Sau năm năm đầu tư, mảng nông nghiệp của Hòa Phát bắt đầu cho những “quả ngọt” nhờ vào tư duy đầu tư bài bản của một nhà sản xuất công nghiệp.

TRUNG TUẦN THÁNG NĂM, ĐÀN BÒ ÚC 4.500 CON cập cảng Việt Nam đúng theo kế hoạch của công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát. Đây là lô bò đầu tiên Hòa Phát trực tiếp lựa chọn, thu mua giống thông qua công ty con tại Úc, không qua đơn vị trung gian như trước đây.

“Thông qua công ty con này, chúng tôi kiểm soát chặt chẽ hơn về chất lượng bò nhập khẩu từ khâu lựa chọn giống bò, xuất xứ từ các trang trại của Úc, tiến tới hoàn thiện chuỗi kinh doanh trong mảng bò thịt,” ông Doãn Gia Cường, phó chủ tịch Hòa Phát, tổng giám đốc công ty cổ phần Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát lý giải với Forbes Việt Nam.

​Khi tỉ phú thép làm nông nghiệp - ảnh 1

Ông Trần Đình Long, chủ tịch tập đoàn Hòa Phát. Ảnh: Lê Lai

Trong danh sách 50 công ty niêm yết tốt nhất của Forbes Việt Nam, Hòa Phát xuất hiện đầy đủ tám lần nhờ nền tảng kinh doanh vững vàng và tốc độ tăng trưởng đều đặn qua từng năm. Nhưng mảng kinh doanh thép xây dựng và ống thép bao trùm lên hoạt động của tập đoàn tư nhân này khiến thị trường ít để ý đến lĩnh vực nông nghiệp cho đến khi mảng này cho trái ngọt trong năm 2019.

Hòa Phát đang dẫn đầu với hơn 50% thị phần bò Úc nhập khẩu vào Việt Nam, nghĩa là trong hai con bò Úc vào Việt Nam có một con nhập thông qua Hòa Phát. Ngoài bò, Hòa Phát cũng nuôi heo thịt và nuôi gà lấy trứng, trong đó nguồn thu chính đến từ nuôi heo và bò, đóng góp hơn 90% lợi nhuận mảng kinh doanh này. Hòa Phát có tổng đàn heo thịt khoảng 200 ngàn con.

Tại buổi trao đổi với nhà đầu tư hồi giữa tháng 5, ông Trần Đình Long, chủ tịch Tập đoàn Hòa Phát, một người kiệm lời, không giấu nỗi phấn khởi khi cho biết năm năm có mặt trên thị trường, trong lĩnh vực nông nghiệp Hòa Phát đạt thành quả nhất định. Theo ông Long, đây là mảng kinh doanh chiến lược, bên cạnh lĩnh vực cốt lõi là thép. “Trong chiến lược có tính đến đầu tư vào chế biến nhưng vẫn đang nghiên cứu bởi Hòa Phát vốn luôn cẩn trọng trong đầu tư,” người đứng đầu tập đoàn tư nhân với doanh thu năm qua đạt hơn 63.660 tỉ đồng nói.

Tháng 3.2015, Hòa Phát làm cổ đông bất ngờ khi công bố tham gia vào lĩnh vực nông nghiệp, bao gồm sản xuất thức ăn chăn nuôi và sản phẩm chất đạm. Mục tiêu lúc đó là chiếm 10% thị phần ngành thức ăn chăn nuôi có quy mô ước tính khoảng 6 tỉ USD trong thời gian 10 năm. Không dừng lại, Hòa Phát nhắm đến thị trường rộng và tiềm năng hơn là sản phẩm chất đạm, chủ yếu là heo và bò theo chiến lược đầu tư chuỗi sản xuất khép kín, nhằm hạn chế tối đa biến động của thị trường.

Năm 2019, nông nghiệp đóng góp gần 8.000 tỉ đồng doanh thu, tăng hơn 172% so với năm trước. Tỷ trọng đóng góp của ngành nông nghiệp vào tổng doanh thu tăng từ mức chưa đầy 2% của năm 2015 lên gần 13% vào cuối năm ngoái. Mức lãi ròng ghi nhận gần 560 tỉ đồng, tương đương mức biên lãi ròng gần 6%.

“Trong bối cảnh biên lợi nhuận mảng thép giảm do chiến lược giành thị phần cũng như hiệu quả sản xuất của Dung Quất chưa được như Hải Dương thì biên lợi nhuận ròng của mảng nông nghiệp được hưởng lợi từ giá thịt heo tăng,” công ty Chứng khoán BSC đánh giá.

Công ty Chứng khoán Phú Hưng trong một báo cáo cũng dự báo mảng nông nghiệp của Hòa Phát sẽ tiếp tục tăng trưởng với tỉ lệ 60% trong năm 2020. Riêng quý 1.2020, đại dịch Covid-19 hoành hành, mảng nông nghiệp đạt doanh thu gần 2.800 tỉ đồng, tương đương 14,5% tổng doanh thu tập đoàn. Lợi nhuận ấn tượng hơn nữa đạt 482 tỉ đồng, chiếm gần 21% tổng lợi nhuận trong quý của toàn tập đoàn.

Trong cuộc phỏng vấn với Forbes Việt Nam diễn ra vào tháng 4.2018, vài tuần sau khi vừa lọt vào danh sách tỉ phú thế giới của Forbes (Mỹ), giải thích về quyết định lấn sân sang một lĩnh vực hoàn toàn mới, khi ấy, chủ tịch Trần Đình Long cho biết xu hướng phát triển đa ngành là tất yếu với các tập đoàn lớn trên thế giới để giảm thiểu các biến động của thị trường, đặc biệt ngành thép nhạy cảm với chu kỳ kinh tế. Điều ông Long nhắc đi nhắc lại lúc đó là “Hòa Phát chỉ làm cái thị trường cần dù thép hay nông nghiệp, không xuất phát từ ý muốn chủ quan của công ty.”

Khi sang mảng mới, ban đầu họ phát triển như một dự án thử nghiệm, vừa làm, vừa thăm dò thị trường. Thời điểm đó thị trường bất động sản phục hồi mạnh mẽ sau giai đoạn đóng băng 2010 – 2013, khiến cho doanh thu, lợi nhuận của Hòa Phát vươn lên những cột mốc mới. Nhánh kinh doanh nông nghiệp với “nhu cầu thị trường vô tận” ra đời dự phòng những lúc bất động sản khó khăn.

Theo số liệu từ bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), tính đến tháng 4.2020, Việt Nam cung cấp 2,48 triệu tấn thịt heo, xếp thứ năm toàn cầu trong khi tiêu thụ gần 2,6 triệu tấn thịt, đứng hàng thứ sáu trong 10 nước tiêu thụ thịt heo lớn nhất. Tiêu thụ thịt bình quân trên đầu người của Việt Nam tăng từ mức 33kg năm 2009 lên 40kg/người trong 10 năm qua.

​Khi tỉ phú thép làm nông nghiệp - ảnh 2

Trang trại chăn nuôi bò thịt của Hòa Phát.

Với quy mô thị trường chất đạm ước gần 12 tỉ USD, trong đó hơn 60% là thịt heo, công ty Chứng khoán ACBS đánh giá thị trường thịt tại Việt Nam là “mỏ vàng” chưa được khai thác. “Thị trường thịt còn khá phân mảnh. Ngành này lại chưa được phát triển với hầu hết các quy trình thủ công và đa số doanh nghiệp nhỏ nên chi phí sản xuất và phân phối còn cao,” báo cáo ACBS nhận định.

CP Vietnam, công ty con của tập đoàn CP Thái Lan, hiện là nhà sản xuất thịt lớn nhất của Việt Nam, với thị phần thịt heo ước tính khoảng 16%. Ngoài ra còn có một số nhà sản xuất cung ứng thịt heo lớn khác như MEATLife (Masan Group), Dabaco, GreenFeed, Vissan… hầu hết đều sử dụng mô hình trang trại hợp tác để tăng sản lượng.

HÒA PHÁT ĐẦU TƯ CHO NÔNG NGHIỆP TRƯỚC KHI KHỞI ĐỘNG ĐẠI DỰ ÁN KHU LIÊN HỢP HÒA PHÁT – DUNG QUẤT, với quy mô đầu tư 4,4 tỉ USD. Thép là ngành biến động, phụ thuộc chu kỳ kinh tế, liên thông bởi biến động giá thép thế giới và đặc biệt phụ thuộc vào sự nóng lạnh của thị trường bất động sản. Trong khi sản xuất trong nước chịu áp lực phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu thép cán nóng (HRC) nhập khẩu suốt một thời gian dài, bước đi của Hòa Phát tại Dung Quất được xem là tối ưu hóa chuỗi giá trị của ngành thép và tăng khả năng cạnh tranh.

Tuy nhiên, suất đầu tư vào Dung Quất lớn, khiến nhà đầu tư lo ngại về đòn bẩy tài chính. Nhánh nông nghiệp bị nghi ngại về rủi ro lấn sân ra khỏi lĩnh vực ngoài ngành. Trong vài năm trở lại đây, nhiều “đại gia” đầu tư vào nông nghiệp với mong muốn thay đổi cấu trúc nền nông nghiệp vốn ở quy mô nhỏ lẻ và manh mún sang ngành nông nghiệp quy mô lớn, áp dụng cơ giới hóa.

Trước Hòa Phát, doanh nhân Đoàn Nguyên Đức từng có kế hoạch nhiều tham vọng vào mảng chăn nuôi bò nhưng kết quả thu về không như kỳ vọng, phải rút lui. “Ông vua cá tra” Dương Ngọc Minh cùng với Hùng Vương cũng đã mua lại công ty sản xuất thức ăn chăn nuôi nhưng sử dụng đòn bẩy theo kiểu “lấy ngắn nuôi dài” khiến các công ty ngày càng suy yếu.

Cả Hoàng Anh Gia Lai và Hùng Vương sau khi mở rộng trong đầu tư nông nghiệp đều trông chờ vào sự hỗ trợ của Thaco, tập đoàn đa ngành do tỉ phú Trần Bá Dương dẫn dắt trong nỗ lực tái cơ cấu. Có điều gì khác biệt giữa Hòa Phát và các công ty kể trên? Là một nhà sản xuất công nghiệp, ông Long và các cộng sự mang tư duy công nghiệp phát triển mảng kinh doanh mới: đầu tư ở quy mô lớn nhờ vào năng lực quản trị sản xuất tích lũy nhiều năm.

Chọn thức ăn chăn nuôi làm điểm khởi đầu để Hòa Phát có thể dựa vào lợi thế về kinh nghiệm sản xuất và tiềm lực tài chính, áp dụng sản xuất ở quy mô lớn, do sản xuất thức ăn chăn nuôi “gần” với sản xuất công nghiệp: đầu tư nhà xưởng, máy móc, nhập khẩu nguyên liệu đầu vào, phối trộn, đóng bao và đưa ra tiêu thụ ở kênh phân phối.

Trong chuỗi giá trị sản xuất thức ăn chăn nuôi, Hòa Phát nắm công đoạn chế biến thức ăn từ các nguyên liệu ngũ cốc và phụ gia. Chủ động nguồn thức ăn phục vụ cho việc mở rộng hoạt động chăn nuôi sau này. Sau năm năm đầu tư, quy mô của mảng nông nghiệp Hòa Phát có thể so sánh với doanh nghiệp cùng ngành là Dabaco, mặc dù xét về kinh nghiệm lẫn tuổi đời họ thuộc hàng lính mới trong mảng nông nghiệp.

“Truyền thống đầu tư nghiêm túc, bài bản được áp dụng ngay khi chúng tôi đặt chân vào lĩnh vực nông nghiệp,” ông Doãn Gia Cường lý giải về một trong những nguyên nhân tạo nên thành quả của Hòa Phát trong lĩnh vực nông nghiệp.

Ông cho biết, từ việc lựa chọn con giống chất lượng, cho đến công nghệ và máy móc, dây chuyền nhập khẩu từ châu Âu đều đồng bộ. Theo đó, suất đầu tư các điểm trại chăn nuôi của Hòa Phát tương đối thấp nhờ tối ưu hóa các khâu từ lập dự án đến triển khai, không bị chậm tiến độ nên khả năng quay vòng vốn nhanh, thường thời gian xây dựng mỗi năm một trang trại. “Các dự án đều được tính toán kỹ, trong đó hai yếu tố quan trọng nhất là chuẩn bị quỹ đất và tài chính”, ông Cường nói.

​Khi tỉ phú thép làm nông nghiệp - ảnh 3

Ông Cường cho biết, trong hai năm đầu, Hòa Phát đầu tư đồng loạt vào lĩnh vực chăn nuôi heo, bò và gia cầm, thuê đất, tiến hành các thủ tục và xây dựng ngay đồng thời cả ba mảng nên số lượng trang trại tăng nhanh. “Các lĩnh vực heo, bò, gà nhanh chóng được nhân đàn lên theo cấp số nhân,” ông Cường cho biết.

Hiện nay Hòa Phát sở hữu hai nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi công suất 600.000 tấn/năm cùng hệ thống trang trại chăn nuôi heo, bò, gà trên cả ba miền. Về công suất chưa thể so sánh với CP Foods, Masan MEATLife, Cargill, Dabaco... nhưng có những lý do riêng. “Điều này giúp Hòa Phát nhanh chóng cung ứng sản phẩm ra toàn quốc và chiếm lĩnh thị phần,” ông Cường lý giải.

Hiện nay, sản phẩm của công ty được tiêu thụ chính bởi các đại lý thức ăn chăn nuôi, doanh nghiệp chế biến, phân phối thực phẩm, lò mổ lớn thu mua heo, bò và trứng gà đảm bảo các tiêu chuẩn về súc quyền với bò Úc (ESCAS) hay tiêu chuẩn VietGAP. Từ đây, sản phẩm sẽ tới các chợ đầu mối, khách sạn, nhà hàng, khu du lịch, khu công nghiệp khắp cả nước và xuất khẩu.

Theo hội Chăn nuôi Việt Nam, không chỉ chịu thách thức bên ngoài, ngành chăn nuôi Việt Nam đối mặt với nhiều khó khăn bên trong như: năng suất thấp, giá thành sản phẩm cao, chất lượng và an toàn thực phẩm chưa ổn định, dẫn đến sức cạnh tranh thấp. Nhưng rủi ro lớn nhất, trong lĩnh vực chăn nuôi nội địa là từ dịch bệnh.

Năm 2019, ngành nông nghiệp chịu tác động lớn bởi dịch tả heo châu Phi lan rộng trên cả nước, khiến sản lượng đàn heo sụt giảm hơn 40% so với năm trước, dẫn đến thiếu hụt nguồn cung ngắn hạn. Ông Cường cho biết, các trại của tập đoàn đến nay chưa bị ảnh hưởng của đợt dịch bệnh nào, kể cả dịch tả heo châu Phi hay cúm gia cầm.

Nhà sản xuất công nghiệp đặc biệt chú trọng yếu tố con giống để kiểm soát chất lượng cũng như phòng ngừa rủi ro dịch bệnh. Hòa Phát sử dụng giống heo cụ kỵ GGP của đối tác Danbred của Đan Mạch, quốc gia đứng đầu thế giới về nguồn gen heo giống chất lượng cao, kỹ thuật chăn nuôi hiện đại, đặc biệt đòi hỏi cao về quy trình chăm sóc nghiêm ngặt.

Với bò, Hòa Phát chọn giống bò Úc, một trong những thương hiệu về chất lượng thịt, có khả năng miễn dịch trên bản đồ giống bò thế giới. Với gà, công ty chọn giống gà siêu trứng Hyline Brown (Mỹ) với nhứng đặc tính nổi trội như khỏe, tỉ lệ sống cao, thích nghi nhanh với môi trường và khí hậu Việt Nam, dễ nuôi, chất lượng trứng cao, màu đẹp...

Sau con giống, về quy trình Hòa Phát áp dụng công nghệ chăn nuôi theo chuẩn an toàn sinh học của EU như quy chuẩn thiết kế chuồng trại phù hợp cho từng vật nuôi, quy trình chăn nuôi… “Ngân sách khá lớn dành cho việc phát triển đội ngũ nhân lực trình độ cao, cùng đội ngũ chuyên gia y tế vật nuôi, chuyên gia dinh dưỡng hàng đầu đảm bảo tính nhất quán và an toàn sinh học theo đúng định hướng ban đầu để ổn định sản xuất và ngăn ngừa dịch bệnh,” ông Cường cho biết.

Năm 2020, Hòa Phát đạt mục tiêu doanh thu nông nghiệp 10 ngàn tỉ đồng, tăng 25% với lợi nhuận ước đạt 1.200 tỉ đồng, tăng 114% so với năm 2019. Theo lãnh đạo Hòa Phát, trong định hướng phát triển mảng nông nghiệp, công ty đang nghiên cứu đầu tư khép kín chuỗi nông nghiệp sạch từ trang trại đến bàn ăn (Feed-Farm-Food).

Mục tiêu đến năm 2022, Hòa Phát sẽ đạt công suất một triệu tấn thức ăn chăn nuôi, 450.000 đầu heo thương phẩm (giống và thịt), 150.000 con bò thịt và 168 triệu trứng gà/ năm. Giữ tư duy kiểm soát rủi ro trong sản xuất công nghiệp, ông Cường thận trọng cho biết: “Mảng chế biến đang trong quá trình nghiên cứu vì lĩnh vực chế biến và phân phối rất phức tạp, đòi hỏi kinh nghiệm và sự chuẩn bị chuỗi cung ứng rất kỹ.” 

(*) Bản in theo tạp chí Forbes Việt Nam số 85, tháng 6.2020

Đọc thêm>>>
Phác đồ mới cho du lịch
Quay về thị trường nội địa
50 doanh nghiệp niêm yết tốt nhất 2020: Sức bật thị trường nội địa
Xây dựng doanh nghiệp lớn mạnh và trường tồn
Lấp đầy khoảng trống


"Những người dân khỏe mạnh là tài sản lớn nhất của bất cứ quốc gia nào". ---- Winston Churchill - Chính trị gia

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 86 tháng 7.2020

 Số 86 tháng 7.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - KỲ VỌNG LÀN SÓNG THỨ TƯ

    30 Công ty lớn nhất trong danh sách Golbal 2000 đầu tư trực tiếp vào Việt Nam. Nhìn lại ba làn sóng đầu tư trong 30 năm qua để kỳ vọng vào làn sóng thứ tư.

  • - TÁO MỸ TRỒNG ĐẤT VIỆT

    Việt Nam chính thức xuất hiện trong báo cáo về các nhà cung ứng của Apple. Hướng đi sắp tới: sản xuất tại Việt Nam ?

  • - TRONG TỔ SẾU ĐẦU ĐÀN

    Khu công nghệ cao TP.HCM đón các doanh nghiệp công nghệ và thu hút ngành phụ trợ.

  • HƯỚNG ĐI KHÁC BIỆT

    Bất động sản công nghiệp nóng lên với sự dịch chuyển chuỗi sản xuất của nhà đầu tư nước ngoài. Quy mô khiêm tốn nhưng khu công nghiệp Long Hậu có hướng phát triển riêng

  • - 25 DOANH NGHIỆP MỸ PHẢN ỨNG SỚM NHẤT TRƯỚC COVID-19

    Bảng xếp hạng mới của Forbes hợp tác với đối tác nghiên cứu Just Capital, đánh giá phản ứng của 100 doanh nghiệp lớn nhất trên sàn chứng khoán Hoa Kỳ trong đại dịch COVID-19 về khía cạnh hỗ trợ và bảo vệ người lao động, khách hàng và cộng đồng.

  • - NHỮNG CÔNG TY KHỞI NGHIỆP TỈ ĐÔ TIẾP THEO - GƯƠNG THẦN

     Nghệ sĩ ba lê Brynn Putnam có được nguồn doanh thu đột biến 300 triệu đô la Mỹ nhờ một thiết bị tập luyện tương tác có thể treo ở bất cứ nơi đâu trong nhà

  • - DANH SÁCH CELEBITY 100