Nhiều trường mầm non, tiểu học đang áp dụng phương pháp giáo dục của nước ngoài. Nguyên nhân: các nhà đầu tư tìm kiếm thử nghiệm các mô hình mới trong giáo dục.

MỘT BUỔI SÁNG Ở TRƯỜNG MẦM NON TUỆ ĐỨC, trong lớp học từng nhóm nhỏ học sinh nhí chia tốp thực hiện các nhiệm vụ khác nhau dưới sự quan sát từ xa của các giáo viên. Ở một góc, các bé trai loay hoay thử nghiệm ráp các miếng ghép màu khác nhau vào khuôn hình, ở góc khác, tốp bé gái tỉ mẩn phân chia những hạt theo nhóm màu sắc và cẩn thận xâu chuỗi hạt vào một sợi dây.

“Nhập khẩu” giáo dục - ảnh 1

Đây là một giờ thực hành trong lớp học Montessori – phương pháp giáo dục sử dụng học cụ trực quan nhằm đánh thức khả năng tự học của trẻ từ 0 – 6 tuổi, giúp trẻ kết nối hiệu quả các khái niệm với thực tiễn của nhiều lĩnh vực gắn với cảm quan và thực hành cuộc sống.

Montessori hay nhiều phương pháp khác như Steiner, Reggio Emilia... xuất hiện ở Việt Nam trong vài năm trở lại đây nhưng vẫn là các khái niệm lạ lẫm với nhiều phụ huynh. Lý do: đây là các chương trình giáo dục mới được các nhà đầu tư tư nhân đưa về Việt Nam.

Dù manh nha thử nghiệm và chưa có kiểm định thống nhất nhưng các chương trình nhập khẩu đang góp phần tạo nên sự đa dạng trong phương pháp giảng dạy, bên cạnh lối giáo dục truyền thống tại Việt Nam.

Khoảng một năm trở lại đây, nhà thực hành giáo dục Nguyễn Thúy Uyên Phương nhìn thấy nhiều chương trình giảng dạy quốc tế xuất hiện tại Việt Nam, chủ yếu ở phân khúc mầm non và tiểu học, do rào cản tham gia thấp, chưa chịu nhiều áp lực về quy chuẩn chương trình hay vấn đề thi cử.

Faros, công ty tư vấn thực hành giáo dục do bà Uyên Phương sáng lập và là CEO, tập trung vào Việt hóa các mô hình giáo dục cũng như cách vận hành các phương pháp giáo dục khác so với những mô hình hiện nay tại Việt Nam.

THEO SỐ LIỆU CỦA BỘ GIÁO DỤC – ĐÀO TẠO, tổng số trẻ mầm non đến trường năm học 2018 – 2019 gần 5,5 triệu, trong số đó hơn 4,5 triệu trẻ mẫu giáo. Toàn quốc có hơn 15.600 cơ sở giáo dục mầm non độc lập tư thục được cấp phép. Bước vào năm học mới 2019 – 2020, cả nước có hơn 8 triệu học sinh tiểu học.

Tiềm năng đầu tư lớn, độ mở của các chương trình giáo dục quốc tế cao, và nhu cầu của phụ huynh, đặc biệt là những gia đình cho con học khối ngoài công lập, tìm kiếm những trải nghiệm mới cho con, là những nguyên nhân chính khiến các đơn vị giáo dục ngoài công lập tích cực nhập khẩu các chương trình mới.

“Không thể bê nguyên xi một phương pháp giáo dục quốc tế vào ứng dụng cho học sinh Việt Nam vì có nhiều khác biệt về văn hóa, tôn giáo, bối cảnh xã hội,” bà Mã Mỹ Loan, tổng hiệu trưởng hệ thống trường mầm non Quốc tế Saigon Academy trực thuộc tập đoàn giáo dục Nguyễn Hoàng cho biết. Do đó, nhiều trường đã kết hợp nhiều phương pháp, hay tinh thần triết lý để tạo ra phương pháp của riêng mình.

“Nhập khẩu” giáo dục - ảnh 2

Saigon Academy tích hợp chương trình do trường tự biên soạn với nhiều phương pháp giáo dục quốc tế như học chuyên sâu theo đề án, đa trí thông minh, đa giác quan, tráo thẻ (flash card)... để trẻ tham gia vào nhiều hoạt động, trải nghiệm. Hệ thống mầm non Quốc tế Saigon Academy hiện có bảy cơ sở tại TP.HCM.

Trải dài từ bậc mầm non đến trung học với 12 cơ sở tại TP.HCM và Hà Nội, hệ thống trường Pathway (Tuệ Đức) áp dụng triết lý giáo dục do những nhà sáng lập tự phát triển, dựa trên tinh thần Đạo học phương Đông, chú trọng sự phát triển của “ba gốc rễ” là đạo đức, trí tuệ và nghị lực, và cũng kết hợp tinh thần của nhiều phương pháp khác nhau.

Theo giám đốc chuyên môn Dương Quang Minh trường Pathway dùng phương pháp dạy học mang tinh thần kiến tạo: không dạy học sinh kết quả cuối cùng mà dạy về con đường đi và để cho học sinh tự tư duy. “Với bậc mầm non thì sự kiến tạo nằm ở phương pháp Montessori. Bậc tiểu học sẽ có các học cụ đi kèm nhưng vẫn cho trẻ có được niềm vui từ sự vui chơi. Riêng học sinh trung học thì kiến tạo qua việc thực hiện dự án,” ông Minh cho biết.

Theo bà Uyên Phương, cũng là nhà đầu tư và chủ sở hữu hệ thống ngoại khóa Tomato Children’s Home từ năm 2013, việc chuyển giao bài bản một chương trình giáo dục quốc tế từ các tổ chức uy tín bao gồm ba cấp độ. Giáo án hay chương trình học là mức đơn giản nhất, được bàn giao dưới dạng một cuốn sách hoặc tập tin với mức phí chỉ chừng vài chục triệu đồng.

Ở hai cấp độ sâu hơn là đào tạo nhân lực và tác động vào hệ thống vận hành thì đòi hỏi phải đầu tư nhiều tiền bạc và công sức hơn, với mức chi phí có khi lên đến vài tỉ đồng và thời gian đào tạo ít nhất một năm.

Đối với các giáo án quốc tế, thử thách lớn nhất nằm ở khâu bản địa hóa. “Việc ‘bê nguyên xi’ chương trình hay mô hình của một quốc gia tiên tiến về một quốc gia đang phát triển chẳng khác nào đem một chiếc Mercedes về chạy trên đường công nông. Các trường phải xác định được những chỗ cần phải được tháo sửa hoặc cơi nới cho phù hợp,” bà Phương nhận xét.

Với mức đầu tư khoảng một tỉ đồng để nhập khẩu hơn 10 giáo án quốc tế (chủ yếu từ Mỹ), sau một thời gian, bà Phương nhận thấy cần phải điều chỉnh rất nhiều vì luôn tồn tại một “độ vênh” giữa chương trình quốc tế và việc tiếp nhận của người học trong nước.

Câu chuyện niềm tin là khúc mắc khó tháo gỡ đối với các nhà làm giáo dục Việt Nam, đặc biệt ở phân khúc mầm non. “Làm giáo dục mầm non vô cùng thử thách. Không giống như ở bậc đại học, cha mẹ thường đặt kỳ vọng vào sinh viên, phụ huynh trẻ mầm non lại đặt nhiều kỳ vọng vào giáo viên,” thạc sĩ Nguyễn Hoàng Chiêu Anh, giảng viên về giáo dục khai phóng ở ĐH Hoa Sen, chuyên gia tư vấn và đào tạo cho các trường mầm non nói. Do đó, khi đánh giá chất lượng của một trường học, phụ huynh có xu hướng cần sự bảo chứng của các chương trình giáo dục quốc tế.

“Nhập khẩu” giáo dục - ảnh 3

Nhiều trường vì thế đối phó bằng cách đề tên của một chương trình quốc tế lên bảng hiệu để phụ huynh an tâm và phần nào giúp nâng cao hiệu quả tuyển sinh. Theo bà Phương, phụ huynh nên nhìn vào những điều thực chất như triết lý giáo dục của trường, thể hiện qua hành động cụ thể, cách ứng xử của nhân viên, giáo viên ở mỗi trường học để đánh giá. Là người tìm hiểu nhiều phương pháp giáo dục, bà Phương nhận thấy các trường ở châu Âu không áp dụng theo phương pháp Steiner, Montessori hay Reggio, mà vận hành theo triết lý giáo dục của riêng mình.

Việc du nhập các chương trình giáo dục quốc tế vào Việt Nam được các nhà đầu tư giáo dục miêu tả như ở làn sóng thứ nhất trong bối cảnh Việt Nam đang tăng cường vốn tư nhân đầu tư vào giáo dục. Tuy nhiên, chưa có nhiều nhân sự có chuyên môn đủ khả năng xây dựng và vận hành một hệ thống giáo dục bài bản, nên cách triển khai dừng lại ở mức áp dụng sao cho thật giống công thức có sẵn. Do phải mua giấy phép sử dụng hoặc nhượng quyền, các trường phải thu học phí cao, nên người học chủ yếu thuộc gia đình trung lưu.

“Tôi mong chờ làn sóng thứ hai,” bà Phương nói. “Khi người Việt đã có những sáng tạo và đúc kết riêng trong việc đổi mới chương trình giáo dục thì sẽ chạm đến nhiều phân khúc khách hàng hơn, tiến đến bình đẳng hóa trong giáo dục. Khi đó, chúng ta sẽ không còn phải phụ thuộc vào các chương trình quốc tế nữa.”

Sau một buổi nói chuyện về phương pháp giáo dục Montessori với khoảng trăm phụ huynh tại một khu bất động sản rộng 3.000m2 ở ngoại ô quận 9 (TP.HCM), ông Minh cho biết đây là tài sản của một cá nhân đóng góp cho công tác giáo dục mà không lấy tiền thuê. Dự kiến đến cuối năm 2019, khu bất động sản rợp bóng cây này sẽ trở thành ngôi trường xanh cho trẻ mầm non, một phiên bản nâng cao của Tuệ Đức với mô hình “cha mẹ đồng hành.”

Trường dự kiến sẽ chỉ nhận một số lượng trẻ hạn chế và yêu cầu các bậc cha mẹ phải tham gia những khóa học dành cho phụ huynh. Cách làm này xuất phát từ quan điểm của những người tham gia đầu tư, rằng trẻ nhỏ không chỉ chịu ảnh hưởng từ nhà trường mà từ cả một hệ sinh thái xung quanh như gia đình và cộng đồng.

(*) Bản in trên tạp chí Forbes Việt Nam số 76, tháng 9.2019

Đọc thêm>>>
Ra mắt trường mầm non ứng dụng Reggio Emilia đầu tiên tại Việt Nam
Mở trường cho con
ELSA bắt tay tập đoàn giáo dục SEAC mở rộng thị trường Thái Lan
Giáo dục nghề nghiệp: Cần thay đổi cách tiếp cận để thu hút người học
Doanh nghiệp trước sức ép nguồn nhân lực chất lượng cao

"Bí quyết đổi mới là tập trung toàn bộ sức lực, nhưng không phải để chống lại cái cũ mà để xây dựng cái mới". ---- Socrates - Triết gia Hy Lạp cổ đại

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 79 tháng 12.2019

 Số 79 tháng 12.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - MONG MUỐN HOÀN MỸ

    Công ty lữ hành vạch những tiêu chuẩn hài lòng khách hàng để tiếp thi truyền miệng hiệu quả

  • - ĐIỂM ĐẾN DI SẢN

    Di sản Hội An thu hút khách với chiều sâu về văn hoá nhưng áp lực phát triển nóng

  • - LEGACY YÊN TỬ - MGALLERY : KẾT NỐI XƯA &NAY

    Legacy Yên tử MGallery không nhằm tạo ra một không gian đồ sộ để mọi người trầm trồ. Vì nếu thế, nó sẽ phá hỏng phần chính là văn hoá Việt Nam, là gần gũi và hoà hiếu.

  • - HÀNH TRÌNH NGHĨ DƯỠNG

    Fusion phát triển khách sạn, dịch vụ nghĩ dưỡng tập trung vào chăm sóc sức khoẻ

  • - LÊN RỪNG XUỐNG BIỂN

    Đối diện với rủi ro là cách nhiểu người chọn cho chuyến du lịch của họ.