Chuyển đổi số là một cuộc cách mạng, là sự thay đổi ở cấp tế bào, nếu không cẩn thận doanh nghiệp sẽ dễ rơi vào cái bẫy tiến hóa “vỏ bọc”. Đáng nói, chuyển đổi số không phải là câu chuyện xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp mà từ chính khách hàng.

Rất nhiều người nói về chuyển đổi số, kỷ nguyên số và khái niệm này gần như phổ biến trong thời đại hiện nay nhưng đâu mới là định nghĩa đúng nhất của chuyển đối số hay số hóa?

Động lực chuyển đổi số đến từ chính người dùng - ảnh 1

Phiên tọa đàm “Cưỡi trên ngọn sóng số”. Từ trái sang, ông Lê Trí Thông - CEO PNJ; bà Joan Ziegler - CEO của Sequent, Inc.; ông Nguyễn An Nguyên - CEO và sáng lập Trusting Social; ông Bruce Delteil - đối tác điều hành McKinsey&Company và ông Vũ Minh Anh - CEO Terraverde Travel. Ảnh: Forbes Việt Nam.

Là người có nhiều năm kinh nghiệm tư vấn và thực thi chuyển đổi số ở khu vực Đông Nam Á, ông Bruce Delteil - đối tác Điều hành McKinsey&Company cho rằng có nhiều định nghĩa về chuyển đổi số, tùy vào tốc độ ứng dụng công nghệ và lộ trình chuyển đổi của từng quốc gia, nhưng có điểm chung là khi nói về khái niệm chuyển đổi nghĩa là mọi thứ đều bị ảnh hưởng, phải thay đổi.

“Với công ty chuyển đổi số nghĩa là thay đổi cách sản xuất và tiếp thị sản phẩm và dịch vụ, cải thiện tốc độ sản xuất và cách làm việc; chuyển đổi cũng đồng nghĩa tăng cường tương tác với khách hàng và cung cấp cho họ thứ họ thực sự muốn,” chuyên gia này nói thêm.

Ông cũng nhấn mạnh Việt Nam là quốc gia có tỷ lệ người dân thâm nhập internet và sử dụng điện thoại cao, sẵn sàng ứng dụng công nghệ cho quá trình chuyển đổi số. “Điều này theo tôi là đúng hướng và sẽ gia tăng mạnh mẽ trên con đường chuyển đổi số”, ông Bruce Delteil nói.

Theo quan sát của ông Nguyễn An Nguyên, CEO và là người sáng lập Trusting Social, người tiêu dùng đã số hóa từ rất lâu và họ luôn đi trước một bước so với doanh nghiệp. Trong bối cảnh nhân loại tiến tới số hóa toàn diện thì số hóa của doanh nghiệp chỉ là cách doanh nghiệp biến đổi để tồn tại trong không gian mới.

Bối cảnh đó tạo ra nhiều thách thức cho doanh nghiệp, buộc họ phải thay đổi một phần hoặc thậm chí toàn bộ mô hình kinh doanh. Một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình chuyển đổi số là chi phí tiếp cận khách hàng đã trở nên thấp hơn, giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc có được lượng khách hàng lớn trong cùng một thời điểm. Những thay đổi này không chỉ diễn ra ở những doanh nghiệp mới ra đời dưới tác động của công nghệ mà cả các doanh nghiệp có lịch sử lâu đời, đều phải thích ứng để tồn tại.  

Sequent là công ty công nghệ có trụ sở tại thung lũng Silicon, doanh nghiệp được sinh ra trong sự nổi lên của công nghệ. Bà Joan Ziegler, CEO của Sequent, Inc. cho rằng chuyển đổi số là một cuộc cách mạng, ở đó cho phép doanh nghiệp bỏ qua các bước phát triển truyền thống để tạo ra sự đột phá vượt bậc.

Động lực chuyển đổi số đến từ chính người dùng - ảnh 2

Bà Joan Ziegler, CEO của Sequent: Chuyển đổi số cần môi trường mà mọi thứ đến từ yêu cầu thay đổi nội tại doanh nghiệp, không phải chỉ tác động từ bên ngoài. Ảnh: Forbes Việt Nam.

Theo CEO của Sequent, số hóa giúp bỏ đi những giai đoạn trung gian. Chẳng hạn như ngân hàng có thể tạo ra tài khoản thanh toán di động ngay lập tức mà không mất một tuần để phát hành thẻ như trước đây.  “Sự phát triển của công nghệ cho phép doanh nghiệp phát triển không còn phụ thuộc vào những di sản kế thừa trước đó. Trong bối cảnh chuyển đổi số mỗi người đều có thể trở thành nhà sáng tạo, cần môi trường mà mọi thứ đến từ nội tại, không phải do ai đó dạy mình." bà nói.

Nhưng chuyển đổi số cũng đặt ra thách thức cho doanh nghiệp. Là một doanh nghiệp lớn, tiên phong chuyển đổi số nhằm thay đổi mô hình kinh doanh truyền thống, ông Lê Trí Thông, CEO công ty Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) cho biết nếu xem môi trường kinh doanh như một hệ sinh thái thì ngày nay sự thay đổi đang tạo ra những “sinh vật số”. Đó là những công ty sinh ra đã có “gen kỹ thuật số” ngay từ đầu nhưng "ở PNJ chúng tôi không có gen này."

Giải pháp với PNJ là bắt đầu đánh giá vai trò quan trọng của chuyển đổi số, họ phải xem đó như một sự tiến hóa từ tế bào, tạo thành DNA rồi chuyển khắp cơ thể. Quá trình đó cũng chứng kiến nhiều sự đau đớn, thậm chí con người không đáp ứng được. "Nếu chúng tôi không tiến hóa thì khi môi trường thay đổi sẽ bị đào thải. Thách thức của PNJ là không chỉ thay đổi mô hình kinh doanh mà còn là văn hóa, tư duy bên trong,” ông Thông nói.

CEO PNJ chia sẻ, để chuyển đổi họ cần độ mở tư duy rất cao, phải hợp tác với các startup, làm việc với các tổ chức tư vấn, với cách thức làm việc phải chấp nhận theo một tư duy mở. Thời gian cũng phải được kiểm soát, họ gửi nhân sự đi học, thu hút nhân tài bên ngoài và tìm kiếm năng lực công nghệ bằng cách đặt hàng các công ty khởi nghiệp.

“Nhanh quá sẽ bị sốc, chậm quá thì bị đối thủ sẽ vượt lên. Chúng tôi gọi đó là “hấp tinh đại phát” chứ không đơn thuần chỉ nguồn lực bên trong, sự hài hòa bên trong lẫn bên ngoài là vấn đề phải luôn quan tâm,” CEO của PNJ chia sẻ.

Chuyên gia từ McKinsey&Company cho rằng thách thức lớn nhất cho bất kỳ công ty nào khi số hóa là thay đổi cách hoạt động nhưng phải hiểu được bản chất việc mình làm. "Văn hóa đối mới sáng tạo cũng cần thời gian để thích nghi, ngoài ra cũng cần nhiều nhân tài để thực thi. Khi đã giải quyết được các yếu tố này thì mới đến vai trò của công nghệ”, ông Bruce nói.  

Làm việc trong lĩnh vực tài chính, ông Nguyên cho rằng ngành ngân hàng có khả năng thích ứng cao nhưng cơ sở hạ tầng cho chuyển đổi số vẫn chưa hoàn thiện. Ông Nguyên ví dụ về tốc độ của Ấn Độ, quốc gia này thiết kế hạ tầng hỗ trợ chuyển đổi số, chỉ trong 6-7 năm hoàn tất định danh số hơn 1 tỉ dân, hệ thống thanh toán quốc gia chi phí gần như bằng 0 và hệ thống chia sẻ dữ liệu được sự đồng thuận của người dùng. Trong khi đó Việt Nam vẫn đang “vật lộn” với hệ thống định danh, nền tảng cho quá trình số hóa đi đến thành công.

Một vấn đề nữa là nhiều ngân hàng hiểu rõ về dữ liệu khách hàng nhưng vẫn dựa vào sức người là chính, không thể đưa ra các quyết định tức thì, khiến khách hàng chưa được trải nghiệm các thành tựu của công nghệ mới. Trước đây phải mất vài tuần để đưa ra quyết định giải ngân cho một khoản vay trong khi với dữ liệu có sẵn, ngân hàng có thể ra quyết định tức thời.

“Muốn tạo sự thay đổi cần có tầm nhìn rõ ràng, bên cạnh nhu cầu đổi mới, doanh nghiệp cũng cần thấy được biến đổi số phải ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận cuối cùng”, theo chuyên gia McKinsey&Company.

Đọc thêm>>>
Việt Nam và cơ hội trở mình trước biến động kinh tế toàn cầu
Forbes Việt Nam khai mạc Diễn đàn Kinh doanh 2019: Tiến vào kỷ nguyên số
Forbes Việt Nam công bố danh sách 50 công ty niêm yết tốt nhất 2019
Diễn đàn kinh doanh 2018: Những hình ảnh ấn tượng
Forbes Việt Nam công bố 50 thương hiệu dẫn đầu năm 2019
Lễ vinh danh 50 công ty niêm yết tốt nhất 2018
VN góp bốn doanh nghiệp trong danh sách Forbes' Global 2000 năm 2019