Báo cáo mới nhất của công ty tư vấn sản xuất Kearney cho thấy thương chiến Mỹ - Trung và dịch Covid-19 đang gây sức ép lên chuỗi cung châu Á, xác lập điểm cân bằng mới cho bản đồ phân bố sản xuất trong thời gian tới.

Kearney đã dựa trên lượng nhập khẩu hàng sản xuất của Mỹ từ 14 nước châu Á và lượng hàng sản xuất trong nước của Mỹ để tính ra tỉ lệ nhập khẩu sản xuất (MIR). Lần đầu tiên kể từ năm 2011, MIR đã giảm từ 13,1 trong năm 2018 xuống còn 12,1 năm 2019.

Nguyên nhân MIR giảm bắt nguồn từ lượng nhập khẩu hàng sản xuất từ 14 nước châu Á giảm 7%, từ 816 tỉ USD trong năm 2018 xuống còn 757 tỉ USD năm 2019. Theo Kearney, tình trạng này xảy ra chủ yếu vì lượng hàng nhập khẩu từ Trung Quốc giảm khoảng 17% vì thuế suất thương chiến Mỹ - Trung.

Sau thương chiến Mỹ - Trung, chuỗi cung châu Á tái định hình vì dịch bệnh  - ảnh 1

Chỉ số MIR trong giai đoạn 2008-2019. Nguồn: Kearney.

Kearney cũng tính toán chỉ số phân bổ sản xuất (CDI) tại Trung Quốc để theo dõi sự dịch chuyển của hàng sản xuất tại Trung Quốc sang Mỹ. Dù Trung Quốc vẫn là nhà sản xuất lớn nhất, CDI của quốc gia này đã giảm năm lần trong sáu năm gần đây.

Năm 2013, chỉ số CDI của Trung Quốc là 67%, nhưng tới quý IV.2019, con số này sụt xuống 56%. Trong số 31 tỉ USD nhập khẩu của Mỹ bị dịch chuyển ra khỏi Trung Quốc, 46% được hấp thụ bởi Việt Nam. Việt Nam đã xuất khẩu được thêm 14 tỉ USD hàng sản xuất sang Mỹ trong năm 2019 so với năm 2018.

Tuy vậy cần chú ý những gì Việt Nam gặt hái được trong xuất khẩu sang Mỹ không thực sự đại diện cho việc chuỗi cung đang dịch chuyển sang quốc gia hình chữ S. Để né thuế, nhiều nhà sản xuất Trung Quốc đã lựa chọn chuyển hàng sang Việt Nam, sau đó xuất khẩu những món hàng (lúc này có thể đã được chỉnh sửa đôi chút) sang Mỹ.

Một ví dụ là lượng hàng điện tử từ Trung Quốc sang Việt Nam đã tăng 78% trong giai đoạn tháng 5.2018 đến 2019, tương đương từ 2,7 tỉ USD lên 5 tỉ USD. Trong khi đó lượng hàng điện tử Việt Nam xuất sang Mỹ đã tăng 72%, từ 1 tỉ lên 1,8 tỉ USD. Việt Nam và Mỹ hiện đang thắt chặt chính sách dành cho chuyển tải (transhipment), vậy nên theo thời gian, hình thức đối phó thương mại này có thể sẽ biến mất.

Ba thập niên trước, các công ty Mỹ bắt đầu sản xuất và thuê ngoài tại Trung Quốc vì một lý do: chi phí thấp. Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung nổ ra đã chỉ ra chiều không gian thứ hai các doanh nghiệp cần xét tới: rủi ro đứt gãy chuỗi cung vì thuế và cấm vận. Dịch Covid-19 mang đến chiều không gian thứ ba: khả năng dự đoán và thích ứng với những cú sốc hệ thống không thể biết trước.

Sau thương chiến Mỹ - Trung, chuỗi cung châu Á tái định hình vì dịch bệnh  - ảnh 2

Trước hàng loạt trở ngại do thương chiến và đại dịch, các doanh nghiệp Mỹ sẽ ít có động lực để thuê ngoài, nhưng họ vẫn sẽ muốn đặt trứng của mình trong rổ có tính cạnh tranh cao nhất. Ảnh: Getty Images. 

Thương chiến Mỹ - Trung đang "bị quên lãng" khi năm 2020 đại dịch Covid-19 bùng phát khắp thế giới, đóng sập cánh cửa bước sang các nền kinh tế phương Tây và tạo nên cơn ác mộng đối ngoại cho Trung Quốc.

Nhiều công ty Mỹ đã không thể tiếp cận nguồn cung trong tháng Hai và đầu tháng Ba khi hàng loạt nhà máy tại Trung Quốc đóng cửa. Đến khi Trung Quốc bước đầu khống chế được dịch và tiếp tục vận hành sản xuất, tới lượt kinh tế Mỹ trở thành nạn nhân khi số lượng ca nhiễm bệnh tại nước này leo thang và nhanh chóng trở thành ổ dịch lớn nhất thế giới.

"Mức ảnh hưởng kinh tế và xã hội của đại dịch tới bây giờ vẫn chưa thể xác định. Nhưng dù kết quả là gì, và dẫu Trung Quốc và Mỹ có giải quyết được tranh chấp thương mại giữa hai bên, việc thương mại Trung Quốc quay trở lại như trước là điều không thể," Kearney nhận định trong báo cáo.  

Quay trở lại với chỉ số MIR, liệu tỷ lệ nhập khẩu sản xuất giảm của Hoa Kỳ có đồng nghĩa với việc ngành sản xuất quốc gia này sẽ “được đà tiến tới”? Câu trả lời là rất khó, khi hàng loạt các hạn chế về lực lượng lao động có tay nghề cũng như lời hứa hẹn tự động hóa dây chuyền sản xuất tại Mỹ vẫn chưa được thực hiện rộng khắp.

Trước hàng loạt trở ngại do thương chiến và đại dịch, các doanh nghiệp Mỹ sẽ ít có động lực để thuê ngoài, nhưng họ vẫn sẽ muốn đặt trứng của mình trong rổ có tính cạnh tranh cao nhất, Kearney chỉ ra.   

Doanh nghiệp tư vấn sản xuất toàn cầu này cũng dự đoán chuỗi cung châu Á sẽ sớm xác lập được điểm cân bằng mới, với trật tự dây chuyền sản xuất tại các nước có chi phí thấp sẽ gần nhất với cách phân bổ của năm 2019, thay vì như trước thương chiến năm 2016.


Đọc thêm>>>
Kinh tế Đông Á – Thái Bình Dương trước cú sốc đại dịch
Vòng xoáy suy thoái kinh tế thế giới sẽ xoay quanh tâm điểm là Trung Quốc?
Nỗi lo nhà máy tại Việt Nam ngưng sản xuất vì “đứt” chuỗi cung ứng
Tiến trình phục hồi kinh tế hậu Covid-19 của Trung Quốc sẽ chậm hơn thời dịch SARS

"Chúng ta có thể bất chấp luật lệ của con người, nhưng không thể chống lại những quy luật tự nhiên". ---- Jules Verne - nhà văn

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 85 tháng 6.2020

 Số 85 tháng 6.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - DANH SÁCH 50 CÔNG TY NIÊM YẾT TỐT NHẤT NĂM 2020

    Danh sách lần thứ tám xuất hiện nhiều công ty kinh doanh ở thị trường nội địa.

  • - KHI TỈ PHÚ THÉP KINH DOANH NÔNG NGHIỆP

    Tập đoàn thép lớn nhất Việt Nam có năm khởi sắc với nhánh kinh doanh nông nghiệp.

  • - TÌM SỨC BẬT MỚI

    Công ty Bột giặt LIX xây dựng chuỗi sản phẩm thương hiệu riêng sau thời gian sản xuất hàng gia công.

  • TAY ĐUA BỀN BỈ

    Domesco nắm bắt cơ hội xuất khẩu thiết bị y tế trong dịch bệnh

  • TRỞ VỀ QUÊ NHÀ

    Sau thời gian phát triển thị trường xuất khẩu, Vicostone củng cố thị trường trong nước

  • XOAY CHUYỂN TRONG DỊCH BỆNH

    Sau khi khi tê liệt, ngành du lịch khởi động lại, bắt đầu với thị trường nội địa

  • GIỮA DÒNG SÓNG DỮ

     Tóm lược lược thuật chia sẻ của lãnh đạo Thế Giới Di Động và Thiên Long trong buổi tọa đàm Giữa dòng sóng dữ

  • TRÒ CHUYỆN CÙNG FORBES VIỆT NAM
  • HƯỚNG DẪN ĐẦU TƯ 2020 HẬU COVID-19
  • TỈ PHÚ THẾ GIỚI