EVFTA - Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - châu Âu vừa được Quốc hội Việt Nam thông qua sáng nay 8.6, dự kiến chính thức có hiệu lực từ tháng 7 tới. Làm gì để tận dụng những lợi thế của FTA thế hệ mới này, Forbes Việt Nam có cuộc trao đổi với ông Andreas Stoffers - chuyên gia quản trị kinh doanh và quan hệ quốc tế (*). 

FORBES VIỆT NAM: Ông nhận định thế nào về các tác động của EVFTA đến hoạt động thương mại và thu hút đầu tư của Việt Nam trong bối cảnh mới?

ÔNG ANDREAS STOFFERS: Câu trả lời của tôi có lẽ sẽ khác một số điểm so với 6 tháng trước. Không cần phải nhắc lại những lợi ích tiêu chuẩn của một FTA thế hệ mới như các cơ hội giao thương tốt hơn, nhiều đầu tư và lợi ích đi kèm nhờ đa dạng đối tác giao thương...  Trong giai đoạn cả thế giới đang phải đối phó với Covid-19, tác động tích cực từ EVFTA tới Việt Nam có lẽ càng dễ nhận thấy hơn trước.

Cụ thể, EVFTA sẽ hỗ trợ phát triển các mối quan hệ thương mại, thúc đẩy gia tăng kim ngạch xuất khẩu của tất cả các quốc gia thành viên FTA. EVFTA được kỳ vọng sẽ thúc đẩy tăng trưởng cả đầu tư trực tiếp và gián tiếp (FDI và FPI) từ EU vào Việt Nam. EVFTA cũng chính là cơ hội nổi trội của Việt Nam để hấp dẫn nguồn vốn FDI chất lượng hơn, đặc biệt trong lĩnh vực kỹ thuật khi chúng ta đang ở thời đại công nghiệp 4.0.

Hiện có rất nhiều công ty từ châu Âu đang làm việc rất tốt với Việt Nam. Sự kết nối vững vàng hơn giữa châu Âu - Việt Nam và kết quả của EVIPA sẽ thu hút nhiều hơn các mô hình know-how chất lượng từ EU để hỗ trợ nền kinh tế số Việt Nam.

EVFTA tạo cơ hội kích hoạt dòng đầu tư và thương mại chất lượng - ảnh 1

Ông Andreas Stoffers

FORBES VIỆT NAM: Theo ông những nhóm ngành nào sẽ có lợi thế nhất sau khi EVFTA có hiệu lực? 

- Những công ty công nghiệp xuất khẩu chủ lực được hưởng lợi trước tiên. Chẳng hạn những nhà sản xuất điện thoại và linh kiện, máy tính - thiết bị điện tử đang chiếm hơn 1/3 tổng giá trị xuất khẩu Việt Nam; hoặc các ngành xuất khẩu lớn nữa là giày da - dệt may.

Tuy nhiên, nếu nhìn vào thuế suất các mặt hàng vào EU thì phần lớn các sản phẩm nói trên đã được hưởng lợi, thậm chí hưởng thuế suất bằng 0 nếu được sản xuất tại Việt Nam. Vì vậy khi EVFTA có hiệu lực, không có quá nhiều thay đổi trong các loại thuế liên quan tới nhóm ngành nói trên.

Điểm sáng của FTA này ở những sản phẩm thế mạnh của Việt Nam như gạo, trà, cà phê, thủy sản ... vì thuế đánh lên nhóm này vẫn còn cao và các rào cản kỹ thuật ngăn cản tiếp cận thị trường EU. Việt Nam hiểu rằng thuế suất đang áp dụng với các sản phẩm thô xuất sang EU không mang lại nhiều lợi ích, trong khi những hàng hóa có giá trị cao lại phải chịu thuế cao. Vì vậy, EVFTA sẽ tạo nên lợi thế xuất khẩu tốt hơn.

Chính phủ Việt Nam đã xử lý khủng hoảng dịch bệnh Covid-19 khá tốt, đưa vị thế của Việt Nam lên cao hơn trước. Tôi chắc chắn rằng Việt Nam đang để lại một dấu ấn tích cực ở mọi mặt, từ việc kiểm soát dịch cho tới vị trí chủ tịch ASEAN - đây là một khởi đầu tốt đẹp cho việc EVFTA chuẩn bị có hiệu lực.

FORBES Việt Nam: Cụ thể của các cơ hội và thách thức đó theo ông là gì?

- Theo tôi cơ hội lớn nhất với Việt Nam là có thể nâng tiêu chuẩn các nhóm ngành công nghiệp sản xuất, thủy sản và nông nghiệp. Bằng việc kết hợp với các công ty châu Âu, sự dịch chuyển đầu tiên sẽ tới từ nhóm ngành kỹ thuật, sẽ giúp Việt Nam tiến thêm một bước nữa trong tiến trình công nghiệp hóa và trong bối cảnh công nghiệp 4.0.

Với EU, sẽ có áp lực lớn hơn để họ tác động cho EVFTA trở thành hiện thực. Sự cởi mở của EU đối với Việt Nam cũng có thể xem là một lợi ích trong tiến trình đàm phán các FTA giữa EU với khối ASEAN trong tương lai. Việt Nam cũng có thể thu lợi từ sự quan tâm ngày càng lớn hơn của các đối tác châu Âu khi họ nghĩ tới việc đa dạng hóa hoạt động kinh doanh với Trung Quốc.

Tuy nhiên, thách thức lớn là bỏ đi các rào cản kỹ thuật - đây là bài toán khó đối với cả hai phía. Việt Nam cần thời gian để theo kịp những tiêu chuẩn của EU, ví dụ như ngừng sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hoặc chất bảo quản khi xuất khẩu sản phẩm sang EU.

Hơn thế nữa, Việt Nam cũng phải cố gắng hơn để nhìn nhận lại các khung pháp lý và quy tắc hiện tại. Một thách thức nữa là phải cải thiện khả năng cạnh tranh của nền công nghiệp nội địa trước khi thuế được gỡ bỏ. Trước mắt, cần tập làm quen với những quy tắc và luật pháp của châu Âu trước khi EVFTA có hiệu lực.

FORBES Việt Nam: Từ những mặt được và mất nói trên, theo ông cần làm gì để tận dụng hết lợi thế của EVFTA?

- Trước hết, doanh nghiệp Việt Nam cần phải tập làm quen với những quy định mới về luật pháp trong EVFTA, đồng thời cập nhật các thông tin về việc dỡ bỏ thuế theo lộ trình. Theo tôi:

  • Cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao chất lượng sản phẩm để đáp ứng được tiêu chuẩn châu Âu đồng thời cũng để tăng khả năng cạnh tranh của Việt Nam trong thương mại toàn cầu.

Họ phải cải thiện cả tiêu chuẩn về môi trường lẫn điều kiện làm việc. Hơn tất cả, điều này sẽ là lợi thế cho người lao động Việt Nam trong tương lai.

Đăng ký quyền sở hữu và các chỉ dẫn địa lý để bảo vệ mình tại tất cả các thị trường thiết yếu.

Họ cũng phải đảm bảo vị thế trên thị trường bằng cách cung cấp sản phẩm chất lượng đúng như thương hiệu.

Cuối cùng, sẵn sàng để hợp tác với các nhãn hàng có kỹ thuật cao từ EU để tạo ra cơ hội cải thiện sản phẩm và triết lý kinh doanh.

Theo tôi, nông sản Việt Nam có khả năng cạnh tranh tại EU với điều kiện các tiêu chuẩn được dỡ bỏ, nhưng đừng quên Việt Nam cũng có thể trở thành một trung tâm kỹ thuật trong tương lai, như cách Nam Hàn đã làm.

Đối với các nhà hoạch định chính sách, tôi muốn đề xuất một chiến lược hai bước song song:

Một là, thúc đẩy Việt Nam trở thành đối tác thương mại và đầu tư của EU tại địa phương. Điều này có thể được thực hiện thông qua các đoàn doanh nghiệp cấp cao đi kèm, hoạt động của phòng thương mại và các cơ quan ngoại giao tại EU, cũng như kết nối tại Việt Nam với các phòng thương mại và đại sứ quán quốc gia của các nước EU.

Thứ hai là truyền thông chú trọng về thông tin và giáo dục, chuẩn bị cho các công ty Việt Nam thiết lập và phát triển quan hệ kinh doanh với EU. Vẫn còn rất nhiều việc phải làm ngay tại Việt Nam.

FORBES Việt Nam: Đại dịch Covid-19 đang tạo ra những biến động khó lường, theo ông nên xem xét EVFTA trong bối cảnh này như thế nào? 

- Covid-19 là một công cụ thay đổi cuộc chơi thực sự cho các công ty cả Việt Nam cũng như EU. Đại dịch và các biện pháp đối phó trên toàn thế giới đã tạo ra một cuộc khủng hoảng thực sự.

Trong quý vừa qua, GDP Việt Nam tăng trưởng 3,82% và GDP của EU tăng trưởng âm -2,7%. nhưng đây mới chỉ là khởi đầu. Cú sốc dịch bệnh khiến sức mua suy giảm đáng kể, tác động lên cả cung và cầu. Điều đó kéo giảm tổng doanh thu thương mại năm nay do rủi ro suy thoái và cách ly xã hội làm ngưng trệ chuỗi sản xuất và cung ứng.

Trên lý thuyết, nền kinh tế EU bị tác động nặng hơn Việt Nam - vốn đang giữ được tăng trưởng dương. Tỷ lệ thất nghiệp, bất ổn và nợ công tăng vọt chưa từng thấy đang đẩy nền kinh tế và các doanh nghiệp EU gặp khó khăn. Làn sóng phá sản đã bị kích hoạt trong hầu hết các lĩnh vực dịch vụ, thậm chí đe dọa cả ngân hàng.

Nhìn chung, EU và VN khó đạt được lời hứa của chính phủ Việt Nam về tăng 15% xuất khẩu của EU sang Việt Nam và tăng 20% xuất khẩu của Việt Nam cho năm 2020.

Trong bối cảnh này, hợp tác kinh tế quốc tế dựa trên thương mại tự do sẽ trở nên thiết yếu hơn bao giờ hết để tạo ra sự thịnh vượng cho cả hai bên. Đặc biệt, EVFTA sẽ rất quan trọng để cả Việt Nam và EU phục hồi.

Tôi cho rằng triển vọng của EVFTA là tích cực, đặc biệt là trong trung và dài hạn. Tuy nhiên, chúng ta phải kiên nhẫn, vi trong năm đầu tiên không có nhiều thay đổi về thuế quan. Tôi chắc chắn rằng EVFTA sẽ chứng minh được hiệu quả cao hơn thậm chí được dự đoán trước thời Covid-19 do áp lực cao để phục hồi nhanh nhất có thể.

(*) GSTS.Andreas Stoffers là chuyên gia về quản trị kinh doanh và quan hệ quốc tế, hiện ông là giám đốc quốc gia Việt Nam tại Friedrich Naumann Foundation for Freedom.


Đọc thêm>>>
WB: Vốn con người là chìa khóa tăng trưởng kinh tế của Việt Nam
Nghị viện châu Âu thông qua EVFTA: Đòn bẩy mới cho tăng trưởng thương mại Việt Nam - EU
Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU chính thức được ký kết
EVFTA sau ký kết: Doanh nghiệp Việt kỳ vọng gì?
EVFTA: Tăng vị thế nhưng nhiều thách thức
Tuân thủ quy tắc xuất xứ là chìa khoá tận dụng các cơ hội thương mại

"Giáo dục là làm cho con người tìm thấy chính mình". ---- Socrates - Triết gia

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 89 tháng 10.2020

 Số 89 tháng 10.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - DANH SÁCH 10 NGÂN HÀNG KINH DOANH HIỆU QUẢ NHẤT

    Các ngân hàng tư nhân năng động chiếm tỉ lệ áp đảo và xuất hiện ở các vị trí dẫn đầu.

  • - HÀNH TRÌNH CHINH ĐÔNG

    Đặt ưu tiên hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững, ông Trịnh Văn Tuấn xây dựng ngân hàng Phương Đông theo một lối riêng.

  • - THÀNH TỰU HAI THẬP NIÊN XÂY NỀN

    Nhiều năm ở chiếu dưới, Manulife Việt Nam vươn lên dẫn đầu thị phần bảo hiểm khai thác mới.

  • ĐƯỜNG ĐẾN SIÊU ỨNG DỤNG

    Có trong tay 20 triệu người dùng, MoMo đặt mục tiêu 50 triệu khách hàng và thành siêu ứng dụng.

  • - SỰ TRỞ LẠI CỦA “NGƯỜI CŨ”

    Ông Huỳnh Thanh Phong dẫn dắt FWD, gương mặt mới trong làng bảo hiểm, nhanh chóng phát triển.

  • - PHỎNG VẤN: TÌM KIẾM TRẢI NGHIỆM VƯỢT TRỘI

    Thực trạng, cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số của ngân hàng theo quan điểm lãnh đạo ngân hàng VIB.

  • - DANH SÁCH NHỮNG NGƯỜI GIÀU NHẤT SINGAPORE