Với CEO đầu tiên trong lịch sử ngân hàng không xuất thân từ môi trường nhà binh, MB dịch chuyển từ mô hình ngân hàng truyền thống sang tập đoàn tài chính đa năng.

NẰM GIỮA PHỐ CÁT LINH (HÀ NỘI) có một tòa cao ốc văn phòng khá đặc biệt. Không chỉ nổi bật ở chiều cao và mặt tiền kéo dài so với những công trình phụ cận, trước cửa tòa nhà luôn có tốp cảnh vệ trong quân phục màu xanh lá cây đứng gác. Thi thoảng những chiếc xe biển đỏ của quân đội đến và đỗ lại khá lâu trước sảnh tòa nhà. Dù vậy, nhóm bảo vệ mục tiêu giữ thái độ thân thiện, không gây khó dễ cho những người có ý định bước chân vào bên trong.

MB Bank: Từ truyền thống đến đa năng - ảnh 1

Ông Lưu Trung Thái, CEO đầu tiên của MB Bank xuất thân từ môi trường bên ngoài quân đội.

Cao ốc đó là trụ sở của ngân hàng thương mại cổ phần Quân đội, nơi tầng trệt đặt văn phòng giao dịch. Với tên tiếng Anh Military Bank, gọi tắt là MB, ngân hàng thương mại cổ phần 25 năm tuổi đời đang phát triển theo nét riêng, hướng đến mô hình một tập đoàn tài chính đa năng.

“Những thứ MB đang làm trên đủ các mặt trận đủ thời gian và không gian thực hiện trong 10 năm tới như ngân hàng số, bảo hiểm, tài chính tiêu dùng… chắc chắn không bị lỗi thời,” ông Lưu Trung Thái, CEO đầu tiên của MB không xuất thân từ môi trường quân đội nói.

Buổi trả lời phỏng vấn Forbes Việt Nam tại tầng cao nhất của tòa nhà, phòng họp có mái kính lộ thiên thoáng đãng, nơi bàn bạc thảo luận “các trận đánh lớn nhỏ” của nhà băng này, theo lời vị CEO.

Kế thừa kỷ luật quân đội và sự chắc chắn của những người tiền nhiệm, người lãnh đạo gắn bó với MB hơn 20 năm đang mang một làn gió mới trẻ trung hơn tới ngân hàng với nhiều hoạt động kinh doanh mới mẻ, thậm chí những thay đổi mang tính cách mạng như ngân hàng số. Như tên gọi, chất quân đội in đậm trong hoạt động của ngân hàng khi quá bán số thành viên hội đồng quản trị đang mang hàm sĩ quan quân đội.

Cổ đông lớn nhất của nhà băng này là Viettel, tập đoàn kinh tế hàng đầu Việt Nam sở hữu 14,61% cổ phần. Một doanh nghiệp quân đội khác, tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn, công ty logistics hàng đầu Việt Nam sở hữu 7,45%, thấp hơn chút ít với mức 7,76% của công ty Trực thăng Việt Nam thuộc bộ Quốc phòng. “Một trong các giá trị văn hóa cốt lõi của MB là tinh thần kỷ luật. Kỷ luật một cách tự nguyện,” ông Thái, người đang giữ hàm đại tá nhấn mạnh.

Bên cạnh các cổ đông “nhà binh”, MB thu hút nhiều nhà đầu tư tên tuổi khác. Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) sở hữu 9,74% cổ phần ngân hàng này. Vietcombank, sau khi buộc giảm tỉ lệ sở hữu đáp ứng các quy định trong lĩnh vực sở hữu ngân hàng nắm giữ 4,98%. Nếu tính cả định chế tài chính tên tuổi như Norges Bank hay Dragon Capital… nhà đầu tư tổ chức hiện kiểm soát gần 80% cổ phần của tổ chức tín dụng này.

10 phiên giao dịch trung tuần tháng 9.2019 trung bình mỗi phiên trên dưới bốn triệu cổ phiếu MBB sang tên, phần nào thể hiện sức hấp dẫn của nhà băng quân đội này với giới đầu tư. Ngân hàng có vốn hóa 2,1 tỉ USD đang khóa “room” sở hữu nước ngoài ở mức 20%, thấp hơn giới hạn tối đa 30%, chờ đợi nhà đầu tư chiến lược phù hợp.

“Khác với các tổ chức tín dụng khác, MB là ngân hàng được quản lý bởi ‘tập thể các ông chủ’, đại diện vốn cho các tập đoàn kinh tế lớn, kết hợp với những người làm chuyên môn,” ông Thái bày tỏ về cơ cấu cổ đông khá đặc thù.

“Tập thể các ông chủ” này giúp ngân hàng phát triển ổn định, liền mạch. Giai đoạn 2009 - 2013 ngành ngân hàng trong nước rơi vào khủng hoảng, MB vẫn phát triển, trả cổ tức tiền mặt đều đặn trong khi nhiều ngân hàng tư nhân khác chật vật giải quyết nợ xấu hoặc sáp nhập.

Với cơ cấu cổ đông đặc biệt, các khách hàng lớn và sự phát triển nhất quán, MB sở hữu nhiều chỉ số tài chính vượt trội so với mức bình quân chung của ngành. Với vốn điều lệ 21.605 tỉ đồng, xét về quy mô MB đứng thứ sáu trong hệ thống. Năm 2018, với 6.189 tỉ đồng ngân hàng này xếp thứ năm về lợi nhuận sau thuế trong hệ thống, tăng một bậc so với năm trước đó.

Với tỉ lệ 78% tăng trưởng lợi nhuận, MB cũng là một trong các ngân hàng tăng trưởng ấn tượng trong năm qua. Tỉ lệ sinh lời, lợi nhuận/ vốn chủ sở hữu (ROE) của MB gần 20%, mức cao trong hệ thống. “Trước đây, chiến lược của MB không quá tập trung vào khách hàng cá nhân. Thế mạnh của ngân hàng là doanh nghiệp SME và các doanh nghiệp lớn,” ông Thái nói.

MB Bank: Từ truyền thống đến đa năng - ảnh 2

Những năm gần đây, sự cởi mở hơn với khối khách hàng bán lẻ đưa tỉ lệ tăng trưởng khối khách hàng cá nhân của MB đạt mức 40 - 50%/năm. Doanh thu từ nhóm khách hàng cá nhân hiện chiếm 40% trong tổng doanh thu. “Các ngân hàng khác quá thiên về doanh nghiệp, một số thiên về cá nhân, MB thì cân bằng hơn. Chúng tôi không bỏ quá nhiều trứng vào một giỏ,” ông Thái nói về hướng phát triển riêng của ngân hàng này.

MỐI QUAN HỆ LÂU NĂM CỦA MB với khối doanh nghiệp quân đội và nhóm các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) mang lại một lợi thế khác. Chẳng hạn, tỉ lệ tiền gửi không kỳ hạn/ tổng tiền gửi khách hàng (tỉ lệ CASA) của MB đạt 40,6%, cao nhất trong hệ thống cho dù mạng lưới kém xa những ngân hàng gạo cội như BIDV, VietinBank, Vietcombank, Sacombank…

Hiểu nôm na, với tiền gửi không kỳ hạn các ngân hàng duy trì mức lãi suất “tượng trưng”, tỉ lệ CASA càng cao có nghĩa ngân hàng càng huy động được vốn giá rẻ, tạo ra dư địa giúp các ngân hàng nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng. Mặt khác, hoạt động kinh doanh của MB hiện thuộc tốp đa dạng bậc nhất trong hệ thống.

“Chúng tôi đánh giá MB không phải ngân hàng có thiên hướng dẫn dắt, đi trước thị trường, nhưng đang dần thay đổi theo định hướng năng động và chấp nhận rủi ro cao hơn từ khi có lãnh đạo mới,” báo cáo của công ty Chứng khoán KB nhận xét.

Ngoài hoạt động cốt lõi là ngân hàng truyền thống, MB sở hữu nhiều công ty con cung cấp các dịch vụ tài chính đa dạng từ tư vấn chứng khoán, quản lý tài sản đến các lĩnh vực mới như bảo hiểm, cho vay tiêu dùng. Công ty Chứng khoán MB trực thuộc ngân hàng xuất hiện trên thị trường chứng khoán ngay từ ngày đầu và hiện tại nằm trong tốp năm về thị phần môi giới tại sở GDCK TP.HCM.

Tổng công ty Bảo hiểm Quân đội (MIC) có thâm niên hoạt động hàng chục năm trên thị trường, đứng thứ sáu về thị phần trong lĩnh vực bảo hiểm phi nhân thọ, có thế mạnh với nhóm khách hàng doanh nghiệp quân đội.

Công ty quản lý Quỹ MB chuyên quản lý tài sản, tư vấn đầu tư. Nhưng các chuyển dịch đáng chú ý nhất của nhà băng này trong ba năm qua là việc mở rộng sang các địa hạt kinh doanh mới. Năm 2016, MB liên doanh với tập đoàn bảo hiểm Ageas (Bỉ) và Muang Thai Life Assurance (Thái Lan) ra mắt liên doanh MB Ageas cung cấp sản phẩm bảo hiểm nhân thọ. Cùng năm đó ngân hàng lập liên doanh với ngân hàng Shinshei (Nhật Bản) thành lập công ty tài chính tiêu dùng MB Shinshei.

Trước khi cái tên MB Ageas xuất hiện trên thị trường bảo hiểm, những ông lớn như Prudential, Manulife, Bảo Việt, PVI… đi trước 10, 20 năm, làm mưa làm gió trên thị trường bảo hiểm. Tương tự, thị trường cho vay tiêu dùng đã chia thế chân vạc với FE Credit (thuộc VPBank), Home Credit – công ty đến từ Đông Âu và HD Saison (liên doanh của HDBank với tập đoàn Saison, Nhật Bản) chia nhau nắm giữ gần 80% thị phần trước khi MB Shinshei gia nhập sân chơi này.

Miếng bánh có phần cho người đến sau? “Đầu tư vào kinh doanh mới có thể thành công và có thể thất bại. MB chọn phương án đầu tư cái mới. Mình phải thử làm, có thể thất bại, mình chấp nhận trả giá cho sự trải nghiệm,” CEO của MB nói. Vị lãnh đạo của ngân hàng lập luận nhìn vào tốc độ phát triển của kinh tế Việt Nam dự báo trên dưới 7% liền mạch trong 10 – 20 năm tới, các dịch vụ tài chính sơ khai, tỉ lệ người dân tiếp cận các dịch vụ tài chính, bảo hiểm hiện ở mức thấp là “cơ hội hấp dẫn, xứng đáng cho MB thử nghiệm.”

Bước đầu, sau hai năm, các lĩnh vực kinh doanh mới của MB nhận được tín hiệu đáng kích lệ. MB Ageas đứng thứ ba thị trường về doanh thu khai thác mới, “vừa tăng trưởng nhanh, vừa có lợi nhuận,” theo lời CEO. MB Shinshei sau ba năm đã cải thiện thứ hạng, nhảy từ vị trí thứ tám lên thứ tư về thị phần.

“Trước MB đã có các ngân hàng phát triển hướng đến mô hình tài chính đa năng, tuy nhiên vì nhiều lý do con đường phát triển dang dở và hiện tại MB đang là ngân hàng mở rộng quyết liệt nhất,” chuyên viên phân tích cấp cao ngành ngân hàng Quản Trọng Thành của công ty chứng khoán Maybank KimEng Việt  Nam nhận định.

Theo định hướng của MB, các công ty con sẽ dần đóng góp khoảng 30% vào lợi nhuận của ngân hàng mẹ, tăng dần từ mức 5% trước đây và con số 10% năm 2018. Thành lập năm 1994, MB ra đời từ ý tưởng cần có một định chế tài chính thực hiện chức năng thanh toán tín dụng phục vụ các doanh nghiệp quân đội trong giai đoạn đất nước bước sang thời bình, bên cạnh nhiệm vụ luôn sẵn sàng bảo vệ lãnh thổ những người lính áo xanh cũng tham gia phát triển kinh tế.

Mười năm đầu tiên, giai đoạn 1994 - 2004, ngân hàng đặt nền móng định hình hoạt động, từng bước xây dựng thương hiệu. Giai đoạn kế tiếp 2005 - 2009, MB dần áp dụng các giải pháp đổi mới tổng thể từ mở rộng quy mô hoạt động, phát triển mạng lưới, đầu tư công nghệ, tổ chức lại đơn vị kinh doanh theo nhóm khách hàng cá nhân, khách hàng doanh nghiệp SME.

MB Bank: Từ truyền thống đến đa năng - ảnh 3

Nguồn: MB Bank

Tính kỷ luật của môi trường quân đội và chiến lược phát triển chắc chắn giúp ngân hàng không đi chệch hướng, trong cuộc khủng hoảng kinh tế 2008, nhịp phát triển có chững lại nhưng mau trở lại quỹ đạo tăng trưởng. Giai đoạn 2010 – 2011 tạo bước ngoặt ý nghĩa đưa MB ghi dấu ấn trở thành một trong những ngân hàng hiệu quả hàng đầu hệ thống sau này.

Dưới sự tư vấn của McKinsey, MB bắt đầu nghiên cứu xây dựng chiến lược giai đoạn 2011 – 2016, đặt nền tảng cho các hoạt động kinh doanh mới. Các lĩnh vực MB mới tham gia như bảo hiểm, tín dụng tiêu dùng chỉ là bề nổi của tảng băng quan sát thấy của nhà băng quân đội. Bên trong, phần chìm, MB đang thực hiện các chuyển đổi ngầm khá quyết liệt khác. Sự quyết liệt của ngân hàng này được biểu hiện qua các con số.

Năm 2019, số tiền MB rót cho nghiên cứu, đầu tư công nghệ chuyển đổi số khoảng 1.200 tỉ đồng, tăng 300 tỉ đồng so với con số đầu tư năm 2018. “100% quy trình nội bộ được quản trị trên các nền tảng số,” ông Thái cho biết. Ngân hàng hợp tác với IBM, đối tác sẽ cung cấp các dịch vụ tư vấn, thiết kế kiến trúc tổng thể về công nghệ thông tin cho ngân hàng.

Ngoài ra, tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới sẽ cập nhật thường xuyên các xu hướng công nghệ mới nhất, chuyển giao các quy trình quản lý dịch vụ, dựa trên mô hình chia sẻ dịch vụ, MB triển khai việc hợp nhất hệ thống công nghệ thông tin của các thành viên, phân vùng dữ liệu, khai thác tập khách hàng doanh nghiệp và cá nhân.

Từ lợi thế có các cổ đông lớn, MB liên kết với Viettel phát triển ứng dụng ViettelPay có gần ba triệu khách hàng. Ngân hàng này cũng hợp tác với Tân Cảng phát triển ứng dụng riêng hỗ trợ việc khai báo, thanh toán hàng hóa cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Với khối khách hàng cá nhân, MB đưa chatbox với trợ lý ảo hoạt động từ năm 2017, khách hàng giao dịch thông qua trò chuyện với trợ lý ảo qua kênh Facebook. Ứng dụng này cho phép thực hiện các chức năng tra cứu số dư, chuyển tiền, gửi tiết kiệm, mua chứng chỉ quỹ, mua bảo hiểm, vay vốn... chỉ vài giây sau khi tương tác với trợ lý ảo bằng tin nhắn. Dù mới, kết quả quy trình số hóa của ngân hàng này có thể chấm phá bằng vài con số định lượng cụ thể  minh họa sự thay đổi.

Năm 2018, ngân hàng này có 2,6 triệu tài khoản hoạt động (active users), tăng một triệu tài khoản so với một năm trước đó. Doanh thu các phòng giao dịch của MB tăng 40% trong năm qua khi việc số hóa giúp ra quyết định kinh doanh nhanh chóng. Năm 2008, tốc độ xử lý hồ sơ và cấp tín dụng cho khách hàng cá nhân của MB đã giảm 40%, giảm 24% với doanh nghiệp SME so với năm 2017.

“Trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng, ngân hàng số đang là một mô hình kinh doanh mới. Nhưng hầu hết các ngân hàng khá mông lung. MB xác định giai đoạn đầu kết nối và tương tác. Ưu tiên cao cho mục tiêu tương tác,” ông Thái nói và cho biết ngành ngân hàng đang cạnh tranh quyết liệt “phải thử nghiệm dù cái mới có thể chưa tốt hơn cái cũ” nhưng “vẫn phải thay đổi hoặc đối thủ sẽ giết mình trước.”

Sau 25 năm phát triển, ngân hàng của quân đội ngày càng mang hình ảnh cởi mở hơn, trong đó có cả việc săn đầu người, tuyển dụng “chất xám” nước ngoài vào các vị trí quản lý, những mảng kinh doanh mới và xu hướng dịch chuyền sang ngân hàng số.

Tính kỷ luật quân đội vẫn trở thành nét riêng của nhà băng này nhưng có những chuyển biến phù hợp với giai đoạn mới. “Văn hóa của MB là tính kỷ luật. Mình mở ra các hoạt động không gian mới, sáng tạo thì phải giải quyết hài hòa hai thứ. Nếu kỷ luật quá, khuôn phép quá thì mất đi tính sáng tạo. Mình duy trì là sự kỷ luật tự nguyện, đó là giá trị cốt lõi của MB,” ông Thái nói.

Bản in theo tạp chí Forbes Việt Nam số 77, tháng 10.2019


 Đọc thêm>>> 
Vietcombank: Khát vọng người dẫn đầu
Ngân hàng số - từ đổi mới đến cách mạng
Ngân hàng thời công nghệ
KEB Hana và BIDV hoàn tất vụ M&A lớn nhất ngành ngân hàng
Vietcombank bán VCLI cho FWD và hợp tác phân phối độc quyền bảo hiểm 15 năm

"Đích đến của chúng ta không phải là một vùng đất, mà là một cách nhìn mới". ---- Henry Miller - Nhà văn

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 80 tháng 1.2020

 Số 80 tháng 1.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - HƯỚNG DẪN ĐẦU TƯ 2020

  • Những ngành có triển vọng qua phân tích của các chuyên gia giàu kinh nghiệm. Khẩu vị đầu tư và rủi ro cần chú ý.

  • - 100 CÔNG TY ĐẠI CHÚNG LỚN NHẤT VIỆT NAM

  • - 10 SỰ KIỆN KINH DOANH NỔI BẬT

    Sự kiện kinh doanh tiêu biểu nhất năm 2019 do Forbes Việt Nam và các chuyên gia kinh tế bình chọn.

  • - CỔ MÁY TẠO TỈ PHÚ MỚI CỦA QUỸ ĐẦU TƯ TƯ NHÂN

    Khi cơ quan thuế quan tâm hơn đến giới siêu giàu, những nhà giao dịch thông minh mới nhất phố Wall âm thầm khám phá phương thức mới tạo nên hàng chục tỉ phú thông qua các thương vụ đầu tư.