Bất cứ đòn trừng phạt nào nhắm tới Hồng Kông vì luật an ninh quốc gia mới của Trung Quốc sẽ trở thành con dao hai lưỡi, một mặt hủy hoại lợi ích của một Hồng Kông, mặt khác gây tổn thương nghiêm trọng tới các doanh nghiệp Mỹ.

Ngày 29.5, trong bài phát biểu về Trung Quốc, tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết: "Chúng tôi sẽ có hành động thu hồi các đặc quyền ưu đãi cho Hồng Kông với tư cách một lãnh thổ có quy chế hải quan và đi lại riêng biệt so với phần còn lại của Trung Quốc," ông Trump nói.

Hồng Kông trước giờ vẫn được hưởng thuế suất bằng 0 khi giao thương với Mỹ. Việc này biến khu vực này thành cửa ngõ quan trọng của Trung Quốc - đất nước đang chịu mức thuế 10-25% lên tổng số hàng hóa trị giá 250 tỉ USD - tương đương 50% hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ.

Hồng Kông sẽ ra sao khi không còn hưởng quy chế đặc biệt từ Mỹ? - ảnh 1

Nếu Trung Quốc muốn dẫn đầu châu Á, theo quan điểm của Mỹ, thì Hồng Kông như là một phần của kế hoạch. Ảnh: Getty Images. 

Tuy vậy theo Luật Dân chủ và Nhân quyền Hồng Kông được thông qua năm ngoái, mỗi năm Hồng Kông sẽ được xem xét có đủ độc lập để được hưởng ưu đãi thương mại và các chính sách đầu tư tốt hơn so với Trung Quốc đại lục hay không. Cuối tháng 5 vừa qua, bộ trưởng Mike Pompeo của Mỹ tuyên bố Hồng Kông không còn đủ độc lập để hưởng ưu đãi từ Mỹ. 

Một khi vị thế thương mại đặc biệt không còn, hàng xuất khẩu Hồng Kông sẽ chịu kiểm soát tương tự như hàng Thượng Hải, và Hồng Kông sẽ được đối xử như một thành phố bất kỳ trực thuộc Trung Quốc.

Kể từ khi Anh trao trả thuộc địa cũ vào năm 1997, Trung Quốc cho phép Hồng Kông giữ hệ thống "một quốc gia, hai chế độ" và chính sách này vẫn duy trì tới ngày hôm nay, theo ông Lý Khắc Cường, thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc.

Tuy nhiên tới năm 2047, Hồng Kông sẽ hoàn toàn thuộc về Trung Quốc, không khác gì so với Thượng Hải và được hưởng các lợi ích thương mại từ Trung Quốc, ít nhất trên lý thuyết. Điều này cũng đồng nghĩa những tự do mà Hồng Kông đang được hưởng, bao gồm tự do báo chí hay tự do bầu cử quốc hội có thể biến mất.

Trong khi đó, Hồng Kông vốn có quan hệ thương mại mật thiết với Mỹ. Năm ngoái Hồng Kông đã xuất khẩu 306 tỉ đô-la Hồng Kông hàng hóa sang Mỹ, tương đương 7,8% tổng kim ngạch xuất khẩu 2019 của đặc khu này. Trong đó 98% kim ngạch là hàng tái xuất khẩu và chỉ có 500 triệu đô-la Hồng Kông xuất sang Mỹ là hàng nội địa. Như vậy Trung Quốc, cùng nhiều quốc gia khác, đang sử dụng Hồng Kông như một cánh cửa để mở rộng thị trường.

Mặt khác, Mỹ đã xuất khẩu 30,8 tỉ USD hàng hóa sang Hồng Kông, tương đương chỉ 1,9% kim ngạch xuất khẩu của Mỹ. Quan trọng hơn, Hồng Kông là đối tác thương mại lớn thứ hai tính theo thặng dư thương mại năm 2019 của Mỹ.

Một khi Hồng Kông không còn giữ được những đặc quyền thương mại và bị ngăn nhập khẩu các mặt hàng công nghệ cao từ Mỹ, một số nhóm ngành chọn lọc sẽ bị ảnh hưởng, nhưng tác động chung chỉ mang tính trung bình, các chiến lược gia tại CCB International nhận định.

"Nếu Hồng Kông được đối xử như một phần của Trung Quốc, các nhà xuất khẩu của Mỹ sẽ chịu ảnh hưởng nhiều nhất, nhất là đối với các mặt hàng nông sản," Cliff Zhao, chuyên gia tại CCB International ở Hồng Kông nhận định. Điều này có thể lý giải bằng việc Hồng Kông hiện là nơi nhập khẩu nông sản lớn thứ 7 của Mỹ.

Hồng Kông sẽ ra sao khi không còn hưởng quy chế đặc biệt từ Mỹ? - ảnh 2

Hồng Kông vốn có quan hệ thương mại mật thiết với Mỹ. Ảnh: Getty Images. 

Trong dài hạn, việc Hồng Kông mất đi vị thế đặc biệt sẽ ảnh hưởng tới các khoản đầu tư của doanh nghiệp. Hơn 1.300 công ty hiện đang hoạt động tại Hồng Kông với vốn đầu tư trực tiếp (FDI) đạt 82,5 tỉ USD trong năm 2018, tương đương với 1,4% FDI của Mỹ. Một khi các lợi ích doanh nghiệp không còn, các ngân hàng Mỹ rất có thể sẽ bị yêu cầu rút ra khỏi Hồng Kông.

Theo ông David Stilwell, người đứng đầu Văn phòng các vấn đề Đông Á và Thái Bình Dương thuộc Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, chính quyền Trump sẽ quyết định những gì xảy ra tiếp theo. Mỹ có thể giải quyết vấn đề bằng một phương thức khác, thay vì trực tiếp tước bỏ đặc lợi của Hồng Kông - một hành động sẽ rất khó để vãn hồi.

Vào lúc này, phần lớn cộng đồng doanh nghiệp Hồng Kông đang chờ đợi bình thường mới sau đại dịch. Doanh nghiệp tại đây chỉ có thể hoạt động bình thường khi đường phố, trung tâm thương mại, sân bay và các trung tâm vận chuyển không đặc nghịt dòng người tụ tập để biểu tình.

Động thái của Mỹ cũng có thể sẽ thành "gậy ông đập lưng ông". Trung Quốc có thể sẽ đẩy nhanh tiến trình sáp nhập Hồng Kông với đại lục. Điều này có thể tạo nên làn sóng di dư của những người trẻ Hồng Kông sang các quốc gia khác như Singapore hay các nước Bắc Mỹ.

Tuy vậy nếu Trung Quốc muốn dẫn đầu châu Á, thì Hồng Kông như một phần của kế hoạch, thu hút các nhân tài trẻ từ phương Tây bằng chính sách visa đặc biệt. Nếu thực sự làm như vậy, Trung Quốc sẽ tìm được đủ những cá nhân có khả năng chấp nhận cuộc sống chịu sự kiểm soát của chính phủ, nhưng có cơ hội việc làm tốt hơn so với phương Tây.


Đọc thêm>>>
Kim ngạch xuất nhập khẩu 5 tháng giảm mạnh vì Covid-19
Lựa chọn nào cho chính sách phục hồi kinh tế hậu Covid-19?
Xung đột công nghệ che lấp cơ hội thỏa thuận thương mại Mỹ - Trung
Toàn cầu hóa do Trung Quốc dẫn đầu đang đến hồi kết

"Di chuyển nhanh và phá vỡ các quy tắc. Nếu vẫn chưa phá vỡ cái gì, chứng tỏ bạn di chuyển chưa đủ nhanh.". ---- Mark Zuckerberg - Doanh nhân

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 88 tháng 9.2020

 Số 88 tháng 9.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - CÁ LỚN THEO SÓNG LỚN

    20 thương vụ M&A lớn nhất cho thấy khẩu vị và xu hướng sáp nhập của các doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam.

  • - HÀNH TRÌNH CỦA CJ

    CJ, tập đoàn Hàn Quốc tích cực hoạt động trong lĩnh vực mua bán và sáp nhập tại Việt Nam.

  • - CỦNG CỐ CHIỀU SÂU

    Vinamilk thực hiện các thương vụ M&A để củng cố chiến lược phát triển chiều sâu cho sản phẩm.

  • RỄ SÂU BÁM CHẶT

    Sau 10 năm mua lại công ty phân phối, doanh thu ở Việt Nam của Daikin tăng lên 24 lần.

  • - MẢNH GHÉP CỦA REE

    Đầu tư vào năng lượng, REE trải qua các thử thách trước khi ghi nhận kết quả.

  • - ỨNG BIẾN TRONG ĐẠI DỊCH

    Một số giải pháp giúp doanh nghiệp xoay trở trong ngắn hạn và khích lệ tinh thần xã hội.

  • - CHUNG MỘT CHIẾN TUYẾN

    Tốc độ triển khai nhanh giúp Vingroup tham gia chuỗi cung ứng linh kiện y tế trên toàn cầu.

  • - DANH SÁCH NGƯỜI GIÀU NHẤT ẤN ĐỘ