Dịch bệnh chỉ là một yếu tố bổ sung cho nhóm các yếu tố bất định, vốn đang diễn ra trong hai năm trở lại đây như căng thẳng thương mại Mỹ – Trung, chủ nghĩa bảo hộ thương mại, buộc các chuỗi giá trị toàn cầu phải sắp xếp, phân bố lại.

CHƯA THỂ NÓI GÌ khi chưa biết ngày chết của COVID-19. Dịch bệnh do virus corona chủng mới (SARS-CoV-2) gây ra, biến tháng hai năm nay trở thành tháng “dài nhất”. Một câu hỏi lớn chưa được xác quyết khiến cho mọi dự báo đều trở nên mơ hồ hơn bao giờ hết. Câu hỏi đó là: bao giờ COVID-19 sẽ chấm dứt?

Dịch bệnh toàn cầu, hành động quốc gia - ảnh 1

Điểm chung của các báo cáo kinh tế và báo cáo ngành không phải là các tính toán mức độ thiệt hại mà là chưa thể xác định thời điểm dập tắt dịch bệnh. Điều chắc chắn là với quy trình thử nghiệm thuốc và vắc xin, thời gian tối thiểu cần có để một loại thuốc ra thị trường thường tính bằng năm.

Chính vì vậy trong bài viết ngay trước thềm hội nghị bộ trưởng tài chính 20 nước công nghiệp (G-20) người đứng đầu quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), bà Kristalina Georgieva nhận định: “Sự bất ổn cấp bách nhất đang thách thức nền kinh tế toàn cầu là sự bùng phát Covid-19 ở Trung Quốc”.

Tuy vậy, bà thúc giục các bộ trưởng tài chính G-20 và ngân hàng trung ương hành động để giảm thiểu các rủi ro khác liên quan đến thương mại, biến đổi khí hậu và bất bình đẳng. Để giải quyết vấn đề có tính bất định cao như vậy, hàng loạt các dự báo, đánh giá tác động – mối quan tâm hàng đầu của các nhà hoạch định chính sách, lãnh đạo doanh nghiệp – kèm theo từ 2 – 3 giả thiết tình huống được đưa ra.

Tác động tiêu cực của dịch bệnh tới kinh tế toàn cầu là điều chắc chắn. Toàn cầu hóa kinh tế với tốc độ nhanh trong 20 năm qua khiến cho mối quan hệ giữa các nền kinh tế trở nên gắn kết, phụ thuộc lẫn nhau nhiều hơn so với trước.

Trong bối cảnh “công xưởng thế giới” Trung Quốc bị hắt hơi, khó có ngành, nền kinh tế nào không chịu ảnh hưởng. Hầu như các ngành, lĩnh vực đối mặt với vấn đề lớn trong tổ chức, sắp xếp lại chuỗi cung ứng. Trong đó, quan sát và ghi nhận một cách thuận tiện đến từ các ngành sản xuất, dịch vụ như điện tử, dệt may, da giày, đồ gỗ, hàng không, du lịch…

Có thể tham khảo thêm đánh giá tác động từ báo cáo của Dun & Bradstreet, công ty nghiên cứu kinh doanh quốc tế. Với cách tiếp cận vấn đề nhìn trung tâm vùng dịch và các tỉnh của Trung Quốc như đầu mối cung ứng thiết bị, linh kiện, có 51.000 doanh nghiệp trên toàn cầu, trong đó có 163 nằm trong danh sách Fortune 1000 có ít nhất từ một hay nhiều hơn các nhà cung ứng cấp 1 nằm trong vùng bị ảnh hưởng.

Nếu xét đến các nhà cung ứng cấp 2, có khoảng 5 triệu doanh nghiệp bị ảnh hưởng. Đáng chú ý hơn, khi xét ở cấp độ này, có tới 93,8% doanh nghiệp trong danh sách Fortune 1000.


“Ngay cả trong các tình huống tốt nhất, tốc độ tăng trưởng toàn cầu dự kiến vẫn còn khiêm tốn ở rất nhiều nơi trên thế giới.”
- Kristalina Georgieva, giám đốc điều hành IMF -

Xáo trộn dễ nhận ra nhất là hoạt động từ cá thể đến tổ chức đều có sự điều chỉnh, sắp xếp lại. Lịch tổ chức sự kiện, lễ hội bị hủy, đình lại hoặc dời thời điểm, thậm chí địa điểm tổ chức cho phù hợp. Gần như mọi ngành, lĩnh vực dù trực tiếp hay gián tiếp đều bị ảnh hưởng.

Quan trọng hơn, chỉ sau vài ngày nghỉ, dường như mọi dự báo về kinh tế – xã hội, cơ sở để thiết lập kế hoạch cho năm 2020 của bất kỳ tổ chức, thậm chí quốc gia, phải xem xét và điều chỉnh. 

HÀNH ĐỘNG QUỐC GIA. Chống dịch như chống giặc. Bất luận thế nào, trong chiến tranh hay dịch bệnh, sự quyết đoán cao trong chỉ huy và sự chấp hành nghiêm trong dân chúng là “liều thuốc” tốt nhất để đi đến thành công. Ở một mức độ nhất định Việt Nam chúng ta, cho đến nay, đã làm được điều đó. 16 ca mắc bệnh, đến nay, đều đã hồi phục.

Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam đánh giá, “năng lực quốc gia trong việc sẵn sàng ứng phó và kiểm soát các vấn đề y tế khẩn cấp của Việt Nam đã được gia tăng đáng kể.” Đó là kết quả của nhiều năm đầu tư vào năng lực cốt lõi trong theo dõi và đánh giá rủi ro, các phòng lab nghiên cứu, năng lực điều trị và truyền thông về rủi ro y tế, theo các tiêu chuẩn quốc tế về sức khỏe như Health Regulation (2005).

Như trên đã nói, hưởng ứng kêu gọi của chính phủ, toàn xã hội từ cá nhân, đoàn thể, doanh nghiệp cùng đồng lòng thực hiện các quy tắc vệ sinh, bảo vệ bản thân, bảo vệ tổ chức cũng là góp phần gìn giữ sự ổn định đời sống kinh tế – xã hội.

Hy vọng rằng sau khi dịch bệnh qua đi, từ ý thức, hành vi giữ gìn vệ sinh, an toàn sẽ tạo thành các thói quen, nề nếp văn minh, lịch sự trong xã hội. Đây là giá trị vô hình đóng góp trực tiếp đến sự phát triển bền vững của một quốc gia. Tiếc là “thói quen” của người Việt chúng ta rất khó biến “cú nhảy” khi “nước đến chân” thành sự “bình thường mới” trong nếp sống hằng ngày.

Tình hình dịch bệnh vẫn còn diễn biến phức tạp, vì vậy, kết quả ban đầu chỉ củng cố thêm niềm tin, tạo nên sự đồng lòng, chung tay đối phó với các nguy cơ. Nói rộng ra, đối với các yếu tố bất định, cần có sự tỉnh táo, chuẩn bị kỹ càng để ứng phó, thậm chí có thể tìm được cơ hội trong các nguy cơ.

Kết quả thực tế đối phó dịch bệnh là cơ sở ban đầu để củng cố, lan tỏa hình ảnh Việt Nam một điểm đến an toàn. Trong 20 năm qua, đối với cộng đồng đầu tư quốc tế, ổn định hệ thống chính trị là một trong những yếu tố quan trọng khi ra quyết định đầu tư tại Việt Nam.

KHÔNG CHỌN  “GIẢI PHÁP DỄ” Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Singapore… hay Phi châu đối diện với vấn đề tương tự như nhau. Nhưng cách đối phó nó thì mỗi nước có khác nhau.

Ví dụ: Có thể nói Nhật trở thành ổ dịch lớn ngoài Trung Quốc, nhưng học sinh Nhật vẫn đi học bình thường, doanh nghiệp Nhật vẫn hoạt động. Họ không chọn “giải pháp dễ”, vì chính phủ phải gánh trách nhiệm rất nặng nề trước nhân dân và nền kinh tế quốc gia.

Hay tại nước láng giềng Campuchia, thủ tướng Hun Sen ra tận nơi bắt tay và tặng hoa hành khách trên du thuyền MS Westerdam sau khi cho phép tàu cập cảng Sihanoukville.

“Chúng ta nói hy sinh một phần tăng trưởng để bảo vệ sức khỏe và tính mạng cho người dân nhưng Chính phủ cũng không chọn giải pháp dễ là đóng cửa mọi thứ,” Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh như thế.

Ông cho rằng, Việt Nam phải chọn “giải pháp khó”, tức là làm sao vẫn duy trì điều kiện đi lại cho người dân, du khách, tiếp tục thúc đẩy sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế, thương mại nhưng vẫn bảo đảm an toàn cho người dân. Làm được như vậy không chỉ là cơ sở hạ tầng y tế hay nguồn lực của hệ thống doanh nghiệp, mà đó là sự tự tin của một chính phủ kiến tạo và hành động.

Chúng ta nói: “Tôi an toàn”. Tức là 97 triệu dân Việt đều an toàn, không cớ gì các bạn du khách mạnh khỏe không đến Việt Nam.

Các bài toán đặt ra cho ngành du lịch cũng là các thách thức lớn đối với các ngành khác, nếu không muốn nói là với cả nền kinh tế. Dịch bệnh chỉ là một yếu tố bổ sung cho nhóm các yếu tố bất định, vốn đang diễn ra trong hai năm trở lại đây như căng thẳng thương mại Mỹ – Trung, chủ nghĩa bảo hộ thương mại, buộc các chuỗi giá trị toàn cầu phải sắp xếp, phân bố lại.

Vấn đề trước mắt cũng là lâu dài với Việt Nam, là làm sao đón nhận được dòng vốn đầu tư, cùng với sự dịch chuyển, sắp xếp của chuỗi giá trị toàn cầu trong những ngành mà kinh tế Việt Nam đang có lợi thế và muốn xây dựng lợi thế.

Để củng cố vị trí, gia tăng vị thế trong chuỗi giá trị theo hướng phát triển bền vững, đòi hỏi phải có quyết sách đúng, hợp lý trong lựa chọn phát triển, dựa trên cách xác lập, hình thành năng lực cạnh tranh từ cấp độ cá nhân, doanh nghiệp, ngành cho tới quốc gia.

Điểm hội tụ của các cấp độ này chính là định hướng phát triển dựa trên nguyên tắc hài hòa, bền vững.

Đặt trong môi trường sống có nhiều yếu tố bất định, với nguyên tắc cơ bản là sự linh hoạt, thích ứng, năng lực cạnh tranh sống còn được hình thành, phát triển dựa trên khả năng tiếp thu, hình thành tri thức mới thông qua tiến trình học tập không ngừng của cả cá nhân, tổ chức và xã hội. Làm được như vậy, chúng ta mới hy vọng có chỗ đứng lâu dài trong chuỗi giá trị toàn cầu.

IMF dự kiến nền kinh tế Trung Quốc sẽ sớm phục hồi nếu dịch bệnh sớm kết thúc, nhưng nếu dịch bệnh kéo dài hơn sẽ làm cho tăng trưởng kinh tế chậm và kéo dài hơn ở Trung Quốc, gây ra tác động toàn cầu lớn. Bà Georgieva nói: “Ngay cả trong các tình huống tốt nhất, tốc độ tăng trưởng toàn cầu dự kiến vẫn còn khiêm tốn ở rất nhiều nơi trên thế giới”.

Nếu toàn cầu là vậy, thì Việt Nam phải hành động quyết liệt hơn mới có thể “vừa chống dịch bệnh thành công, vừa giữ vững các mục tiêu tăng trưởng.”

Hình như Covid-19 làm cho mọi hoạt động “bỗng dưng yên tĩnh”: trường học yên tĩnh, đường phố yên tĩnh, siêu thị yên tĩnh, bãi biển yên tĩnh, bến cảng, nhà ga yên tĩnh… Nhưng, mong rằng sự yên tĩnh này không trở nên một “bình thường mới” (new normal) trong nền kinh tế quốc gia.

(*) Bản in theo tạp chí Forbes Việt Nam số 82, tháng 3.2020

Đọc thêm >>>
Nguyên nhân suy thoái vô hình
Dấu chấm lửng của thế hệ trẻ
Cơn sốt nguy hiểm: “Nghiện” tiền vay lãi suất thấp
McKinsey: Liên kết kinh tế giữa các nước châu Á ngày càng thắt chặt
Việt Nam giữa thương chiến: Là điểm đến hay chỉ là nơi tránh bão?

"Những người dân khỏe mạnh là tài sản lớn nhất của bất cứ quốc gia nào". ---- Winston Churchill - Chính trị gia

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 87 tháng 8.2020

 Số 87 tháng 8.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - CÂU CHUYỆN DUY TÂN

    Sau 33 năm kinh doanh, Duy Tân thành doanh nghiệp nhựa dân dụng hàng đầu Việt Nam.

  • - THAM VỌNG MÀU HỒNG

    Con Cưng, xây dựng hệ thống hơn 4000 cửa hàng và tham vọng đưa doanh số tới cột mốc một tỉ đô la Mỹ.

  • - CHUỖI NHA KHOA MỚI

    Chuỗi nha khoa Kim, đẩy nhanh tốc độ mở chuỗi và xây dựng thương hiệu bằng số hóa sau mới 4 năm có mặt trên thị trường.

  • LÀM ĐẸP TÓC NAM

    30Shine - thương hiệu trẻ quy chuẩn hóa dịch vụ cắt tóc nam với sự giúp sức của công nghệ.

  • - NỀN TẢNG SỐ THAY ĐỔI XÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU

    Chia sẻ của các chuyên gia hàng đầu về chủ đề xây dựng thương hiệu trong kỷ nguyên số.

  • - SỰ KIỆN CÔNG NGHỆ KHÁM PHÁ KHO BÁU MIDAS

    Thông tin sự kiện Công nghệ Khám phá kho báu Midas do Forbes Việt Nam tổ chức ngày 16.7. Trình bày về các lĩnh vực công nghệ như 5G, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, cũng như thách thức doanh nghiệp sử dụng dữ liệu tạo ra lợi thế cạnh tranh, sản phẩm và dịch vụ mới.

  • - DANH SÁCH NHỮNG NGƯỜI GIÀU NHẤT HÀN QUỐC