Hơn 20 năm sải bước trên những cánh đồng từ Bắc vào Nam củaViệt Nam, chị Mayu Ino, hay còn gọi là chị May, đã trở thành một cái tên vô cùng thân thương với những người nông dân trồng rau hữu cơ. Chị từng chia sẻ giấc mơ của mình: "Hy vọng đồng bằng sông Cửu Long sẽ nổi tiếng khắp thế giới vì trồng được rau hữu cơ. Chúng tôi cũng hy vọng nhìn thấy nụ cười của nông dân đồng bằng sông Cửu Long sau này."
Người đi gieo hạt xứ lạ - ảnh 1

Chân dung chị Mayu Ino - nữ anh hùng của ngành nông nghiệp hữu cơ Việt Nam. Ảnh: Seed to Table. 

Gương mặt phúc hậu, giản dị trong bộ quần áo sẫm màu và mái tóc gợn sóng cắt ngắn, rất nhiều người dễ dàng lầm tưởng chị Mayu Ino là một người Việt đích thực cho tới khi trò chuyện, nghe thấy giọng tiếng Việt đậm chất Bắc nhưng vẫn còn pha chút âm hưởng nước ngoài của chị.

Gần 20 năm qua, người phụ nữ Nhật Bản này đã đi khắp nẻo đường từ bắc chí nam Việt Nam để giúp những người nông dân trồng nên những luống rau sạch bóng chất hóa học. Đứa con tinh thần của chị, tổ chức Seed to Table, được thành lập nhằm hiện thực hóa và lan tỏa mục tiêu trên.

Đến năm 2017, Seed to Table bắt đầu nhận được viện trợ của Tổng lãnh sự quán Nhật Bản để thực hiện “Dự án phát triển nông nghiệp hữu cơ, cải thiện sinh kế cho hộ nông dân có quy mô nhỏ thông qua việc chế biến các nông sản hữu cơ và giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho thanh thiếu niên, cũng như phát triển địa phương gắn liền với việc gìn giữ môi trường”. Tính đến nay, dự án đã bước sang năm hoạt động thứ ba và đã nhận được ba lần cấp vốn từ Tổng lãnh sự quán Nhật với tổng giá trị gần 500.000 đô la Mỹ.

Hiện tại dự án đang được triển khai tại huyện Bình Đại cùng năm huyện khác thuộc tỉnh Bến Tre. Với số tiền hỗ trợ đến từ chính phủ Nhật Bản, Seed to Table sẽ cung cấp thiết bị, trang kiến thức cần thiết để người nông dân Bến Tre có thể tự tạo ra nông sản hữu cơ. Trong giai đoạn ba của dự án, chị Mayu cùng tổ chức của mình sẽ tiếp tục hỗ trợ người nông dân xây dựng nhà sơ chế, quy trình đóng gói để xử lý nông sản sau thu hoạch và xây dựng nhà ủ phân bón.

Người đi gieo hạt xứ lạ - ảnh 2

Chị Mayu Ino và Tổng lãnh sự Kawaue Junichi tại buổi lễ ký kết tài trợ dự án đợt ba tại Lãnh sự quán Nhật ở TP HCM ngày 25.2. Ảnh: Giang Lê.

Những sạp rau hữu cơ tại chợ xã

Về Bến Tre, khi bước ra khu chợ xã, nhiều người dễ dàng bắt gặp những sạp bán rau hết sức khác biệt. Thay vì kinh doanh những loại rau củ quả thông thường, thực phẩm tại đây là những sản phẩm hữu cơ, nói không với việc sử dụng thuốc trừ sâu hay bất kỳ hóa chất nào trong quá trình nuôi trồng. Giá thành của chúng cũng cao hơn các sạp rau củ lân cận: trung bình giá là 20 nghìn đồng cho một ký rau củ, tùy thuộc từng loại cụ thể.

Lẽ dĩ nhiên nhiều người tin rằng các sạp rau này sẽ không thể nào bán hết. Trước nhất là bởi giá thành cao, thứ hai là những người thường xuyên lui tới chợ xã là những người có mức thu nhập khiêm tốn, ắt hẳn họ sẽ không muốn tốn quá nhiều tiền cho một bữa ăn hằng ngày. Nhưng chị Mayu tự hào chia sẻ: "Ngày nào bà con cũng mua hết sạch."

Theo chị, nhu cầu dùng thực phẩm an toàn không chỉ là một trào lưu thiểu số, chủ yếu diễn ra tại những khu vực đô thị có mức thu nhập cao nữa, những người dân sinh sống tại nông thôn cũng sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho những bữa ăn sạch và an toàn.

Những sạp rau đặc biệt trên thuộc về những hộ nông dân nhận được sự trợ giúp của tổ chức Seed to Table. Chị Mayu cùng những người đồng nghiệp của mình đã ghé thăm từng hộ gia đình, thuyết phục họ tham gia dự án, hỗ trợ kiến thức và giúp họ tìm đầu ra cho sản phẩm.

Cho đến nay, số hộ nông dân tham gia dự án trồng rau hữu cơ của Seed to Table đã lên đến con số 50 hộ. Chủ yếu họ tập trung trồng dừa, chuối và các loại rau phù hợp với thổ nhưỡng tỉnh Bến Tre. Mỗi 500 mét vuông đất có thể mang lại trung bình sáu triệu đồng một tháng. Vào những tháng hè cao điểm, thu nhập của người nông dân có thể lên tới 12 triệu đồng.

Người đi gieo hạt xứ lạ - ảnh 3

Chị Mayu bên các thành viên nhóm rau hữu cơ Vinh Hoa (Ba Tri). Ảnh: Seed to Table.

Những con số trên không chỉ là thành quả nỗ lực của người nông dân, đó còn là kết quả của việc áp dụng hệ thống đảm bảo cùng tham gia PGS (Participatory Guarantee System). Đây là một hệ thống được sử dụng tại nhiều nước thuộc như Mỹ, Ấn độ, New Zealand và Úc.

Thông thường để có được chứng nhận hữu cơ, người nông dân phải bỏ khá nhiều tiền ra để nhờ bên thứ ba thanh tra và chứng nhận chất lượng sản phẩm. Tuy vậy trong PGS, tất cả những ai tham gia vào chuỗi sản xuất và tiêu thụ đều cam kết thanh tra chéo lẫn nhau để đảm bảo chất lượng. Nói cách khác, người mua hàng có thể tới tận vườn rau để xem thực phẩm mình ăn có bị phun chất hóa học hay không, nhóm sản xuất có thể tới tận sạp bán rau để nhận những phản hồi từ khách hàng. Nhờ vậy chi phí người nông dân phải bỏ ra để có được chứng nhận thực phẩm hữu cơ của hệ thống PGS chỉ là một khoản tiền nhỏ để hỗ trợ việc đi lại của các thanh tra. Ưu điểm này đã khiến PGS trở thành hệ thống phù hợp nhất với các hộ sản xuất quy mô nhỏ. 

Khi được hỏi về việc liệu có bao giờ lo sợ khi dự án hỗ trợ trồng rau hữu cơ của Seed to Table kết thúc, bà con nông dân lại "ngựa quen đường cũ" và bỏ rơi hệ thống hiện tại, chị Mayu cười quả quyết: "Những hộ nông dân không muốn trồng rau hữu cơ đã từ bỏ từ lâu rồi. Những bà con đi theo dự án hiện tại đều là những người quyết tâm làm điều tử tế."

Ươm mầm tương lai

Những người nông dân không phải là đối tượng duy nhất tổ chức Seed to Table hướng tới. Chị Mayu và những thành viên của Seed to Table đã đi tới các trường học cấp hai và cấp ba, khuyến khích và giúp đỡ các em học sinh tự tay làm nên những vườn rau hữu cơ ngay trong chính khuôn viên trường. Ở năm đầu tiên, chị Mayu không chỉ tổ chức các buổi tập huấn, chỉ dạy các em cách gieo hạt xới đất mà còn hỗ trợ trang thiết bị để các em trồng rau. Sau đó các em mang những bó rau xanh mơn mởn do mình ngày đêm chăm sóc ra chợ, bán và dùng số tiền thu được để mua hạt giống và phân bón cho những lứa rau tiếp theo.

Người đi gieo hạt xứ lạ - ảnh 4

Vườn rau hữu cơ của các em học sinh trường THPT Phan Ngọc Tòng, Ba Tri, Bến Tre. Ảnh: Seed to Table

Kể về kết quả của hoạt động trên, chị Mayu phấn khích chia sẻ về sự ủng hộ nhiệt liệt của gia đình, hàng xóm khi hay tin các em tham gia hoạt động trồng rau hữu cơ: "Các em học sinh đã về kể lại cho bố mẹ mình, thế rồi các phụ huynh cũng bắt đầu tìm hiểu và áp dụng mô hình nông nghiệp hữu cơ. Hàng xóm thì đóng góp phân bò, vật tư và mua rau cho các em." Trong năm 2018, hoạt động trồng rau hữu cơ đã được Seed to Table triển khai thành công tại bốn ngôi trường, dự kiến trong năm 2019, học sinh tại sáu ngôi trường khác cũng sẽ có cơ hội vun trồng những luống rau hữu cơ ngay trong khuôn viên trường.

Đặc biệt hơn cả, một số em học sinh còn tỏ ra hứng thú với việc học chuyên sâu về nông nghiệp hữu cơ tại đại học. Chị Mayu nhận định: “Đây không phải là những hạt giống có thể gặt hái theo nghĩa đen. Nhưng mười năm sau, các em sẽ trở thành tài sản quý báu của địa phương.”

Tại buổi lễ ký kết cho chương trình viện trợ không hoàn lại tổ chức tại Tổng lãnh sự quán Nhật Bản tại TP.HCM vừa diễn ra ngày 25.2 vừa qua, chị Mayu chia sẻ ước mơ của mình: "Hy vọng đồng bằng sông Cửu Long sẽ nổi tiếng khắp thế giới vì trồng được rau hữu cơ. Chúng tôi cũng hy vọng nhìn thấy nụ cười của nông dân đồng bằng sông Cửu Long sau này."

Giấc mơ đầu tiên có thể vẫn còn một chặng đường dài ở phía trước, nhưng nụ cười của những người nông dân và các em học sinh hẳn đã song hành cùng chị Mayu, trở thành nguồn sức mạnh động viên chị đưa hạt giống rau hữu cơ đi muôn nơi trong suốt hơn 20 năm qua.

"Chúng ta có thể bất chấp luật lệ của con người, nhưng không thể chống lại những quy luật tự nhiên". ---- Jules Verne - nhà văn

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 78 tháng 11.2019

 Số 78 tháng 11.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - 25 NỮ DOANH NHÂN QUYỀN LỰC NHẤT CHÂU Á
  • - 400 NGƯỜI GIÀU NHẤT NƯỚC MỸ
  • - ĐẦU TƯ BẤT ĐỘNG SẢN - HẠ LONG THỨC GIẤC
  • - NHÀ GIAO DỊCH HÀNG ĐẦU PHỐ WALL