Với tiềm năng kỹ thuật ước hơn 600GW, điện gió ngoài khơi đang được kỳ vọng sẽ trở thành một nguồn tài nguyên phát điện trong nước có giá rẻ, quy mô lớn và mang lại lợi ích môi trường đáng kể.

Nghiên cứu đánh giá tiềm năng và mức độ biến đổi năng lượng gió ngoài khơi Việt Nam và một số cơ sở hạ tầng (cảng, truyền tải điện) xuất bản tháng 3.2020, do các nhóm nghiên cứu Việt Nam, Nhật và Ai-len thực hiện, cho thấy tiềm năng kỹ thuật điện gió ngoài khơi ở Việt Nam lên đến hơn 600GW với hệ số công suất (Capacity Factor - CF) trên 50%. 

Kỳ vọng ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi Việt Nam ra sao? - ảnh 1

Tiềm năng điện gió ngoài khơi của Việt Nam  theo tính toán của Viện Năng lượng Việt Nam.

Ước tính tiềm năng và CF này có thể cung cấp gấp 2-2.5 lần tổng nhu cầu điện năng quốc gia, kể cả đến năm 2050. Theo Quy hoạch điện VII chỉnh sửa, tổng nhu cầu điện toàn quốc năm 2020 khoảng 44GW, lên hơn 100GW năm 2030 và tăng trưởng 8,5-9,5% mỗi năm đến 2050.

Trong đó, Vùng 3 (ngoài khơi Bình Thuận và Ninh Thuận) và phía Nam của Vùng 2 (Phú Yên và Khánh Hòa) có tiềm năng điện gió cao với mật độ tích lũy năm đến 80GWh/km2, CF và vận tốc gió trung bình 5 năm là 54,5% và 11 m/s. Độ biến động gió ở Vùng 3 không lớn và có một số cảng biển phù hợp với phát triển điện gió ngoài khơi.

Trong khi Vùng 1 (ngoài khơi Quảng Ninh - Hải Phòng và đảo Bạch Long Vĩ) cũng có tiềm năng gió tốt và cảng biển phù hợp, đề xuất phát triển điện gió ngoài khơi trong tương lai.

Còn theo tính toán sơ bộ của Viện Năng lượng Việt Nam, tiềm năng kỹ thuật điện gió ngoài khơi ước đạt 158GW, tính theo các khu vực cách bờ từ 5-100 km, có tốc độ gió cao hơn 7m/s và ở độ cao 100m trên mặt nước biển. Khu vực tập trung cao gồm Vịnh Bắc bộ, vùng biển Nam Trung bộ và biển Tây Nam bộ (chiếm 90%).

Tính toán của công ty Tư vấn BVG (nghiên cứu của Cơ quan Năng lượng Đan Mạch) với điện gió ngoài khơi Việt Nam cũng cho thấy, kịch bản tăng trưởng thấp (5GW đến năm 2030 và 35GW đến năm 2050) sẽ cho tổng giá trị gia tăng địa phương 13 tỉ USD giai đoạn 2020-2035, tạo 190.000 việc làm toàn thời gian và giảm 102 triệu tấn CO2.

Đối với kịch bản tăng trưởng cao (10GW đến năm 2030 và 70GW đến năm 2050) sẽ cho tổng giá trị gia tăng địa phương 50 tỉ USD giai đoạn 2020-2035 (bao gồm xuất khẩu), tạo 700.000 việc làm toàn thời gian và giảm được 217 triệu tấn CO2

Ngoài trang trại gió Bạc Liêu đã đi vào hoạt động. Đến nay, Việt Nam mới có một dự án điện gió ngoài khơi được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận là Thanglong Wind. Dự án do tập đoàn Enterprize Energy (Anh) đầu tư tại Bình Thuận, được xem là một trong những trang trại gió lớn nhất thế giới hiện nay với công suất 3,4GW có tổng đầu tư 11,9 tỉ USD (chưa kể đường dây tải điện 500 kV). 

Kỳ vọng ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi Việt Nam ra sao? - ảnh 2

Tiềm năng điện gió ngoài khơi khu vực Nam Trung bộ. Nguồn: Viện Năng lượng

Một dự án khác là LaGan có công suất 3,5GW và tổng đầu tư 10,5 tỉ USD, cách bờ 10-40 km, do tập đoàn Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) cùng Asiapetro và Novasia Energy đầu tư, mới được tỉnh Bình Thuận phê duyệt hồ sơ tiền khả thi hồi tháng 7 và đang chờ trung ương phê duyệt. Tại Thái Bình, một công ty Hà Lan cũng đang khảo sát một dự án điện gió ngoài khơi cách bờ 5 km có công suất 500MW...

Điện gió ngoài khơi được kỳ vọng đáp ứng nhu cầu năng lượng dài hạn. Theo báo cáo của Hội đồng Năng lượng gió toàn cầu (GWEC) tháng 8.2020, thị trường điện gió ngoài khơi toàn cầu tăng trưởng trung bình 24%/năm kể từ 2013. Châu Âu vẫn là thị trường lớn nhất tính đến cuối năm 2019, chiếm 75% tổng công suất lắp đặt toàn cầu.

Tuy nhiên, dự báo đến năm 2030 thị trường trọng tâm nằm ở châu Á - Thái Bình Dương. Đẫn đầu là Trung Quốc với 52GW năm 2030; Đài Loan là thị trường lớn thứ hai với mục tiêu 5,5GW năm 2025 và thêm 10GW năm 2035. Việt Nam, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng đang mở rộng quy mô với lần lượt 5,2GW, 7,2GW và 12GW.

Dự báo giá thành điện gió ngoài khơi (cả cố định và nổi) trên thế giới sẽ giảm mạnh trong giai đoạn 2020-2030, trong đó giá thành điện gió nổi sẽ giảm nhanh hơn nhờ tốc độ nghiên cứu và phát triển công nghệ chế tạo và lắp dựng.

Theo đánh giá của các chuyên gia năng lượng, tại Việt Nam, điện gió ngoài khơi không chỉ có tiềm năng kỹ thuật rất lớn so với nhiều nước khác mà còn hứa hẹn đạt được nguồn tài nguyên phát điện có giá rẻ, quy mô lớn và mang lại lợi ích môi trường đáng kể.

So sánh với thực tiễn, việc chuyển nhượng đất và lộ giới dự án điện gió ngoài khơi cũng hợp lý hơn so với các dự án trên bờ, chưa kể có biểu đồ/hồ sơ phát điện cũng thông phẳng hơn. Chưa kể, việc đẩy mạnh phát triển điện gió ngoài khơi và kinh tế biển, theo các chuyên gia, sẽ góp phần bảo vệ an ninh, chủ quyền quốc gia và lãnh hải. 

Hiện nay, ngành năng lượng Việt Nam vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nhiên liệu hóa thạch. Tỷ trọng than trong cơ cấu năng lượng cao và có khả năng tăng do nhiều nhà máy điện than đang xây dựng, chiếm hơn một nửa công suất và vẫn đang tăng lên (tổng công suất các nhà máy điện hiện nay là 40GW). Song song đó, trữ lượng khí trong nước và LNG nhập khẩu có thể làm tăng vai trò của khí trong cơ cấu nguồn điện.

Kỳ vọng ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi Việt Nam ra sao? - ảnh 3

Tiềm năng điện gió ngoài khơi khu vực Bắc Trung bộ. Nguồn: Viện Năng lượng

Vì vậy, theo Viện Năng lượng Việt Nam, việc phát triển nguồn điện gió ngoài khơi sẽ làm thay đổi đáng kể cơ cấu nguồn điện quốc gia đến năm 2030, trong đó nổi bật nhất là sẽ làm giảm tỷ trọng nguồn LNG nhập khẩu và quy mô nguồn điện mặt trời tại miền Trung và miền Nam.

Để phát triển được điện gió ngoài khơi thành một ngành công nghiệp như kỳ vọng, nghiên cứu của nhiều bên đều đưa ra khuyến cáo cần sớm ban hành chiến lược phát triển điện gió ngoài khơi để làm cơ sở xây dựng các khuôn khổ pháp lý và hạ tầng liên quan.

Theo đó, đầu vào lộ trình điện gió ngoài khơi cho Việt Nam được khuyến nghị trong việc xác định: (1) Tầm nhìn dài hạn và mục tiêu sản lượng rõ ràng, như một phần của Quy hoạch điện VIII;

(2) Xây dựng, bổ sung, hoàn thiện khung thể chế chính sách quốc gia về cấp phép, thẩm định, đánh giá tác động môi trường (trong đó có tính đến yếu tố biến đổi khí hậu), giao thuê biển; xây dựng, cập nhật hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về chính sách giá mua điện, đấu nối lưới điện quốc gia;

(3) Thiết lập các quy trình phát triển chuỗi cung ứng, xây dựng cơ sở hạ tầng truyền tải, chuỗi, cung ứng dịch vụ, công nghiệp hỗ trợ, phát triển cảng biển và cảng container và nhân lực phục vụ năng lượng gió biển.

Nghiên cứu của Tổ chức Sáng kiến về chuyển dịch năng lượng Việt Nam cũng khuyến nghị: Quy hoạch Điện VIII nên có tính toán quy hoạch cho nguồn điện gió ngoài khơi ở khoảng cách xa bờ đến 200 km và điện gió nổi một cách cụ thể cho giai đoạn 2020-2030. Đồng thời sớm hoàn thiện Quy hoạch tích hợp không gian biển quốc gia (MSP). 

Đồng bộ với chính sách đó là Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia cần điều chỉnh theo xu hướng giảm tập trung vào các siêu đô thị - nơi có nhu cầu phụ tải cao - sang quy hoạch phân tán có các đô thị vệ tinh dọc đất nước, giúp giảm tải cho phát triển giao thông và ô nhiễm môi trường ở các thành phố lớn.

Kỳ vọng ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi Việt Nam ra sao? - ảnh 4

Tiềm năng điện gió ngoài khơi khu vực Bắc bộ. Nguồn: Viện Năng lượng

TS.Jason McNeill, công ty tư vấn COWI, trong chương trình năng lượng hợp tác giữa bộ Công thương Việt Nam và cục Năng lượng Đan Mạch cho rằng, đầu vào cho lộ trình phát triển điện gió ngoài khơi nên ưu tiên lựa chọn “mô hình trình diễn” đầu tiên quy mô lớn. Điều này là phù hợp với mục tiêu tham vọng, có chi phí năng lượng thấp nhất, phù hợp để thu hút sự quan tâm của nhà phát triển/nhà đầu tư và linh hoạt hơn trong việc thúc đẩy chuỗi cung ứng.

Ngoài ra, việc xây dựng cơ chế ưu đãi giá điện sạch (FiT) dài hạn và ổn định; cải thiện việc cấp phép, thúc đẩy cơ chế một cửa; đảm bảo hợp đồng PPA khả thi về vay vốn trước khi trao dự án đầu tiên cũng những điều kiện cần được thực hiện ngay cho đầu vào lộ trình phát triển điện gió ngoài khơi.

Hiện nay giá điện nối lưới FiT với điện gió ngoài khơi ở mức 2.223 đồng/kWh (tương đương 88 Euro/MWh), áp dụng với các dự án vận hành trước ngày 1.11.2021. Đây là giá FiT cao thứ hai mà Việt Nam đưa ra, chỉ thấp hơn giá điện từ xử lý rác thải đô thị, tương đương 92 Euro/MWh.

Theo TS. Jason McNeill, giá FiT nên được sử dụng để thiết lập thị trường và đấu giá cạnh tranh sẽ giảm chi phí sau giai đoạn chín muồi. Đồng thời tích hợp các thông lệ quốc tế tốt nhất liên quan đến thiết kế và chứng nhận trang trại điện gió; tránh vội vàng quy định nghiêm ngặt về tỷ lệ nội địa hóa ngay từ giai đoạn đầu; trước hết cần cho phép xây dựng chuỗi cung ứng hữu cơ và củng cố ngành.

Ông Sebastian Buhl, trưởng ban hợp tác chính phủ, khu vực thị trường châu Á - Thái Bình Dương của tập đoàn Năng lượng gió Ørsted (Đan Mạch) cho rằng, việc phân chia giai đoạn (khởi động, tạo môi trường kinh doanh cạnh tranh với giá bán điện cố định và thị trường hoàn toàn cạnh tranh với cơ chế đấu giá) sẽ góp phần xây dựng một ngành có tính bền vững.

Bên cạnh tranh thủ kinh nghiệm 30 năm của các nhà phát triển quốc tế do tính chất phức hợp của điện gió ngoài khơi, ông Sebastian Buhl nhấn mạnh: việc thiết lập một khung pháp quy ổn định và minh bạch là yếu tố then chốt để Việt Nam có thể khai phá lợi ích đầy đủ của điện gió ngoài khơi. Đây vẫn còn là một điểm yếu của Việt Nam, không chỉ trong ngành điện gió ngoài khơi mà trong lĩnh vực năng lượng nói chung.

Kỳ vọng ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi Việt Nam ra sao? - ảnh 5

Đọc thêm>>>
Hiệp hội Điện gió Toàn cầu kêu gọi Việt Nam gia hạn giá FiT điện gió
Biến đổi khí hậu nên trở thành một ưu tiên an ninh cho năng lượng
Công suất điện than toàn cầu lần đầu suy giảm sau 20 năm
Dấu chân GE tại Việt Nam
USAID tài trợ 14 triệu USD cho dự án an ninh năng lượng đô thị

"Giáo dục là làm cho con người tìm thấy chính mình". ---- Socrates - Triết gia

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 89 tháng 10.2020

 Số 89 tháng 10.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - DANH SÁCH 10 NGÂN HÀNG KINH DOANH HIỆU QUẢ NHẤT

    Các ngân hàng tư nhân năng động chiếm tỉ lệ áp đảo và xuất hiện ở các vị trí dẫn đầu.

  • - HÀNH TRÌNH CHINH ĐÔNG

    Đặt ưu tiên hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững, ông Trịnh Văn Tuấn xây dựng ngân hàng Phương Đông theo một lối riêng.

  • - THÀNH TỰU HAI THẬP NIÊN XÂY NỀN

    Nhiều năm ở chiếu dưới, Manulife Việt Nam vươn lên dẫn đầu thị phần bảo hiểm khai thác mới.

  • ĐƯỜNG ĐẾN SIÊU ỨNG DỤNG

    Có trong tay 20 triệu người dùng, MoMo đặt mục tiêu 50 triệu khách hàng và thành siêu ứng dụng.

  • - SỰ TRỞ LẠI CỦA “NGƯỜI CŨ”

    Ông Huỳnh Thanh Phong dẫn dắt FWD, gương mặt mới trong làng bảo hiểm, nhanh chóng phát triển.

  • - PHỎNG VẤN: TÌM KIẾM TRẢI NGHIỆM VƯỢT TRỘI

    Thực trạng, cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số của ngân hàng theo quan điểm lãnh đạo ngân hàng VIB.

  • - DANH SÁCH NHỮNG NGƯỜI GIÀU NHẤT SINGAPORE