Bất chấp nỗ lực trở nên thân thiết hơn với Trung Quốc trong những năm qua, Philippines vẫn chưa đạt được thành quả kinh tế như kỳ vọng vì vướng phải rào cản chiến tranh thương mại: Tăng trưởng kinh tế Philippines trong quý 1.2019 chỉ đạt 5,6% - mức thấp nhất trong vòng bốn năm qua.  

Tuần trước tại Tokyo, tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về chiến tranh thương mại Mỹ - Trung: "Cần phải nhanh chóng đưa ra giải pháp," ông Duterte nói.

GDP bình quân đầu người của Philippines hiện đang ở mốc 3.100 USD/năm, còn cách rất xa cột mốc 10.000 USD/năm mà nhiều quốc gia đang phát triển khác cũng đang theo đuổi. Hơn 40% dân cư Philippines vẫn đang sống với thu nhập ít hơn 2 USD/ngày.

Tuy vậy Philippines dường như không nắm trong tay một vũ khí nào để thúc đẩy thu nhập một cách bền vững và rộng khắp. Quốc gia này cũng đang phải đối mặt với bẫy thu nhập trung bình - tình trạng mức thu nhập của một quốc gia khi đã đạt đến một mức nhất định thì "giậm chân tại chỗ".

Philippines bị kẹt chân giữa chiến tranh thương mại Mỹ - Trung - ảnh 1

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte phát biểu tại hội nghị Tương lai của châu Á tổ chức tại Tokyo tuần vừa qua. Ảnh: Charly Triballeau/AFP/Getty Images.

Tháng 6.2016, ông Rodrigo Duterte kế nhiệm ông Benigno Aquino để nắm giữ vai trò tổng thống Philippines. Cựu tổng thống Aquino trước đây luôn cố đưa Philippines xích lại gần Mỹ. Trong sáu năm nhiệm kỳ, ông đã ngăn chặn nỗ lực bành trướng lãnh thổ của Trung Quốc tại vùng biển phía Nam. Cựu tổng thống thậm chí còn từng đưa Trung Quốc ra tòa và giành chiến thắng.

Ngược lại, đương kim tổng thống Philippines lại chọn con đường thân thiết với Trung Quốc. Với ông Duterte, Trung Quốc là người bạn đồng hành phù hợp hơn: dồi dào ngân sách, sẵn lòng giúp Philippines phát triển cơ sở hạ tầng và giữ chính sách không can thiệp vào nội bộ Philippines. Ông Duterte đã từng đáp trả bằng từ ngữ vô cùng nặng nề khi tổng thống Mỹ Barack Obama lên tiếng chỉ trích cách thức ông tiến hành cuộc chiến tranh thuốc phiện tại Philippines.

Nhưng mọi chuyện bắt đầu đổi khác từ khi ông Trump trở thành chủ nhân Nhà Trắng và khơi mào chiến tranh thương mại với Trung Quốc. Tăng trưởng kinh tế Philippines trong quý 1.2019 chỉ đạt 5,6%, mức thấp nhất trong vòng bốn năm. Chỉ số tăng trưởng kinh tế tháng Một và Ba cũng nằm dưới mức dự đoán của chính phủ và các chuyên gia phân tích.

Philippines bị kẹt chân giữa chiến tranh thương mại Mỹ - Trung - ảnh 2

Với ông Duterte, Trung Quốc là một người bạn đồng hành phù hợp hơn: dồi dào ngân sách, sẵn lòng giúp Philippines phát triển cơ sở hạ tầng và giữ chính sách không can thiệp vào nội bộ Philippines. Ảnh: Kenzaburo Fukuhara/Kyodo News -Pool/Getty Images. 

Philippines nay phải đối mặt với vấn đề: Thứ nhất, tình trạng phát triển chựng lại của kinh tế Trung Quốc, kéo theo đó là sự trì trệ của kinh tế các nước châu Á, trong đó có Philippines.

Thay vì tự lập trong phát triển kinh tế, tổng thống Duterte lại giao quyền cho Trung Quốc. Ông cược lớn vào cơn sóng đầu tư từ Trung Quốc sẽ thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng, từ đó tạo ra việc làm và tăng thu nhập cho người dân.

Nền kinh tế của quốc gia tỉ dân vẫn đang tăng trưởng, nhưng những rào cản trong xuất khẩu đến từ chiến tranh thương mại đã bắt đầu ảnh hưởng tới hoạt động sản xuất. Tháng 5.2019, chỉ số quản lý sản xuất mua hàng (PMI) Markit/Caixin của Trung Quốc tụt xuống mốc 52,7. Đây là con số thấp nhất tính từ tháng 2.2019, đồng thời cũng là tín hiệu chỉ ra rằng đầu ra sản phẩm của quốc gia này bắt đầu chậm lại. Song song với đó, chỉ số niềm tin doanh nghiệp cũng đạt mức thấp nhất kể từ tháng 4.2012.

Vấn đề thứ hai, là tình trạng chảy máu chất xám của Philippines. Chi phí sống tại quốc gia này ngày một gia tăng vì lạm phát leo thang. Yếu tố này kết hợp với tình trạng thiếu việc làm có thu nhập cao đã cưỡng ép hơn 10% dân số Philippines di cư sang những quốc gia khác để tìm cơ hội mới. Nguồn kiều hối hấp dẫn đổ về Philippines còn bắt đầu gây nên "cơn nghiện kiều hối", khiến chính phủ chần chừ với việc bắt tay vào giải quyết vấn đề chảy máu chất xám.

Tuy vậy cơ hội cho Philippines vẫn còn. Ước tính quốc gia này sẽ thu hút hơn 12 tỉ USD tiền đầu tư từ Trung Quốc. Tuy nhiên để tận dụng hiệu quả nguồn vốn này, chính quyền của ông Duterte cần phải thực hiện một cuộc cải cách. Philippines rất cần cải thiện nền giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực, thúc đẩy hình thành các doanh nghiệp mới và tạo việc làm cho người lao động. Ngoài ra quốc gia này cũng cần phải quốc tế hóa các quy tắc đầu tư và thuế để có thể cạnh tranh hiệu quả hơn giữa bối cảnh thị trường khu vực châu Á đang ngày một phát triển.        

"Khi cảm thấy mọi thứ đều bất lợi cho bạn, hãy nhớ rằng máy bay cất cánh ngược hướng gió chứ không phải xuôi theo chiều gió". ---- Doanh nhân Henry Ford

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 73 tháng 6.2019

 Số 73 tháng 6.2019

Bao Forbes Vietnam so 73
 
  • - DANH SÁCH 50 CÔNG TY NIÊM YẾT TỐT NHẤT
  • - BIA CŨ, BÌNH MỚI (THAY ĐỔI Ở SABECO)
  • - CẦU NỐI THẾ HỆ (THẾ HỆ THỨ BA TẠI FPT)
  • - QUÁ NHANH, QUÁ NGUY HIỂM (CÂU CHUYỆN YEAH1)

Các số báo khác