Một trường đại học đúng nghĩa nói riêng và một nền giáo dục lành mạnh nói chung phải trang bị được năng lực tự học suốt đời, đồng thời thúc đẩy tinh thần say mê đeo đuổi chân lý. 

Khả năng tự học và học tập suốt đời được đánh giá là cách học đúng đắn và phù hợp nhất với môi trường giáo dục hiện đại. Bất kỳ nền giáo dục lành mạnh nào cũng hướng đến trang bị được năng lực này vì đây là nhu cầu của mọi người ở mọi ngành nghề.

Các nhà giáo dục trong buổi đối thoại với người trẻ về chủ đề giáo dục đại học sáng 19.10 đã nhấn mạnh như vậy về sự cần kíp của nền giáo dục mới trong bối cảnh nền giáo dục Việt Nam vẫn chưa bắt kịp với dòng chảy chính của giáo dục thế giới.

“Phụ huynh Việt Nam thường có quan niệm con cái con cái phải thực hiện những hoài bão của cha mẹ, trong khi mỗi đứa trẻ là một con người khác biệt và độc lập, cần cho trẻ có không gian và sự tự do phát triển khả năng tự học,” TS.Bùi Trân Phượng, nguyên hiệu trưởng trường đại học Hoa Sen chia sẻ.

Giáo dục đại học đúng nghĩa cần trang bị gì cho người học? - ảnh 1

TS. Bùi Trân Phượng và TS. Nguyễn Xuân Xanh tại buổi đối thoại với người trẻ về chủ đề giáo dục đại học. Ảnh: Bích Trâm

Giải đáp thắc mắc của nhiều người trẻ về cách học đúng đắn và phù hợp nhất hiện nay trong khi không có điều kiện kinh tế để tiếp cận với các nền giáo dục tiên tiến. TS.Phượng cho rằng trước tiên cần thay đổi cách tư duy cũ “trăm sự nhờ thầy” hiện không còn phù hợp. Điều này vừa phản khoa học vừa không đánh giá đúng mức tầm quan trọng của việc phát triển khả năng tự học của từng cá nhân. 

Các nền giáo dục ngày càng nhận thức rõ vai trò cá nhân và thay đổi phương thức, TS.Phượng nhận định, điều này thể hiện rõ ngày càng nhiều nước phương Đông đã và đang học hỏi mô hình giáo dục đại học chung của thế giới để không bị lạc đường khỏi dòng chảy chính.

Định nghĩa tự học, theo các chuyên gia giáo dục, không chỉ là cách tiếp cận phù hợp với bối cảnh giáo dục cụ thể tại Việt Nam vốn còn nhiều bất cập mà còn là phương thức hữu hiệu để thích nghi với những thay đổi nhanh chóng của thế giới khi ngày càng nhiều mô hình học tập mới ra đời. Đặc biệt công nghệ càng phát triển càng tạo điều kiện cho con người tự chịu trách nhiệm nhiều hơn với việc học của mình. 

Đơn cử như mô hình học tập trực tuyến (e-learning) được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Đến năm 2025, Research and Markets dự báo thị trường này sẽ đạt mức doanh thu 325 tỉ USD, tăng trưởng gấp ba lần so với con số 107 tỉ USD hồi năm 2015. 

"Tỷ lệ hoàn thành các khóa học trực tuyến ở những nước đang phát triển với khả năng tự học kém đang thấp hơn nhiều so với các nước phát triển. Vì người thiếu khả năng tự học sẽ không đủ năng lực để theo đuổi đến cùng mô hình học tập mới này,” nhà giáo dục Bùi Trân Phượng nêu quan điểm.

Nhấn mạnh về tinh thần tự học và việc học tập suốt đời, các chuyên gia giáo dục cho rằng điều này không nên được hiểu là hình thức “tích lũy văn bằng” mà là tinh thần hiểu biết mình đang học vì ai, vì cái gì và khát khao “truy đuổi” chân lý. TS.Nguyễn Xuân Xanh, tác giả cuốn sách Đại học - định chế giáo dục cao thay đổi thế giới, từ trung cổ đến hiện đại (vừa đạt giải Sách hay năm 2019) cho rằng, điều đáng quý mà giáo dục đại học thời trung cổ để lại đến ngày nay là tình yêu, sự say mê tìm kiếm và dũng cảm đấu tranh cho chân lý.

Theo ông, đây cũng chính là di sản của giáo dục khai phóng: nêu cao tinh thần dám nói lên ý tưởng do mình khám phá, dù đi ngược lại với điều mà tất cả mọi người đã tin tưởng. “Theo lịch sử hình thành và phát triển của giáo dục đại học từ xưa đến nay, nếu châu Âu trung cổ không chú trọng đào sâu yếu tố lý tính khoa học để giúp mọi người “hiểu biết về điều mình tin”, không tách yếu tố tôn giáo và chính trị ra khỏi học đường, chưa chắc thế giới có được nền giáo dục đại học như ngày nay,” TS. Nguyễn Xuân Xanh nhận xét sau hành trình nhiều năm dày công nghiên cứu về định chế giáo dục đại học.

Dù cách tiếp cận giáo dục đại học của châu Âu, Hoa Kỳ hay nhiều quốc gia phương Đông luôn tồn tại sự khác biệt, nhưng tinh thần chung và giá trị của giáo dục đại học đúng nghĩa bất kể Đông – Tây kim – cổ là gì? Theo TS.Phượng, đó chính là niềm say mê đeo đuổi sự hiểu biết. “Giá trị phổ quát của tinh thần đại học là lưu giữ, quảng bá và phát triển tri thức, chứ không phải tìm hiểu về cái hay của người đi trước để rồi xem đó chỉ là đối tượng để… tôn thờ,” bà Phượng nhấn mạnh.

Đọc thêm>>>
Con người phải là trung tâm của mọi mô hình giáo dục
Giáo dục VN bị “thử lửa” trước sự dịch chuyển của thị trường lao động
Chủ tịch Đại học FPT: Cần một chính sách cởi mở với giáo dục tư nhân
Hội nghị Giáo dục 2019: Giáo dục giúp chúng ta trở thành những con người tốt đẹp hơn
Trí tuệ nhân tạo cần cho giáo dục nhưng chưa được ứng dụng rộng rãi

"Chúng ta có thể bất chấp luật lệ của con người, nhưng không thể chống lại những quy luật tự nhiên". ---- Jules Verne - nhà văn

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 78 tháng 11.2019

 Số 78 tháng 11.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - 25 NỮ DOANH NHÂN QUYỀN LỰC NHẤT CHÂU Á
  • - 400 NGƯỜI GIÀU NHẤT NƯỚC MỸ
  • - ĐẦU TƯ BẤT ĐỘNG SẢN - HẠ LONG THỨC GIẤC
  • - NHÀ GIAO DỊCH HÀNG ĐẦU PHỐ WALL