Việt Nam nổi lên như một điểm đến của các doanh nghiệp công nghệ lớn như Intel, Samsung, LG và mới đây là Apple.
Dịch chuyển chuỗi cung ứng: Táo Mỹ trồng đất Việt - ảnh 1

Khoảng 20 nhà cung ứng chính thức của Apple đã đặt địa điểm sản xuất tại Việt Nam.

TRUNG TUẦN THÁNG 6.2020, nhóm nhân viên của Luxshare ICT Nghệ An sau thời gian đào tạo tại nhà máy cùng tên ở Quang Châu, Bắc Giang, quay trở lại Nghệ An làm việc. Hai tháng trước đó, nhà máy trên khuôn viên 20 héc ta tại khu công nghiệp VSIP Nghệ An hoàn tất việc đóng điện, bước quan trọng để đưa nhà máy vào hoạt động.

Từ tháng 5 đến nay, Luxshare ICT Quang Châu liên tục đăng tin tuyển dụng. Đầu tháng 5.2020, để có nhân lực vận hành phân xưởng thứ hai tại Quang Châu, doanh nghiệp đến từ Trung Quốc đăng ký tuyển 300 công nhân. Trong 15 ngày đầu tháng 6, họ liên tục đăng tuyển dụng từ kỹ sư phần mềm, kỹ sư kiểm soát chất lượng, cho tới nhân viên phòng.

Bên cạnh việc tuyển dụng nhân viên vào làm việc ngay, từ đầu năm 2020, doanh nghiệp này có chương trình liên kết với học viện Thông tin HuaiAn (Trung Quốc) để tuyển học viên từ 18 tuổi trở lên đưa qua Trung Quốc học ba năm chuyên ngành kỹ thuật công nghệ thông tin điện tử, kỹ thuật tích hợp cơ điện.

Không riêng gì Luxshare có nhu cầu mở rộng nguồn nhân lực, một số doanh nghiệp trong ngành cũng đăng tin tuyển dụng như Goertek. Trên website tuyển dụng của Goertek Vina ở Bắc Ninh, trong giai đoạn từ 25.5-30.5, thông tin tuyển dụng không giới hạn lao động nam, nữ vào làm ngay được đăng tải. Với mức lương từ 8-12 triệu, người tuyển dụng luôn nhấn mạnh: “Chỉ cần từ 18 tuổi, không yêu cầu bằng cấp.”

Trong tháng 6, công ty có trụ sở ở Bắc Ninh này tiếp tục tuyển dụng các vị trí quản lý cấp trung như tổ trưởng sản xuất, giám đốc sản xuất, quản lý dự án, với mức lương trên 16 triệu, có vị trí từ 20-50 triệu đồng, tùy theo thâm niên. Trên website của Foxconn Việt Nam, xuất hiện thông tin tuyển 1.000 công nhân lắp ráp điện tử làm việc tại Bắc Ninh, Bắc Giang.

Điểm chung của Luxshare ICT, Goertek Vina, Foxconn là ba doanh nghiệp này nằm trong số 20 nhà cung ứng chính thức cho Apple tại Việt Nam. Không chỉ có các nhà cung ứng tuyển dụng nhân sự cho nhà máy tại Việt Nam, trên LinkedIn cũng xuất hiện thông tin tuyển dụng cho Apple làm tại Việt Nam.

Bên cạnh các vị trí chăm sóc khách hàng, dịch vụ hậu mãi, chủ yếu hỗ trợ nhà phân phối sản phẩm mang hình quả táo cắn dở, còn có các vị trí mới như giám sát quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng. Trên phương tiện truyền thông nội địa và mặt báo quốc tế như Nikkei (Nhật), Financial Times (Anh) xuất hiện khá nhiều thông tin về sự dịch chuyển sản xuất của Apple nói riêng, cũng như các chuỗi cung ứng của một số ngành như điện tử.

Đặc biệt, đại dịch Covid-19 bùng phát trên toàn cầu khiến chuỗi sản xuất của nhiều ngành bị ngưng trệ, nhu cầu phân bổ lại chuỗi sản xuất được nhiều doanh nghiệp đa quốc gia chú trọng hơn. “Covid-19 khiến cho chuỗi cung ứng cũng như sản xuất không thể tập trung vào một quốc gia. Nó là sự kết thúc của công xưởng thế giới,” Liu Youngway, chủ tịch Hon Hai Precision Industry phát biểu tại diễn đàn trực tuyến do viện Tư vấn và Thông tin thị trường của Đài Loan tổ chức.

Có nhiều bằng chứng cho thấy vị thế Việt Nam trong chuỗi cung ứng sản xuất của Apple đã thay đổi. Lần đầu tiên, tai nghe Airpod xuất hiện dòng chữ sản xuất tại Việt Nam. Điều này khiến cho mọi sự chú ý tập trung vào Luxshare ICT và Goertek Vina, hai đối tác chuyên về lắp ráp các thiết bị âm thanh cho Apple.

Một bằng chứng khác, căn cứ vào báo cáo về Trách nhiệm nhà cung ứng do Apple công bố từ năm 2007 đến nay, lần đầu tiên Việt Nam xuất hiện trong báo cáo này là năm 2010. Lúc đó, Apple chỉ ghi nhận các nhà cung ứng Đài Loan thường “thuê nhân công Philippines, Thái Lan, Việt Nam để giải quyết vấn đề thiếu hụt lao động.” Các năm 2011, 2012 báo cáo ghi nhận vấn đề tương tự.

Tuy nhiên, báo cáo năm 2020 cho biết trong năm 2019, hãng điện tử có giá trị vốn hóa 1.530 tỉ USD này mới ghi nhận “chương trình chăm sóc sức khỏe” dành cho người lao động trong chuỗi cung ứng của Apple được áp dụng cho các đối tác ở Việt Nam. Báo cáo viết: “Trong năm đầu tiên, 4.700 lao động thuộc các nhà cung ứng tham gia chương trình giáo dục sức khỏe.”

Dịch chuyển chuỗi cung ứng: Táo Mỹ trồng đất Việt - ảnh 2

Công nhân Việt Nam được tập huấn về giáo dục sức khỏe. 

Cũng theo số liệu trong báo cáo, cứ năm lao động Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng của Apple, có bốn phụ nữ. Các chuyên gia của Apple cũng tham gia hướng dẫn đối tác sản xuất tại Việt Nam các vấn đề về quy trình, tổ chức sản xuất.

Theo các doanh nghiệp, đại diện các hiệp hội doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam như Taitra (Đài Loan), Kotra (Hàn Quốc), có những lý do chính khiến các doanh nghiệp lớn, những người đặt hàng sản xuất trên toàn cầu như Apple, Samsung trong lĩnh vực điện tử viễn thông chuyển dịch đơn hàng cho nhà máy của họ, hoặc của các nhà cung ứng, sản xuất, lắp ráp tại Việt Nam.

Kể từ khi Việt Nam xuất hiện trên bản đồ sản xuất linh kiện điện từ thế giới với dự án 1 tỉ USD của Intel năm 2006, hàng loạt các tên tuổi thuộc nhóm đầu ngành như Samsung, LG của Hàn Quốc, Sharp và mới đây là Panasonic của Nhật Bản công bố các dự án sản xuất thiết bị, linh kiện, với quy mô lớn.

Kéo theo đó là hàng loạt các nhà cung ứng thiết bị, linh kiện như Jabil, Mỹ, Nidec (Nhật), Foster (Nhật), nhà sản xuất như Foxconn, Compal. Hiệu ứng lan tỏa từ các doanh nghiệp lớn như Samsung, Intel, LG tạo nên cụm ngành (cluster) giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy sự phát triển của chuỗi cung ứng.

Tuy là hai đối thủ so kè nhau trong lĩnh vực điện thoại thông minh, Samsung ở Việt Nam cũng nằm trong danh sách nhà cung ứng của Apple. Trong danh sách các nhà cung ứng của Samsung và Apple, có một vài cái tên trùng như Goertek (Bắc Ninh), Nidec ở khu công nghệ cao TP.HCM.

Khởi đầu từ một nhà máy nhỏ ở khu chế xuất Tân Thuận (quận 7, TP.HCM), có lúc Nidec từng có ý định rút khỏi Việt Nam. Trong kỷ yếu 10 năm khu công nghệ cao TP.HCM, vị chủ tịch Nidec tiết lộ lý do không những không rút đi mà còn đầu tư nhà máy thứ năm ở Việt Nam, đó là lời hứa giải quyết các vấn đề về môi trường kinh doanh, hạ tầng được đáp ứng của lãnh đạo địa phương và cấp cao.

Ông Nagamori Shigenobu chia sẻ: “Nidec có mặt tại nhiều nước trong khu vực châu Á. Ở những nước chúng tôi đã đầu tư, hầu hết đều có những vấn đề tương tự như Việt Nam. Quan điểm của chúng tôi, với những điều kiện đầu tư như nhau, nơi nào có mối quan hệ giữa người với người một cách chân tình, Nidec sẽ chấp nhận đầu tư.”

Năm dự án đầu tư của Nidec sản xuất các sản phẩm công nghệ cao như các loại mô tơ dùng cho thiết bị di động, thiết bị kỹ thuật số như máy ảnh, máy tính xách tay, ổ đĩa HDD… Có bốn nhà máy tại Việt Nam, một tại Bình Dương, hai tại miền Trung và một tại miền Bắc, Foster Electrics, doanh nghiệp chuyên sản xuất thiết bị âm thanh như tai nghe di động, loa, hiện sử dụng hơn 17.000 nhân công.

Trong đó, nhà máy tại Bắc Ninh di vào hoạt động từ năm 2011, với hơn 3.500 công nhân. Khi chúng tôi liên hệ về chuyện sản xuất cho Apple, ban lãnh đạo Foster Electrics từ chối do thời điểm chưa thích hợp.

HẦU HẾT LÃNH ĐẠO DOANH NGHIỆP khi được hỏi đều nêu lý do đầu tư ở Việt Nam chủ yếu do nhu cầu của đối tác đặt hàng.

Đại diện Taitra cho rằng, bên cạnh đó, Việt Nam có các điểm được các nhà đầu tư nước ngoài đánh giá cao như chính trị và xã hội ổn định, chi phí nhân công rẻ, Việt Nam có nhiều hiệp định thương mại với các đối tác. Sự chuyển dịch của doanh nghiệp Đài Loan vào Việt Nam trong một năm trở lại đây, bên cạnh các nguyên do như thương chiến Mỹ – Trung, còn có nguyên nhân từ hiệp định thương mại song phương vừa được ký, cũng như hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và châu Âu.

Dịch chuyển chuỗi cung ứng: Táo Mỹ trồng đất Việt - ảnh 3

Ông Vũ Tú Thành, phó giám đốc hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ – ASEAN cho biết, có nhiều công ty Mỹ “tìm đến chúng tôi để hỏi thăm thông tin.” Ông lý giải, thời điểm hiện tại, kết hợp giữa nhu cầu đa dạng hóa thị trường lẫn có thêm nhiều lựa chọn như Việt Nam có thể doanh nghiệp Mỹ sẽ có động lực để mở rộng đầu tư.

Tuy nhiên, để các dự định chuyển dịch nhà máy sang Việt Nam thành hiện thực, còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như hệ thống pháp luật, quy định quản lý liên quan đến kinh doanh, lĩnh vực hoạt động của các doanh nghiệp để đảm bảo quyền lợi của các doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Ở cấp độ chính phủ, Thủ tướng đã đồng ý thành lập một tổ công tác đặc biệt để tham vấn xem chính phủ cần làm gì nhằm đón các doanh nghiệp công nghệ cao hàng đầu thế giới, hay những doanh nghiệp làm chủ, đứng đầu chuỗi cung ứng.

Để đón nhận dòng vốn này, theo ông Thành, cần phải xây dựng kế hoạch thống nhất xuyên suốt từ trên xuống dưới. Kế tiếp là các điều kiện về hạ tầng như giao thông, logistics, năng lượng. Ông Thành nhấn mạnh: “Nếu muốn đẩy mạnh giá trị gia tăng ở Việt Nam, yếu tố quan trọng vẫn là nguồn nhân lực.”

Để đáp ứng được những khoản đầu tư mới, mở rộng hoạt động sản xuất sẵn có ở Việt Nam, nguồn nhân lực phải đáp ứng cả về số lượng lẫn chất lượng.

Theo các thông tin tổng hợp, Wistron, nhà lắp ráp điện tử tương tự như Foxconn đã đầu tư 16 triệu USD để thuê 23,2 héc ta đất trong khu công nghiệp Đồng Văn 3 ở Hà Nam. Ngoài lắp ráp iPhone, Wistron còn lắp ráp máy tính xách tay, máy tính bảng, thiết bị chơi điện tử, server, tivi LCD.

Báo cáo đánh giá của Credit Suisse Group về hoạt động kinh doanh của Wistron nhận xét, sự dịch chuyển của nhà sản xuất đến từ Đài Loan nhằm cung cấp thêm lựa chọn cho đối tác máy tính xách tay của Mỹ và khả năng sản xuất đại trà vào giai đoạn 2020-2021.

Merry Electrics, nhà sản xuất thiết bị âm thanh cho Apple cũng liên doanh với Luxshare ICT để thành lập doanh nghiệp điện tử ở Việt Nam, với số vốn dự kiến 24 triệu USD, trong đó Merry nắm 51%.

Đại diện Taitra xác nhận với Forbes Việt Nam rằng Amtran và Pegatron gặp Taitra để hỏi thăm về việc lắp đặt nhà máy tại Việt Nam. Ông nói: “Những công ty nói trên là những công ty lớn, luôn có một nhóm các nhà cung ứng đi cùng. Nếu họ muốn dịch chuyển sản xuất, Việt Nam sẽ có nhiều cơ hội để hấp thu đầu tư hơn nữa.”

Amtran là công ty sản xuất thiết bị điện tử của Đài Loan. Còn Pegatron là một trong những doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp có quy mô lớn nhất, nhì ở Đài Loan, sau Foxconn. Hiện tại, Pegatron đã có một nhà máy tại Hải Phòng.

Trên website của họ, vào đầu tháng 6 xuất hiện thông tin tuyển dụng nhân sự. Trong vai người xin việc, khi phóng viên Forbes Việt Nam hỏi thủ tục, nhân sự của Pegatron cho biết, vị trí chuyên viên giao nhận hàng hóa làm việc tại VSIP Hải Phòng.

Trong thông tin công bố hồi giữa tháng 2.2020 với cơ quan quản lý sàn chứng khoán ở Đài Loan, Pegatron cho biết, họ đầu tư 150 triệu USD để thiết lập nhà máy sản xuất tại Việt Nam.

Trong lần gặp gỡ các nhà đầu tư để thông báo lợi nhuận năm 2019 tăng 73,8%, CEO Pegatron là Syh-Jang Liao cho biết, ông hi vọng nhà máy tại Việt Nam sẽ cho ra sản phẩm vào nửa đầu năm 2021. Liao nói: “Chúng tôi chuyển đến Việt Nam do yêu cầu của khách hàng. Công nghiệp điện tử ở đó đã phát triển và lại gần nơi cung cấp linh kiện từ Trung Quốc.”

(*) Bản in theo tạp chí Forbes Việt Nam số 85, tháng 6.2020


Đọc thêm >>>
Bên trong cứ điểm sản xuất của Nike, Adidas
Dấu chân GE tại Việt Nam
Doanh nghiệp Mỹ muốn đầu tư vào hạ tầng hàng không Việt Nam
Hàng không Việt Nam đạt chuẩn an toàn bay thẳng tới Hoa Kỳ
Hàng không Việt Nam chi 21 tỉ USD mua máy bay và dịch vụ của các công ty Mỹ
McKinsey: Liên kết kinh tế giữa các nước châu Á ngày càng thắt chặt
Việt Nam giữa thương chiến: Là điểm đến hay chỉ là nơi tránh bão?




"Giáo dục là làm cho con người tìm thấy chính mình". ---- Socrates - Triết gia

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 89 tháng 10.2020

 Số 89 tháng 10.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - DANH SÁCH 10 NGÂN HÀNG KINH DOANH HIỆU QUẢ NHẤT

    Các ngân hàng tư nhân năng động chiếm tỉ lệ áp đảo và xuất hiện ở các vị trí dẫn đầu.

  • - HÀNH TRÌNH CHINH ĐÔNG

    Đặt ưu tiên hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững, ông Trịnh Văn Tuấn xây dựng ngân hàng Phương Đông theo một lối riêng.

  • - THÀNH TỰU HAI THẬP NIÊN XÂY NỀN

    Nhiều năm ở chiếu dưới, Manulife Việt Nam vươn lên dẫn đầu thị phần bảo hiểm khai thác mới.

  • ĐƯỜNG ĐẾN SIÊU ỨNG DỤNG

    Có trong tay 20 triệu người dùng, MoMo đặt mục tiêu 50 triệu khách hàng và thành siêu ứng dụng.

  • - SỰ TRỞ LẠI CỦA “NGƯỜI CŨ”

    Ông Huỳnh Thanh Phong dẫn dắt FWD, gương mặt mới trong làng bảo hiểm, nhanh chóng phát triển.

  • - PHỎNG VẤN: TÌM KIẾM TRẢI NGHIỆM VƯỢT TRỘI

    Thực trạng, cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số của ngân hàng theo quan điểm lãnh đạo ngân hàng VIB.

  • - DANH SÁCH NHỮNG NGƯỜI GIÀU NHẤT SINGAPORE