Nhìn lại mô hình kinh doanh của OYO và tìm hiểu nguyên nhân tại sao việc đó có thể tác động sâu rộng đến hệ sinh thái khởi nghiệp của Ấn Độ. 

NHỮNG RẮC RỐI TẠI CÔNG TY KHỞI NGHIỆP LỚN THỨ BA của Ấn Độ tiếp tục ở mức đáng báo động. Tình trạng sa thải hàng loạt, các đối tác khách sạn không hài lòng, trải nghiệm khách hàng kém, các vấn đề quản trị và không thực hiện được cam kết thương hiệu cốt lõi – tất cả đều nhằm chuẩn hóa trải nghiệm lưu trú ở mức bình dân có thể chấp nhận được.

Nguồn gốc của sự bất ổn này có thể bắt nguồn từ thực trạng cốt lõi của hệ sinh thái khởi nghiệp: Cuộc đua đến vị trí cao nhất khi người chiến thắng sẽ giành được tất cả. SoftBank biết quá rõ điều đó và vì thế, họ đã thúc đẩy OYO, “viên ngọc quý” của họ, nỗ lực mở rộng ra toàn cầu – Hoa Kỳ, Anh, châu Âu, châu Mỹ La tinh, Trung Quốc – cùng một lúc.

Startup OYO: Tầm nhìn “có vấn đề” - ảnh 1

OYO lọt vào mắt xanh của Masayoshi Son - CEO tỉ phú của SoftBank. Ảnh: Toru Hanai/Bloomberg/Forbes.

Trước đó, chưa có công ty tiêu dùng Internet nào từng cố gắng đạt kỳ tích như vậy. Ngoài nguồn vốn dồi dào từ sự hỗ trợ của SoftBank (quỹ sở hữu 50% OYO), công ty này tuyển dụng số lượng lớn nhân viên bán hàng do đội ngũ kinh doanh trong tình trạng quá tải nhằm thiết lập quan hệ đối tác với các khách sạn kèm theo những cam kết. Sau đó, các lời hứa không giữ được, và đôi khi còn có thêm các vấn đề về quản trị.

SAI LẦM VỀ  MÔ HÌNH KINH DOANH? Việc số hóa nhu cầu của người tiêu dùng – trong trường hợp này là niềm tin – biến OYO trở thành công ty công nghệ giống như Uber và Netflix, công ty đã số hóa thời gian và tính tiện lợi. Càng ngày, các hoạt động của OYO càng giống trường hợp của một công ty bất động sản ứng dụng công nghệ phần mềm “nổi tiếng” trong thời gian gần đây.

Các con số kiểm toán vào tháng 3.2019 cho thấy, doanh thu tăng gấp bốn lần khiến cho việc tuyển dụng nhân sự ở Ấn Độ phải tăng từ khoảng 2.000 người lên đến hơn 8.000 người. 

Họ cần đội quân bán hàng để kết nối các khách sạn riêng lẻ, sau đó đầu tư vốn để chuẩn hóa cơ sở hạ tầng khách sạn, bảo đảm sự đồng nhất giữa hạ tầng, dịch vụ và chất lượng đội ngũ nhân viên để mang lại cho khách hàng trải nghiệm như bất kỳ doanh nghiệp điều hành khách sạn nào.

Các con số không nói dối. Oyo đang chịu áp lực về mặt kinh doanh. Doanh thu hợp nhất tăng 4,5 lần trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3.2019, với mức lỗ tăng gấp bảy lần, lên đến 335 triệu USD khiến cho mọi chuyện trở nên rất xấu. Khoản lỗ tính theo tỉ lệ doanh thu tăng từ 25% lên 35% và biên lợi nhuận gộp giảm từ 10,7%  xuống 7,1% cho thấy tình trạng bê bết.

Báo cáo tài chính của OYO cho thấy khoản lỗ ở Trung Quốc chiếm gần 75% tổng lỗ của họ trong năm tài chính kết thúc vào tháng 3.2019. Phương thức kinh doanh áp dụng cho tất cả các hoạt động quốc tế của họ, bao gồm cả Hoa Kỳ và Nhật Bản, đều giống nhau một cách kỳ lạ – cam kết quá nhiều với các khách sạn, nhưng số lượng khách hàng họ mang đến lại không đạt mức cam kết.

HỆ SINH THÁI KHỞI NGHIỆP CỦA ẤN ĐỘ. Hầu hết tất cả các kỳ lân và câu chuyện thành công thời hiện đại đều được xây dựng bằng “chất xúc tác” được gọi là quỹ mạo hiểm. Nguồn vốn đầu tư mạo hiểm tồn tại để tạo ra những thành công trên quy mô lớn. Trong quá trình đó, không tránh khỏi một số thất bại.

Trên thực tế, quy luật trong đầu tư mạo hiểm cho thấy: “6% các giao dịch sẽ mang lại được 60% lợi nhuận và một nửa số đó sẽ thua lỗ.” Tất cả các quỹ hàng đầu trên khắp thế giới đều tham gia cuộc chơi và vì thế, họ chú ý đến thành công nhiều hơn, đồng thời ít chú ý đến số lượt thất bại. Thất bại được xem là một phần của rủi ro.

Điều xảy ra tại OYO rất quan trọng đối với hệ sinh thái khởi nghiệp ở Ấn Độ. Nếu OYO, công ty khởi nghiệp có giá trị thứ ba của Ấn Độ, được hỗ trợ từ các quỹ đầu tư mạo hiểm bao gồm SoftBank, gặp trục trặc, điều đó sẽ gây ra những hậu quả sâu rộng đối với hệ sinh thái khởi nghiệp nói chung và việc huy động vốn nói riêng.

DẤU HỎI VỀ QUẢN TRỊ. Hiển nhiên, việc được định nghĩa là một công ty công nghệ cũng là một nguyên nhân. Mặt trái của việc đó bao gồm thu hút nhân tài, thu hút tài trợ, tiếp cận các ưu đãi và trợ cấp thuế, và tránh hoặc trì hoãn thuế cùng các quy định về thuế.

Việc người sáng lập của Oyo, Ritesh Agarwal, mua lại cổ phần từ Lightspeed và Sequoia vào năm ngoái không phải là một câu chuyện đơn giản như vẻ bề ngoài. Nhà sáng lập SoftBank cam kết với nhà sáng lập của một công ty trong danh mục đầu tư của SoftBank đầu tư vào cùng công ty đó – đều là hợp pháp.

Trên thực tế, việc này được hỗ trợ nhờ khoản vay trị giá hai tỉ đô la Mỹ do chính Masayoshi Son bảo đảm đặt ra các câu hỏi về quản trị. Về mặt tài chính, đây có phải điều khả thi không? Có hợp pháp không? Và về mặt đạo đức thì như thế nào? Mọi chuyện đều trông có vẻ bình thường. Định vị mình là một công ty công nghệ – dù là cường điệu, nói dối hoàn toàn hay đúng sự thật – hiện giờ đều vẫn chưa rõ ràng.

TƯƠNG LAI. Trong thế giới hậu Covid-19, ngành khách sạn dự kiến sẽ là một trong những ngành bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Đây có lẽ sẽ là ngành cần chu kỳ dài nhất để phục hồi như bình thường. Chuyển từ tăng trưởng bằng mọi giá sang cân bằng giữa tăng trưởng với lợi nhuận sẽ là việc “nói dễ hơn làm.”

Mức định giá hiện tại là kết quả của việc mở rộng quy mô quốc tế đến mức không kiểm soát được. Điểm sáng duy nhất có thể là việc Masayoshi Son không muốn OYO đi theo “vết xe đổ” của WeWork và sẽ giữ cho OYO tiếp tục hoạt động bằng bất kỳ giá nào. Quỹ Vision Fund là hậu thuẫn lớn cho tầm nhìn của OYO.

(*) Bản in theo tạp chí Forbes Việt Nam số 88, tháng 9.2020 


Đọc thêm >>>
Điều tra của Forbes: Những “con nghiện nợ” giá trị cao
Chuyện hệ trọng của doanh nghiệp thời nay
Xiaomi: công ty Internet nhưng tìm cơ hội tăng trưởng ở thiết bị phần cứng
Tỉ phú sản xuất phim Contagion: Từ phim ảnh đến đời thực
Tỉ phú Hàn Quốc Michael Kim: Bậc thầy đầu tư vốn tư nhân

"Khởi nguồn kinh doanh là để tạo ra hạnh phúc, không phải để tích lũy của cải.". ---- B.C Forbes

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 90 tháng 11.2020

 Số 90 tháng 11.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - 10 NHÀ PHÁT TRIỂN BẤT ĐỘNG SẢN HÀNG ĐẦU

    Danh sách 10 nhà phát triển bất động sản hàng đầu dựa trên số lượng sản phẩm đưa ra thị trường từ năm 2014 đến nay.

  • - NGƯỜI CỦA THỊ TRƯỜNG

    Ông Nguyễn Đình Trung đưa Hưng Thịnh từ một công ty môi giới thành nhà phát triển bất động sản có hệ sinh thái khép kính.

  • - KHU ĐÔ THỊ XANH

    Gamuda Land bền bỉ phát triển hai khu đô thị xanh tại Hà Nội và TP.HCM.

  • NGƯỜI XÂY TỔ ẤM

    Chuỗi siêu thị nội thất Baya tái cơ cấu hoạt động khi thị trường bất động sản trầm lắng.

  • - SẴN SÀNG ĐÓN LẤY CƠ HỘI

    Với bảy nhà máy, Staint Gobain nắm bắt cơ hội ở đất nước trong thời kỳ đô thị hóa.

  • - ĐÓN ĐẦU TƯƠNG LAI

    Các doanh nghiệp bất động sản sẵn sàng đầu tư lớn cho công nghệ trong bất động sản.

  • - ƯU TIÊN NHỮNG CON ĐƯỜNG LÀM NÊN SỰ GIÀU CÓ

    Thứ trưởng bộ Giao thông Vận tải chia sẻ về chiến lược phát triển hạ tầng, và kế hoạch triển khai trong năm năm tới.