Thương chiến Mỹ - Trung leo thang khiến Trung Quốc phá giá nhân dân tệ làm gia tăng bất ổn trên thị trường thương mại toàn cầu. Là đối tác nhập siêu lớn nhất của Việt Nam, nhân dân tệ giảm giá kéo theo hàng hóa Trung Quốc rẻ đi là nỗi lo lớn cho doanh nghiệp Việt Nam ở cả thị trường nội địa lẫn các thị trường cạnh tranh xuất khẩu trực tiếp.

Ngày 5.8, lần đầu tiên trong 10 năm qua, tỷ giá nhân dân tệ so với đô-la Mỹ rơi xuống mức thấp nhất - quanh 7 NDT/1 USD. Ngay sau đó, bộ Tài chính Mỹ tuyên bố Trung Quốc đang thao túng tiền tệ gây cạnh tranh thương mại không lành mạnh. Các chuyên gia cảnh báo động thái của hai cường quốc kinh tế toàn cầu chắc chắn tác động lớn tới Việt Nam, đặc biệt các doanh nghiệp đang có hoạt động giao thương trực tiếp với hai thị trường này.

Nhân dân tệ hạ giá, nỗi lo nào cho hàng hóa Việt Nam? - ảnh 1

Để giảm tổn thương trước những rủi ro do biến động tiền tệ, doanh nghiệp cần quan tâm đến những công cụ bảo vệ, như các hợp đồng tương lai hay sử dụng các công cụ phái sinh. Ảnh: Forbes Việt Nam.

Mỹ đang là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong khi Trung Quốc dẫn đầu kim ngạch nhập khẩu vào Việt Nam. Các động thái từ hai thị trường này đều gây áp lực lớn lên cục diện cạnh tranh của doanh nghiệp và cả nền kinh tế. Các chuyên gia khuyến cáo việc Fed giảm lãi suất hay nhân dân tệ lao dốc đều gây ảnh hưởng và có thể tạo ra thâm hụt trong cán cân thương mại của Việt Nam.

Số liệu 7 tháng đầu năm cho thấy kim ngạch nhập khẩu từ Trung Quốc đạt 42 tỉ USD, tăng 16,9% so với cùng kỳ 2018, đưa mức nhập siêu từ thị trường này lên 22 tỉ USD, tăng đến 38,2%, theo Tổng cục Thống kê.

Là thị trường nhập siêu từ Trung Quốc, nhân dân tệ giảm giá tạo đà cho hàng hoá Trung Quốc vào Việt Nam dễ dàng hơn, đồng nghĩa với việc tăng áp lực cạnh tranh cho những doanh nghiệp nội địa đang sản xuất cùng mặt hàng và cán cân thương mại sẽ ảnh hưởng ngay trong ngắn hạn, các chuyên gia lo ngại.

Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu đi Mỹ hay các thị trường khác đều gặp bất lợi khi phải cạnh tranh với hàng Trung Quốc. "Trung Quốc không đơn thuần là đối tác thương mại, mà còn là đối thủ cạnh tranh với Việt Nam trong giao thương quốc tế. Khi nhân dân tệ giảm giá, hàng hóa Việt Nam sẽ bất lợi so với hàng từ Trung Quốc ở các thị trường chung", chuyên gia Dương Thị Thùy An - nguyên trưởng bộ môn Đầu tư tài chính, đại học Ngân hàng TP.HCM, chia sẻ với Forbes Vietnam.

Cùng mối lo ngại, ông Phùng Hoàng Nguyên - phó giám đốc HDBank chi nhánh TP.HCM cho biết, khi nhân dân tệ giảm giá, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu là đối tượng bị tổn thương nhiều nhất. "Sau khi nhân dân tệ bị phá giá hồi đầu tuần, đã có nhiều doanh nghiệp xuất khẩu nông thuỷ sản liên hệ với chúng tôi bày tỏ sự lo lắng về sự chênh lệch tỷ giá, cũng như hành vi tiêu dùng của người mua hàng ở thị trường Trung Quốc khi đồng nội tệ mất giá," ông Nguyên kể.

Ông Nguyên cũng đưa ra nhận xét, các nhóm doanh nghiệp nhóm công nghiệp sản xuất, chế tạo, dệt may, da giày có thể nhập được các loại máy móc từ Trung Quốc với giá tốt hơn hiện tại, điều này có thể tạo ra lợi ích ngắn hạn. Tuy nhiên, về dài hạn để phát triển kinh doanh bền vững là không thể nói trước.

Theo ông Nguyễn Hoàng Minh - phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh TP.HCM, mặc dù tỷ giá tăng nhưng thị trường ngoại tệ chưa có gì bất thường, không có chênh lệch lớn ở thị trường tự do. "Các nhu cầu chính đáng về ngoại tệ của doanh nghiệp sẽ được các ngân hàng thương mại đáp ứng đầy đủ. Ngân hàng Nhà nước đang tiếp tục theo sát diễn biến để kịp thời xử lý nếu có bất thường xảy ra", ông Minh khẳng định với Forbes Vietnam

Ông Nguyên cho biết các ngân hàng sẽ tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu trong những ngành chịu tác động lớn của diễn biến. Cụ thể, ngân hàng thương mại có thể giảm lãi suất cho vay, cung cấp các gói cho vay đi kèm những công cụ phái sinh để doanh nghiệp giảm tổn thương khi có biến động tỷ giá. Các doanh nghiệp nhập khẩu có thể sử dụng dịch vụ UPAS LC (thư tín dụng trả chậm có thể thanh toán ngay) để tăng thời gian thanh toán các khoản phải trả nếu doanh nghiệp gặp khó trong huy động tiền.

Nhân dân tệ hạ giá, nỗi lo nào cho hàng hóa Việt Nam? - ảnh 2

Đvt: tỉ đô-la Mỹ. Nguồn: Tổng cục Hải quan, Tổng cục Thống kê

Bà An cũng khuyến nghị doanh nghiệp nên quan tâm tới các công cụ phái sinh để bảo vệ mình trước rủi ro tỷ giá. "Trong thời gian đồng hành cùng các doanh nghiệp xuất khẩu nông lâm sản, tôi nhận thấy doanh nghiệp Việt thường không mặn mà với việc phải mua bảo hiểm, cụ thể như các hợp đồng tương lai hay sử dụng công cụ phái sinh," bà An nói.

Chuyên gia này khuyến cáo thêm: "Tỷ giá là thứ các doanh nghiệp không tác động được, vì thế nên tự bảo vệ mình trước các biến động khó lường, như động thái cắt giảm lãi suất của Fed và hạ giá nhân dân tệ chỉ trong vòng một tuần."

Theo ông Nguyên, biến động tỷ giá chắc chắn ảnh hưởng tới các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Thực tế cho thấy trong những năm có biến động tỷ giá lớn trên toàn cầu, báo cáo tài chính của các doanh nghiệp cũng thể hiện mức lỗ nặng từ tỷ giá. "Trước khi trông chờ vào việc đồng nội tệ phá giá hay chính sách điều chỉnh từ Ngân hàng Nhà nước, doanh nghiệp nên có những biện pháp để bảo vệ mình trước biến động tỷ giá," ông Nguyên đúc kết.

Giải thích về hành động giảm sâu nhân dân tệ, các nhà nghiên cứu trong chương trình Nghiên cứu Kinh tế Trung Quốc (VCES) thuộc Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) nhận định "đến từ những cân nhắc về mục tiêu kinh tế Trung Quốc".

Số liệu từ báo cáo kinh tế vĩ mô của Trung Quốc do VEPR thực hiện cũng cho thấy, kinh tế Trung Quốc trong quý I.2019 tiếp tục tăng trưởng thấp (6,4%), tăng trưởng công nghiệp, đầu tư toàn xã hội và chỉ số phi sản xuất của quốc gia này cũng suy giảm. Các chính sách thúc đẩy nền kinh tế của chính phủ Trung Quốc cũng chỉ có tác động trong thời gian ngắn, vì thế việc giảm giá nhân dân tệ là động thái để quốc gia này ổn định kinh tế.

Hồi tuần rồi, khi Fed giảm lãi suất khiến áp lực mất giá của tiền đồng giảm xuống. Lượng cung ngoại tệ của Việt Nam hiện còn dồi dào. Vì vậy, mức phá giá 1,5-2% vẫn nằm trong biên độ dao động 3% mà Ngân hàng Nhà nước (SBV) đưa ra. Nhưng chắc chắn ngân hàng Nhà nước sẽ theo sát động thái của cả Fed và PBoC để kịp thời điều chỉnh các chính sách tài khoá. "Điều mà chúng tôi cũng như các doanh nghiệp chờ đợi là Ngân hàng Nhà nước có phá giá đồng tiền Việt hay không, và nếu có thì sẽ phá giá ở mức nào", ông Nguyên đúc kết.

Đọc thêm>>>
Vàng tăng mạnh, VNIndex trượt dài trước căng thẳng thương mại Mỹ-Trung
Kinh tế VN chịu áp lực gì trước biến động tiền tệ và thương mại của Mỹ?
Mỹ liệt kê Trung Quốc vào danh sách thao túng tiền tệ
Nhân dân tệ Trung Quốc rớt giá thấp kỷ lục 11 năm
Mỹ tiếp tục áp thuế 10% lên 300 tỉ USD hàng nhập khẩu Trung Quốc
Sau Fed hạ lãi suất: Diễn biến tiếp theo của thị trường sẽ như thế nào?