể thấy được hiệu quả thực sự của các doanh nghiệp trong nước thời gian gần đây thì việc đánh giá tình hình tài chính của chính các doanh nghiệp niêm yết sẽ giúp chúng ta hiểu hơn về nguyên nhân của những diễn biến trên thị trường chứng khoán trong năm qua. Sự sụt giảm của phần gia tăng vốn mới vào thị trường chứng khoán cũng như hiệu quả hoạt động kinh doanh sụt giảm đã dự báo bối cảnh kinh doanh của các doanh nghiệp trong nước sẽ còn nhiều khó khăn trong thời gian tới.

Tính từ mức đỉnh 1.200 được thiết lập trong quý đầu tiên của năm 2018, chỉ số VN Index đã giảm về dưới 1.000 điểm và giao dịch trong biên độ hẹp suốt từ thời điểm đó đến nay. Khác với giai đoạn 2015-2018, khi xuất hiện các “sóng ngành” đến từ kết quả kinh doanh tốt và động lực tăng điểm của thị trường được dẫn dắt bởi nhiều cổ phiếu, trong năm 2019 mức tăng của VN Index hầu hết chỉ đến từ một vài doanh nghiệp riêng lẻ như nhóm Vingroup, Vietcombank hay BIDV mà thiếu đi sự lan tỏa giữa các ngành nghề khác nhau cũng như giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành.

Sự tương phản giữa kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán - ảnh 2

Kỳ vọng và thực tế. Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung được cho rằng sẽ ảnh hưởng nhiều nhất đến các quốc gia châu Á, vốn phụ thuộc vào thương mại và các hoạt động xuất – nhập khẩu, và Việt Nam cũng không phải là ngoại lệ. Thống kê cho thấy, ngoại trừ các doanh nghiệp viễn thông và công nghệ thông tin của Nhật Bản đã huy động thêm vốn mới, các nền kinh tế châu Á khác đều cho thấy xu hướng giảm vốn trong thời gian qua khi phần lớn các doanh nghiệp đều không chắc chắn về những biến động có thể xảy ra trong tương lai.

Trái với kỳ vọng của giới đầu tư rằng Việt Nam sẽ hưởng lợi từ những căng thẳng thương mại Mỹ - Trung, giới doanh nghiệp Việt Nam lại tỏ ra thận trọng nhiều hơn. Trong quý 3, dòng vốn huy động của các doanh nghiệp niêm yết chỉ đạt hơn 13.000 tỉ đồng, thấp hơn con số 23.500 tỉ đồng trong quý 2 và cho thấy sự sụt giảm rõ rệt so với cùng giai đoạn năm 2018.

Xét về sự thay đổi trong cơ cấu huy động vốn giữa các ngành thì phần lớn các ngành nghề chủ lực của nền kinh tế Việt Nam đều cho thấy các dấu hiệu tiêu cực. Ngành tiêu dùng thiết yếu cho thấy đang duy trì xu hướng giảm vốn dài hạn. Trái với những thông tin tích cực trên các phương tiện truyền thông rằng Việt Nam là một thị trường tiềm năng của ngành bán lẻ, mức độ cạnh tranh quá lớn của ngành này khi các tập đoàn lớn trên thế giới đã tham gia giành miếng bánh thị phần thời gian qua đã khiến các doanh nghiệp nội địa chật vật ngay trên chính “sân nhà” và không huy động thêm vốn để mở rộng hoạt động kinh doanh.

Ngành bất động sản – một trong những ngành lớn nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam – vẫn  tiếp tục là ngành huy động vốn nhiều nhất. Tuy nhiên, nếu xem xét bức tranh toàn cảnh, lượng vốn mới của các doanh nghiệp bất động sản (kể cả Vingroup) cũng đã cho thấy xu hướng giảm. Đây cũng là điều dễ hiểu khi thị trường bất động sản ở các thành phố lớn đang chững lại; bên cạnh đó, chính sách siết dòng vốn tín dụng vào bất động sản của Ngân hàng Nhà nước khiến hoạt động kinh doanh của ngành này đang kém tích cực hơn.

Sự tương phản giữa kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán - ảnh 3

Với việc NHNN ban hành lộ trình tăng hệ số rủi ro của bất động sản trong các hoạt động cho vay từ 2020 và giảm tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn, ngành bất động sản được dự báo sẽ tiếp tục gặp khó khăn trong thời gian tới.

Trong khi mà các doanh nghiệp niêm yết vẫn đang tỏ ra thận trọng trong việc đầu tư mở rộng thì hiệu quả kinh doanh cũng đang giảm rõ rệt. Dòng tiền hoạt động kinh doanh, thể hiện khả năng tạo tiền của các doanh nghiệp từ hoạt động kinh doanh của mình, tại các doanh nghiệp niêm yết cho thấy hoạt động không hiệu quả những năm gần đây.

Phân tích chi tiết thì chúng ta sẽ thấy rằng những đóng góp từ kết quả kinh doanh không hiệu quả của các doanh nghiệp bất động sản đang là yếu tố chính ảnh hưởng đến hiệu quả tạo tiền chung của toàn thị trường. Những rào cản về pháp lý cũng như những thay đổi trong quy định cho vay ngắn hạn từ nguồn vốn trung dài hạn sẽ tiếp tục là trở ngại chính cho xu hướng tăng trưởng của thị trường chứng khoán nói riêng và nền kinh tế nói chung.

Ngành nào sẽ hưởng lợi trong năm 2020? Như đã phân tích, ngành sản xuất tiêu dùng thiết yếu và bất động sản sẽ còn gặp không ít khó khăn trong thời gian tới. Bên cạnh đó, các nhóm ngành liên quan đến bất động sản như xây dựng và vật liệu xây dựng cũng sẽ chững lại khi thị trường bất động sản “đóng băng”. Vậy, nếu xem xét trên khía cạnh vĩ mô, đâu sẽ là ngành có động lực phát triển trong tương lai?

Sự tương phản giữa kinh tế vĩ mô và thị trường chứng khoán - ảnh 4

Số liệu thống kê cho thấy, tốc độ tăng trưởng các khoản vay tiêu dùng của Việt Nam luôn cao hơn mức tăng trưởng tín dụng trong các năm qua. Điều này cho thấy dư địa tăng trưởng của phân khúc này vẫn còn nhiều; các ngành nghề liên quan đến xu hướng tiêu dùng cá nhân và hộ gia đình sẽ có thể phát triển tốt hơn các ngành nghề khác dựa trên những hỗ trợ từ xu hướng tiêu dùng của các hộ gia đình.

Trong bối cảnh những bất ổn sắp tới của nền kinh tế thì ngành ngân hàng, tài chính tiêu dùng và bán lẻ sẽ được hưởng lợi từ xu hướng trên. Khi thị trường chứng khoán còn nhiều biến động thì những doanh nghiệp có kết quả kinh doanh ổn định và duy trì tăng trưởng sẽ có thể thu hút dòng tiền từ nhà đầu tư hơn.

Mảng tiêu dùng liên quan đến tiêu dùng cá nhân sẽ có triển vọng phát triển tốt hơn những ngành khác trong thời gian tới. Thực tế các công ty tài chính tiêu dùng cá nhân đã và đang cho thấy xu hướng phát triển mạnh mẽ, các ngân hàng lớn cũng đang dần chú trọng hơn đến phân khúc khách hàng cá nhân.

Một ngành khác có rất nhiều tiềm năng khi xét đến các yếu tố nhân khẩu học của Việt Nam là bán lẻ, mà câu chuyện tăng trưởng thần kỳ của Mobile World là một ví dụ điển hình. Các công ty bán lẻ có kết quả kinh doanh và khả năng sinh lời tương đối tốt thời gian qua, cho thấy triển vọng trong dài hạn của lĩnh vực này vẫn còn khá lớn.

(*) Chuyên gia phân tích tài chính, Phoenix Capital

Đọc thêm >>>
Cần chính sách tiếp cận đúng để ngành du lịch cất cánh
Việt Nam cần ở đâu trong trật tự mới của thương mại toàn cầu?
Việt Nam giữa thương chiến: Là điểm đến hay chỉ là nơi tránh bão?
Doanh nghiệp Việt trước thách thức chuỗi giá trị
Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung và tác động tới Việt Nam

"Những người dân khỏe mạnh là tài sản lớn nhất của bất cứ quốc gia nào". ---- Winston Churchill - Chính trị gia

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 86 tháng 7.2020

 Số 86 tháng 7.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - KỲ VỌNG LÀN SÓNG THỨ TƯ

    30 Công ty lớn nhất trong danh sách Golbal 2000 đầu tư trực tiếp vào Việt Nam. Nhìn lại ba làn sóng đầu tư trong 30 năm qua để kỳ vọng vào làn sóng thứ tư.

  • - TÁO MỸ TRỒNG ĐẤT VIỆT

    Việt Nam chính thức xuất hiện trong báo cáo về các nhà cung ứng của Apple. Hướng đi sắp tới: sản xuất tại Việt Nam ?

  • - TRONG TỔ SẾU ĐẦU ĐÀN

    Khu công nghệ cao TP.HCM đón các doanh nghiệp công nghệ và thu hút ngành phụ trợ.

  • HƯỚNG ĐI KHÁC BIỆT

    Bất động sản công nghiệp nóng lên với sự dịch chuyển chuỗi sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài. Quy mô khiêm tốn nhưng khu công nghiệp Long Hậu có hướng phát triển riêng

  • - 25 DOANH NGHIỆP MỸ PHẢN ỨNG SỚM NHẤT TRƯỚC COVID-19

    Bảng xếp hạng mới của Forbes hợp tác với đối tác nghiên cứu Just Capital, đánh giá phản ứng của 100 doanh nghiệp lớn nhất trên sàn chứng khoán Hoa Kỳ trong đại dịch COVID-19 về khía cạnh hỗ trợ và bảo vệ người lao động, khách hàng và cộng đồng.

  • - NHỮNG CÔNG TY KHỞI NGHIỆP TỈ ĐÔ TIẾP THEO - GƯƠNG THẦN

     Nghệ sĩ ba lê Brynn Putnam có được nguồn doanh thu đột biến 300 triệu đô la Mỹ nhờ một thiết bị tập luyện tương tác có thể treo ở bất cứ nơi đâu trong nhà

  • - DANH SÁCH CELEBITY 100