Event Tech Summit

Trong khuôn khổ diễn đàn Đối thoại Ấn Độ - Thái Bình Dương tổ chức hồi đầu tuần tháng 12 vừa qua tại TPHCM, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, Daniel J. Kritenbrink đã dành cho Forbes Việt Nam một cuộc phỏng vấn riêng liên quan đến chiến lược “Ấn Độ - Thái Bình Dương mở và tự do”.

Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam: Trong chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương, chúng tôi đi tìm đối tác chứ không tìm thuộc địa - ảnh 1

Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, Daniel J. Kritenbrink trả lời phòng vấn với Forbes Việt Nam về chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương mở và tự do hôm 7.12.2018 tại TPHCM. Ảnh: Forbes Việt Nam.

Forbes Việt Nam: Tại buổi gặp gỡ các CEO tại hội nghị thượng đỉnh APEC 2017 tại Đà Nẵng, Tổng thống Hoa Kỳ, Donald Trump lặp đi lặp lại cụm từ “Ấn độ - Thái Bình Dương”. Có phải đây là thuật ngữ mới gần đây sử dụng thay thế cho “châu Á – Thái Bình Dương” hay có một ý nghĩa gì đặc biệt đằng sau khái niệm mới này, thưa ông?

Đại sứ Daniel J. Kritenbrink: Thật ra không có bí ẩn gì về thuật ngữ này, Ấn Độ - Thái Bình Dương đơn giản là một khái niệm trong thế giới toàn cầu hóa hiện nay. Rất khó để xác định rõ ràng ranh giới giữa những khu vực trên thế giới. Vì thế tôi nghĩ khái niệm này đơn thuần là thể hiện khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bao trùm Đông Nam Á, nhấn mạnh vai trò của khu vực Ấn Độ Dương. Khu vực này đặc biệt quan trọng đối với Hoa Kỳ. Chúng ta đã chứng kiến càng ngày càng có nhiều có sự hợp tác của khu vực này. Cơ bản, đó không phải là một thuật ngữ mới bởi vì các chính phủ tiền nhiệm của Hoa kỳ cũng đã nhận thức rõ vai trò trung tâm của Ấn Độ Dương trong khu vực này. Tôi cũng đã trình bày trong bài phát biểu cách đây vài phút rằng khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đã giới thiệu chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương vào tháng 11 năm ngoái tại Đà Nẵng cũng khá thẳng thắn xác định đây là khu vực chiến lược về an ninh quốc phòng và thịnh vượng của Hoa Kỳ trong tương lai. Tầm nhìn của Hoa Kỳ nhằm đem đến ổn định, thịnh vượng và toàn vẹn lãnh thổ cho các quốc gia trong khu vực này để bảo đảm cho các quốc gia độc lập hợp tác với nhau theo đuổi cùng một lợi ích. Hoa Kỳ muốn bảo đảm các quốc gia này thành công, hòa bình và thịnh vượng, họ có sức mạnh về chủ quyền và tự do lựa chọn về tương lai của mình.

Forbes Việt Nam: Có gì khác nhau giữa chính sách “Xoay trục về châu Á” của chính phủ Barrack Obama và khái niệm “Ấn Độ - Thái Bình Dương” của chính phủ Donald Trump?

Đại sứ Daniel J. Kritenbrink: Tôi nghĩ vấn đề chính nên tập trung ở đây là việc các chính phủ tiền nhiệm của Hoa Kỳ đã có mặt từ rất lâu ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Chúng tôi tin rằng đây là những quốc gia có cùng chí hướng tin tưởng vào luật pháp quốc tế, tự quyết về chủ quyền, dựa vào kinh tế tư nhân để làm động lực phát triển, sẽ làm có thể làm việc cùng nhau để đạt được những tầm nhìn chung. Không một quốc gia nào có quyền sai khiến quốc gia khác phải làm cái gì.

Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam: Trong chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương, chúng tôi đi tìm đối tác chứ không tìm thuộc địa - ảnh 2

Đại sứ Daniel J. Kritenbrink: "Chính sách của Hoa Kỳ là tập trung trở thành chất xúc tác và tiếp sức cho khu vực tư nhân hoàn thành vai trò của họ và cũng giúp cho các quốc gia trong khu vực đưa ra các chính sách thích hợp để phát triển về kinh tế và môi trường."Ảnh: Forbes Việt Nam.

Tôi muốn giải thích rõ thêm vì sao chúng tôi gọi là khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương mở và tự do trên quan điểm phát triển kinh tế. Hoa Kỳ tin rằng khối tư nhân nên đóng vai trò chủ đạo trong nền kinh tế. Tôi muốn nói thêm rằng thật không khôn ngoan nếu quá phụ thuộc vào khoản nợ có chính phủ khác hậu thuẩn, bởi vì trước sau gì cũng sẽ có sự thỏa hiệp về chủ quyền trong các quyết định của quốc gia khi bị mắc nợ. Thêm nữa, chúng ta thấy nhu cầu về phát triển hạ tầng ở khu vực này to lớn. Không thể có một chính phủ nào đơn lẻ có thể đứng ra thu xếp được cả, chỉ có khu vực kinh tế tư nhân có thể đảm đương nhu cầu này để đem đến sự phát triển chung cho toàn khu vực. Vì thế, chính sách của Hoa Kỳ là tập trung trở thành chất xúc tác và tiếp sức cho khu vực tư nhân hoàn thành vai trò của họ và cũng giúp cho các quốc gia trong khu vực đưa ra các chính sách thích hợp để phát triển về kinh tế và môi trường.

Forbes Việt Nam: Đông Nam Á sẽ đóng vai trò thế nào trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương? Ông nhận thấy các quốc gia ASEAN đáp ứng lại chiến lược này như thế nào?

Đại sứ Daniel J. Kritenbrink: Đây là một khu vực quan trọng đối với Hoa Kỳ. Chúng tôi cũng tin rằng ASEAN sẽ đóng vai trò trung tâm của khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Nhìn vào con số thống kê, 10 quốc gia Đông Nam Á, như một tổng thể, trở thành nền kinh tế lớn thứ năm trên thế giới và đây cũng là một trong những khu vực phát triển kinh tế nhanh nhất thế giới. Vì thế, tôi nghĩ hầu hết các quốc gia khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương đều xác định rằng ASEAN sẽ có vai trò nhất định trong tương lai của khu vực này. Đó là lý do Hoa Kỳ nhấn mạnh hợp tác và tăng cường trao đổi với ASEAN và Đông Á, trong đó có Việt Nam. Ví dụ, tháng Năm năm ngoái Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đến thăm Washington và Tổng thống Trump cũng đã đến Việt Nam tháng 11.2017. Năm 2018, bộ trưởng Quốc phòng Hoa kỳ Jim Mattis đã đến Việt Nam hai lần. Ngoại trưởng Mike Pompeo cũng đã có mặt ở đây, và tất nhiên cũng phải nhắc đến chuyến thăm Hoa Kỳ gần đây của phó thủ tướng Vương Đình Huệ. Nếu chúng ta nhìn vào mức đầu tư của Hoa Kỳ và các hoạt động ngoại giao, sẽ nhận thấy rõ Hoa Kỳ xem ASEAN là trung tâm của khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương.

Forbes Việt Nam: Ông vừa nhắc đến Việt Nam, vậy Việt Nam sẽ đóng vai trò gì trong chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương?

Đại sứ Daniel J. Kritenbrink: Nhiều người bạn Việt Nam của tôi cũng hỏi câu hỏi tương tự, làm sao Việt Nam có thể thích ứng được với chiến lược này? Câu trả lời khá đơn giản: Chúng tôi muốn Việt Nam thành công và đó cũng là lợi ích của Hoa Kỳ. Sứ mệnh của Hoa Kỳ tại Việt Nam là khách quan và hỗ trợ cho sự phát triển của Việt Nam, một quốc gia độc lập, có chủ quyền trở nên phồn thịnh. Bởi vì, Hoa Kỳ đi tìm đối tác, chứ không đi tìm quốc gia vệ tinh hay thuộc địa hay bất kỳ một thứ gì khác. Tôi có thể tự tin nói rằng Hoa Kỳ và Việt Nam chia sẻ chung nhiều lợi ích và nguyên tắc. Chúng ta đều muốn nhìn thấy một khu vực tự do và mở -  nơi các quốc gia đều dựa trên luật pháp, nơi dòng đầu tư tự do luân chuyển và cùng nhau thịnh vượng. 

Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam: Trong chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương, chúng tôi đi tìm đối tác chứ không tìm thuộc địa - ảnh 3

Đại sứ Mỹ tại Việt nam, Daniel J. Kritenbrink: "Chúng tôi muốn Việt Nam thành công và đó cũng là lợi ích của Hoa Kỳ. Ảnh: Forbes Việt Nam.

Forbes Việt Nam: Chính phủ Hoa Kỳ sẽ tiếp cận ASEAN trong chiến lược này theo hình thức song phương hay đa phương?

Đại sứ Daniel J. Kritenbrink: Chúng tôi sẽ tập trung vào cả hai loại thỏa thuận. Tất nhiên, khi bước vào những thỏa thuận thương mại, chúng ta thấy rõ dưới thời tổng thống Trump, Hoa Kỳ nhấn mạnh vào sức mạnh của các thỏa thuận song phương. Nhưng tôi có thể đoan chắc rằng mối quan hệ thương mại với Việt Nam quan trọng hơn bao giờ hết. Có rất nhiều lý do để lạc quan, thương mại song phương phát triển rất nhanh, lên đến 58 tỉ đô la Mỹ mỗi năm. Việt Nam là một trong những thị trường xuất khẩu phát triển nhanh nhất của Hoa Kỳ trên thế giới. Tuy nhiên, cũng có những thách thức đối với các nhà đầu tư Mỹ, chẳng hạn như rào cản thương mại trong thanh toán điện tử mà hai bên đang cố gắng giải quyết, hay luật An ninh mạng của Việt Nam...Tóm lại có cả khó khăn nhưng cũng rất nhiều cơ hội phía trước và tôi rất lạc quan về tương lai hợp tác với Việt Nam và cả với khu vực.

Forbes Việt Nam: Ông có thể chia sẻ những kịch bản có thể xảy ra sau khi thỏa thuận 90 ngày “đình chiến" trong mối căng thẳng thương mại giữa Hoa kỳ và Trung quốc chấm dứt?

Đại sứ Daniel J. Kritenbrink: Tôi là đại sứ Mỹ tại Việt Nam, vì thế tôi tập trung vào những gì diễn ra ở Việt Nam nhiều hơn…

Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam: Trong chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương, chúng tôi đi tìm đối tác chứ không tìm thuộc địa - ảnh 4

Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, Daniel J. Kritenbrink trả lời phòng vấn với Forbes Việt Nam về chiến lược Ấn độ - Thái bình dương mở và tự do hôm 7.12.2018 tại TPHCM. Ảnh: Forbes Việt Nam.

Forbes Việt Nam: Liệu Việt Nam có thể tận dụng được cơ hội gì từ xu hướng chuyển dịch ra khỏi Trung Quốc của các nhà sản xuất đã diễn ra vài năm trước đó và xu hướng này càng nhanh hơn khi diễn ra căng thẳng thương mại?

Đại sứ Daniel J. Kritenbrink: Tôi nghĩ, các nhà đầu tư và doanh nghiệp Việt Nam sẽ tự đưa ra quyết định chọn nơi nào tốt nhất để đầu tư. Lời khuyên của tôi dành cho các bạn Việt Nam là tiếp tục tập trung vào những thứ mà Việt Nam làm tốt nhất và tiếp tục bảo đảm có môi trường kinh doanh và chính sách đầu tư cởi mở. Việt Nam đã được biết đến như một nơi kêu gọi đầu tư tốt nhất và hãy duy trì vị thế này.

Forbes Việt Nam: Liệu Việt Nam có trở thành mục tiêu kế tiếp về thuế như Trung Quốc?

Đại sứ Daniel J. Kritenbrink: Tôi muốn giải thích các biện pháp của Hoa Kỳ đối với Trung Quốc chỉ tập trung vào một số chính sách đặc biệt và chiến lược mà Trung Quốc đang theo đuổi, sẽ gây tổn hại đến các công ty của Hoa Kỳ, ví dụ họ buộc các công ty này phải chuyển giao công nghệ hoặc có những chính sách phân biệt đối xử trên thị trường đối với các công ty Hoa Kỳ. Hiện Hoa Kỳ có khoảng 38 tỉ đô la thâm hụt thương mại với Việt Nam. Tôi nghĩ, Hoa Kỳ có nhiều cơ hội xuất khẩu trong các ngành hàng không, y tế, công nghệ thông tin. Chúng tôi đang cố gắng làm việc với Việt Nam về ba ngành trên và tôi tin rằng mọi việc sẽ trở nên tốt hơn.

Forbes Việt Nam: Cám ơn Đại sứ đã dành thời gian trả lời phỏng vấn.

Chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương Mở và Tự do

 - Mở: bao gồm các tuyến giao thông đường biển; hạ tầng cơ sở; đầu tư mở; thương mại mở (dựa trên nguyên tắc công bằng và có đi có lại)

- Tự do: bao gồm tự do không bị cưỡng ép; quản trị tốt (tôn trọng các quyền cơ bản; minh bạch; chống tham nhũng)