“Sức phòng vệ trước các rủi ro của kinh tế Việt Nam tương đối thấp,” ông Phạm Thế Anh, phó giáo sư, tiến sĩ (Đại học Kinh tế Quốc dân) nhận xét như vậy qua bài trình bày về kinh tế vĩ mô tại hội nghị bất động sản: Động lực tăng trưởng mới do Forbes Việt Nam tổ chức ngày 10.12.2018 tại TP.HCM.

Khả năng phòng vệ của nền kinh tế Việt Nam tương đối thấp - ảnh 1

Ông Phạm Thế Anh, phó giáo sư, tiến sĩ thuộc Đại học Kinh tế Quốc dân trình bày tham luận về kinh tế vĩ mô tại Hội nghị Bất động sản 2018 do Forbes Việt Nam tổ chức ngày 10.12.2018 tại TPHCM. Ảnh: Forbes Việt Nam.

Năm 2018, thế giới chứng kiến sự diễn biến thất thường và kinh tế đi theo chiều hướng ngày càng giảm đi. Tốc độ tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam vẫn khá cao. Việt Nam là quốc gia ít chịu ảnh hưởng nhất từ chiến tranh thương mại giữa Mỹ - Trung và chính sách tiền tệ. Kinh tế Việt Nam tăng trưởng tích cực nhưng khó lường trước những rủi ro do sức phòng vệ tương đối thấp so với những nước khác.

Theo ông Thế Anh, căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc không đơn thuần là khía cạnh kinh tế. Bằng chứng là những tháng qua khi áp thuế cao vào một số mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc thâm hụt thương mại của Mỹ vẫn ở mức cao. Mỹ muốn đánh vào sự trỗi dậy của Trung Quốc và nhắm vào những mặt hàng về công nghệ. Ông Thế Anh loại trừ khả năng hàng hóa Việt Nam sẽ đối mặt với chính sách tương tự, tuy nhiên, theo vị giảng viên đại học Kinh tế quốc dân, Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng gián tiếp từ sự chiến tranh thương mại.

Trong năm qua, theo ông Thế Anh, người từng là Kinh tế trưởng của công ty Chứng khoán Quân đội (MBS), kinh tế Việt Nam chịu sức ép mất giá đồng nội tệ do chính sách tỉ giá neo với đồng đô la Mỹ. Vì vậy, khi Mỹ tăng lãi suất, đô la Mỹ lên giá với đồng khác thì đồng Việt Nam cũng lên giá. So với một số nước trong khu vực, đồng Việt Nam đang mất giá ít nhất với đồng đô la Mỹ, khiến cho sức cạnh tranh hàng hóa của Việt Nam trở nên khó khăn hơn.

Bức tranh Kinh tế thế giới, qua phân tích của ông Thế Anh, Mỹ đang là đầu tàu kinh tế do chính sách mở rộng tài khóa của tổng thống Trump. Trong khi khu vực châu Âu hay Nhật Bản lại kém tươi sáng hơn. EU đã dừng gói nới lỏng tiền tệ định lượng. Lãi suất tăng ở các nước phát triển kéo theo việc các nhà đầu tư rút vốn về nước.

Tác động từ căng thẳng thương mại Mỹ - Trung dẫn tới sự dịch chuyển sản xuất từ nước này sang nước khác. Nhiều doanh nghiệp sản xuất muốn chuyển từ Trung Quốc sang Mexico, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam. Họ tìm đến những quốc gia có nhân công rẻ như Việt Nam. Việt Nam có bức tranh kinh tế tương đối sáng so với những quốc gia khác, chỉ sau Ấn Độ. Tăng trưởng GDP trong chín tháng đầu năm 2018 ở mức 6,9%. Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Vốn đăng kí FDI ở mức 20 - 30 tỉ đô la Mỹ và giải ngân đạt 14 tỉ đô la Mỹ trong chín tháng đầu năm 2018.

Phân tích nền kinh tế Trung Quốc, ông Thế Anh nhận định, bối cảnh chiến tranh thương mại với Mỹ, sự sụt giảm thương mại đầu tư vào Trung Quốc là một rủi ro có thật. Tuy nhiên, Trung Quốc có nền tảng vĩ mô khá tốt. Dư địa chính sách tài khóa tiền tệ của Trung Quốc lại rất lớn thể hiện qua dự trữ ngoại hối trên 3.000 tỉ đô la Mỹ, hay tỉ lệ dự trữ bắt buộc trong hệ thống ngân hàng ở mức 12 - 14%. Mặc dù, chiến tranh thương mại làm kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm lại. Chỉ số quản trị mua hàng chỉ còn 50, tức là ở mức trung tính, không có triển vọng tăng trưởng. Điểm sáng của kinh tế Trung Quốc là họ có dư địa tài khóa tiền tệ. Họ có thể mở rộng tiền tệ để bù đắp lại những tiêu cực từ bên ngoài.

Về bối cảnh kinh tế Việt Nam, điểm tích cực là trong năm qua chính phủ Việt Nam đang gỡ bỏ rào cản kinh tế. Lượng khách du lịch tăng trưởng mạnh, mỗi năm 14 - 16 triệu lượt khách quốc tế, tạo động lực cho bất động sản nghỉ dưỡng. Bên cạnh đó, vẫn còn một số mặt chưa tốt như quá trình cổ phần hóa của Việt Nam đang chậm lại. Kinh tế tăng trường nhưng dựa trên sự bấp bênh của chính sách tài khóa. Thâm hụt ngân sách đang ở mức cao. Chính phủ tìm nguồn thu từ cách tăng thuế ví dụ như thuế bảo vệ môi trường hay thuế tài sản.

Ông Thế Anh nhận định, dự thảo thuế bất động sản đang không theo đúng mục tiêu. Cụ thể, nếu so với các nước khác, thuế bất động sản dùng để phát triển dịch vụ công như đầu tư vào hạ tầng, giao thông, thay vì tái phân phối thu nhập giàu nghèo như của Việt Nam.