Vi sinh vật tùy biến sẽ cách mạng hóa phương thức sản xuất mọi thứ, từ ghế xe ô tô đến điện thoại di động. Một nhóm nhà khoa học xuất thân từ viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đang chế xuất những khối cơ bản cho tương lai của công nghệ sinh học tại Ginkgo Biowork - công ty khởi nghiệp sinh học tổng hợp trị giá 1,4 tỉ USD.

Rảo bước xuống đại lộ Drydock ở khu vực bến tàu công nghiệp cũ của Boston, bạn sẽ nhận ra thành phố này vẫn là một cảng công nghiệp quan trọng. Xe tải chạy rầm rầm qua một xưởng cạn đang hoạt động. Bến tàu container của công ty chuyển phát nhanh FedEx xuất hiện lờ mờ ở phía nam, tập đoàn Coastal Cement Corporation lại nằm ngay trên con đường này.

Bên trong tòa nhà số 27, CEO Jason Kelly của Ginkgo Biowork và bốn nhà đồng sáng lập đang làm việc trên lĩnh vực công nghiệp khác – lĩnh vực lấy sinh học làm nền tảng. Bộ năm Frankensteins thời hiện đại này thiết kế, sửa đổi và tạo ra các vi sinh vật giúp các quy trình công nghiệp hiện tại trở nên rẻ hơn và có thể là các quy trình hoàn toàn mới.

Công ty tỉ đô từ khởi nghiệp xây tương lai cho công nghệ sinh học - ảnh 1

Là nguyên tử chứ không phải các mảnh nhỏ: Jason Kelly, đồng sáng lập và CEO của Ginkgo cho biết: “Bạn không thể ăn phần mềm. Tất cả những gì là vật chất sẽ thuộc sở hữu của sinh học tổng hợp. Đó là hàng nghìn tỉ đô la.”

Đó là công cụ đầy quyền năng. Bón phân cho ruộng ngô thường phải phun một lượng lớn hóa chất khó chịu lên nhiều mẫu đất. Ginkgo đang nghiên cứu các lớp phủ sinh học, thân thiện với môi trường giúp các hạt ngô tự bón phân cho mình.

Ngày nay, hầu hết các loại dược phẩm công nghệ sinh học là protein bất hoạt. Ginkgo đang nghiên cứu để tạo ra các sinh vật sống, được lập trình di truyền để tìm kiếm và tiêu diệt bệnh tật, và các sinh vật sống này sẽ bị tiêu hóa toàn bộ.

Thịt giả có mùi vị khó chịu. Ginkgo hứa hẹn làm nó ngon hơn. Và đó chỉ là khởi đầu. Gần đây, Ginkgo đã tái tạo mùi hương của loài cây dâm bụt Hawaii đã tuyệt chủng, làm mờ đi ranh giới giữa các giống loài còn tồn tại và đã biến mất.

Kelly tin công ty của mình sẽ thúc đẩy tương lai khoa học viễn tưởng, nơi cây cối mọc tự nhiên thành hình chiếc bàn, rong biển biến hình thành ghế xe ô tô và điện thoại thông minh tự sửa chữa bằng một vài giọt đường.

Đó là một chặng đường dài, nhưng sau gần 11 năm thành lập Ginkgo, Kelly cho rằng đã “dễ dàng hơn một chút khi nói về việc này và không còn giống như một kẻ điên rồ”.

Đây là thời điểm thú vị đối với các công ty hoạt động trong lĩnh vực sinh học tổng hợp mới nổi như Ginkgo (đặt theo tên của một loại cây là hóa thạch sống từ thời khủng long). Những tiến bộ công nghệ và phát triển kinh tế, đặc biệt là chi phí giải mã ADN giảm mạnh và sự phát triển của Crispr – công cụ chỉnh sửa gene chính xác – thúc đẩy các doanh nhân ra sức thành lập những công ty mới.

Ngày nay, có hơn 600 công ty hoạt động trong lĩnh vực này, theo số liệu của SynBioBeta, có trụ sở tại Pleasant Hill, California, nơi tổ chức hội nghị hàng đầu trong ngành và lưu giữ cơ sở dữ liệu về các công ty khởi nghiệp sinh học tổng hợp. Và vũ trụ thu nhỏ này đang phình ra với tốc độ 5-10% mỗi năm khi dòng tiền đổ vào các công ty, bao gồm 3,8 tỉ USD chỉ riêng trong năm ngoái, theo John Cumbers, nhà sáng lập SynBioBeta.

Lĩnh vực này hứa hẹn không chỉ có thêm nhiều sản phẩm mới, mà còn giúp giảm thiểu tác hại môi trường xuất phát từ sự phụ thuộc quá nhiều vào hóa dầu của chúng ta. Các công ty khởi nghiệp này hoạt động trên mọi lĩnh vực từ kinh doanh phân tử ADN – các khối cơ bản tạo nên sự sống – cho đến các công ty tiêu dùng cao cấp.

Công ty khởi nghiệp kinh doanh burger chay Beyond Meat lên sàn hồi tháng 5 và hiện có giá gần 10 tỉ USD. Impossible Food, đối thủ cạnh tranh trong mảng sinh học tổng hợp của họ, là kỳ lân được đầu tư mạo hiểm, gần đây đã cung cấp Impossible Whoppers cho gã khổng lồ ngành thức ăn nhanh Burger King.

Bolt Themes, trị giá 700 triệu USD, sản xuất tơ nhện sinh học sử dụng trong ngành dệt may và chăm sóc da.

Ở một khía cạnh khác, Twist Bioscience, công ty kinh doanh ADN tổng hợp lớn nhất (Ginkgo là khách hàng lớn nhất của họ), lên sàn vào năm ngoái và hiện có mức vốn hóa gần 1 tỉ USD. Ginkgo là công ty dẫn đầu trong kỹ thuật vi sinh.

“Ginkgo là kẻ khai sáng,” theo Cumbers, người gặp Kelly lần đầu tiên khi họ đang còn là nghiên cứu sinh tiến sĩ (Cumbers học tại Brown, Kelly học tại MIT), “Họ đưa ra rất nhiều ý tưởng biến vi sinh vật thành một sản phẩm.”

Là công ty do Kelly, cựu giáo sư MIT Tom Knight và ba tiến sĩ khác của MIT – Reshma Shetty, Barry Canton và Austin Che – thành lập, Ginkgo hiện có vị thế quan trọng trong ngành nước hoa, nông nghiệp, thực phẩm, thuốc chữa bệnh và cây cần sa với khoảng hơn 20 khách hàng và 50 dự án kỹ thuật đang hoạt động.

Công ty tỉ đô từ khởi nghiệp xây tương lai cho công nghệ sinh học - ảnh 2

Ginkgo không tạo ra bất kỳ sản phẩm nào trong số này, nhưng bằng các phương cách phân tích dữ liệu và sử dụng robot để tăng tốc quá trình khám phá và tạo ra các vi sinh vật mới, Ginkgo sẽ đóng vai trò chủ chốt. Doanh thu năm ngoái của công ty đạt khoảng 40 triệu USD, gấp đôi năm trước; và dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm nay.

Khoản mạo hiểm lớn hơn của Ginkgo là tiếp cận theo danh mục đầu tư, ý tưởng nảy sinh sau khi Kelly tham dự cuộc họp cổ đông thường niên tại Berkshire Hathaway của Warren Buffett. Ginkgo đang gây dựng và đầu tư vào các công ty, bao gồm công ty chuyên về thực phẩm có chứa protein thay thế Motif Ingredients, vừa mới tách ra từ Ginkgo, và Joyn Bio, liên doanh nông nghiệp của họ với Bayer.

“Đó là cách chúng tôi mở rộng quy mô kinh doanh,” Kelly nói, “Đây là Berkshire của ngành công nghệ sinh học.” Rất nhiều nhà đầu tư thông thái đang đặt cược vào Ginkgo.

Từng nằm trong danh sách các "Công ty khởi nghiệp tỉ đô tiếp theo" của Forbes, họ gọi được hơn 400 triệu USD từ các nhà đầu tư bao gồm Cascade Investments của Bill Gates, Viking Global và Geneeral Atlantic. Tính đến tháng 12.2017, công ty trị giá 1,4 tỉ USD.

Hơn một thập kỷ sau khi thành lập Ginkgo, Kelly và những nhà đồng sáng lập vẫn làm việc tại đây và nắm giữ lượng cổ phần, theo ước tính của Forbes, trị giá hơn 100 triệu USD mỗi người. Kelly dự định đưa Ginkgo lên sàn – nhưng anh không vội. Nhìn chung, sinh học tổng hợp là lĩnh vực còn nóng hổi, và rất nhiều nguồn vốn tư nhân vẫn đang sẵn sàng.

“Sinh học có thể lập trình được, nhưng nó không xử lý thông tin – nó tạo ra các chất liệu,” Kelly, người cầm cuốn sổ tay dán sticker “Tôi (hình trái tim) GMOs”, chia sẻ. “Thực phẩm, nhà ở, vật liệu, thiết bị điện tử – tất cả sẽ bị sinh học can thiệp.”

JASON KELLY, 38 TUỔI, lớn lên ở Jupiter, Florida, thị trấn nhỏ ven biển gần Jupiter Island, hòn đảo chắn chạy song song với bờ biển cực kỳ giàu có nổi tiếng, quê hương của Tiger Woods. Là một cộng đồng tẻ nhạt trong giai đoạn Kelly đang lớn, Jupiter mang tiếng xấu vì có tiệm mát xa Hoa Lan châu Á, nơi Robert Kraft – chủ sở hữu đội bóng bầu dục New England Patriots – bị cáo buộc gạ gẫm mua dâm.

Cha mẹ của Kelly đều là dược sĩ, chuyển đến Jupiter vào thập niên 1970 để tránh cái lạnh ở phía bắc và vì khu vực này, với lượng dân số già, có nhiều việc làm hơn. Thời trung học, Kelly rất hào hứng về tiềm năng của kỹ thuật di truyền. “Phải có ít nhất vài hạt giống được trồng theo Công viên kỷ Jura,” anh đang nói về bộ phim của Steven Spielberg đề cập đến việc sử dụng ADN hóa thạch để hồi sinh khủng long.

Anh thực hiện dự án tại trường về Herceptin, một loại kháng thể biến đổi gene được sử dụng để điều trị ung thư vú, và rất ngạc nhiên với ý tưởng có thể lập trình một tế bào như máy vi tính.

Khi còn là sinh viên năm cuối tại MIT, Kelly dành hai mùa hè trong phòng thí nghiệm, cố gắng di chuyển một gene đơn vào vi khuẩn E.coli, quy trình thường dùng trong sản xuất thuốc. Một công việc chậm chạp, bực bội, và anh đã thất bại.

Sau đó, anh gặp Drew Endy, một giáo sư trẻ và là đồng nghiệp của Knight trong ngành sinh học tổng hợp. Kelly bị thu hút bởi ý tưởng bộ mã kỹ thuật số của các tế bào, với các thành phần cơ bản A, C, G và T, có thể được đọc và viết như một chương trình máy tính đến nỗi anh đã tham gia phòng thí nghiệm của Endy khi học năm cuối tại trường.

Năm 2003, anh trở thành nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành kỹ thuật sinh học tại MIT. Những nghiên cứu sinh đồng sáng lập còn lại của Ginkgo đều đến trường trong cùng khoảng thời gian đó. Shetty, 38 tuổi, nghiên cứu về ốc sên có nọc độc, dùng chất độc thần kinh làm tê liệt con mồi, khi còn là một thiếu niên ở Salt Lake City, nhưng sau đó chuyển sang ngành khoa học máy tính và nhận bằng cử nhân tại đại học Utah.

Canton, 39 tuổi, từ Ireland chuyển đến sau khi học ngành cơ khí tại ĐH Dublin và theo đuổi đam mê về, nói theo cách của anh là “kiểm soát sự phức tạp của sinh học thông qua bí quyết kỹ thuật”.

Che, 39 tuổi, lớn lên gần trụ sở Apple, tại Cupertino, California, học lập trình từ năm 7 tuổi và nhận bằng cử nhân khoa học máy tính tại Stanford trước khi rẽ ngang.

Knight, 71 tuổi, chuyên gia máy tính, có bước ngoặt giữa sự nghiệp đầy khác thường. Vào thập niên 1990, ông bắt đầu tự hỏi khi nào định luật Moore – định luật này do Gordon Moore, nhà đồng sáng lập Intel đưa ra, nhận xét rằng số lượng bán dẫn trên một vi mạch tăng gấp đôi sau mỗi hai năm – sẽ chấm dứt. Ông giải thích, vấn đề là các cấu trúc đó rồi sẽ nhỏ tới mức chúng ta phải làm việc với silicon ở mức nguyên tử, và đặt các nguyên tử vào đúng chỗ với độ chính xác cao cần đến hóa sinh.

Công ty tỉ đô từ khởi nghiệp xây tương lai cho công nghệ sinh học - ảnh 3
Đội hình Phalanx gồm các tiến sĩ: Những nhà đồng sáng lập Ginkgo Bioworks, từ trái sang: Tom Knight, Reshma Shetty, Jason Kelly, Barry Canton và Austin Che. 

Năm 1997, Knight thành lập phòng thí nghiệm vi sinh của riêng mình trong tòa nhà khoa học máy tính. “Một số đồng nghiệp nghĩ rằng tôi sẽ giết họ,” Knight nói. Suy cho cùng thì công nghệ sinh học phải làm việc với các vi khuẩn như E. coli, có thể gây bệnh và thậm chí tử vong.

Ông không quan tâm những gì người khác nghĩ. “Ông ấy không hề che giấu ý muốn lập trình sinh học, mặc dù tất cả các nhà sinh học đều cho là, ‘nó quá phức tạp, và tất cả những điều bạn đang cố làm là nhảm nhí’,” Kelly nói.

Cộng đồng sinh học tổng hợp của MIT nhỏ và gần gũi với nhau. Shetty và Che làm việc trong phòng thí nghiệm của Knight; Kelly và Canton làm việc trong phòng thí nghiệm của Endy. Hai phòng thí nghiệm kết nối với nhau qua những bữa trưa theo nhóm, đóng góp cho OpenWetWare, một wiki chia sẻ kiến thức sinh học, và cuộc thi International Geneetically Engineered Machine (hay iGEM) của sinh viên.

Kelly và Canton ở chung nhà khi bắt đầu học. Canton và Shetty hẹn hò và kết hôn sau đó. “Drew và Tom như thỏi nam châm, hút lấy những mọt sách sinh học,” Kelly nói. Kelly ấp ủ ý tưởng thành lập công ty sau khi bộ tứ hoàn thành chương trình tiến sĩ năm 2008.

Tất cả đều muốn công nghệ sinh học trở nên nhanh hơn, rẻ hơn và dễ dàng hơn – yếu tố quan trọng đối với ngành công nghiệp, nhưng việc họ làm sẽ không giúp họ được nhận chức danh giáo sư và làm việc trong biên chế. “Đó không phải là những khám phá khoa học cần thiết. Đó là quy trình kỹ thuật,” Kelly, người có luận văn tốt nghiệp về cách chuẩn hóa phép đo trong sinh học, chia sẻ.

Với khoản đầu tư ban đầu là 100.000 USD từ Knight (cuối cùng tăng lên 140.000 USD), năm người sáng lập nên Ginkgo. Khởi đầu tệ hại. Cuộc khủng hoảng tài chính đẩy nền kinh tế vào suy thoái. Các ngân hàng ngưng cho vay, và những nhà đầu tư mạo hiểm ngừng đầu tư. Nhưng ngay cả khi họ muốn đầu tư, Ginkgo cũng chẳng có gì hấp dẫn.

“Chúng tôi trông không giống những người sáng lập công nghệ sinh học bình thường,” Kelly nói. “Không ai lập một công ty công nghệ sinh học bên ngoài trường, chúng tôi không bào chế thuốc chữa bệnh và trong đầu chúng tôi cũng chẳng có sản phẩm nào.”

Thay vào đó, họ xin tài trợ để trang trải chi phí sinh hoạt và đi xin thiết bị, hoặc mua thiết bị trong các cuộc đấu giá khi các công ty khởi nghiệp khác thất bại. Họ thuê một tủ lưu trữ tại U-Haul, kéo các robot xử lý chất lỏng và vật dụng phòng thí nghiệm vào trong đó. Sau vài năm thử nghiệm và thất bại, họ có một ý tưởng đột phá.

Tại MIT, cả năm người làm việc trong một dự án dự thi iGEM với mục tiêu biến đổi mùi hôi của vi khuẩn E. coli thành mùi bạc hà tươi bằng cách chèn vật liệu di truyền mới vào. Từ nền tảng đó, họ thành công với các loại mùi và nước hoa. Họ giành được hợp đồng lớn đầu tiên với Robertet – công ty nước hoa và thực vật có trụ sở tại Pháp – nhằm phát triển mùi hương hoa hồng sinh học.

Đây là dự án thông minh vì chi phí chưng cất mùi hương từ hoa rất tốn kém, nhưng hầu hết mọi người đều không kết hợp công nghệ sinh học với nước hoa. Hợp đồng này là một bước ngoặt với Ginkgo. “Có rất nhiều nghi ngờ về sinh học tổng hợp mà Jason phải vượt qua,” Bryan Johnson, nhà sáng lập OS Fund và nhà đầu tư của Ginkgo, cho biết.

ƯỚC MƠ SẢN XUẤT CHẤT LIỆU TỪ SINH HỌC đã có từ lâu. Khi gã khổng lồ ngành công nghệ sinh học Amgene được thành lập cách đây gần 40 năm, những nỗ lực của họ nhằm tạo ra quy trình sản xuất thuốc nhuộm màu chàm từ E. coli đưa họ lên trang bìa của tạp chí Science. Các công ty khác cố gắng phát triển tơ nhện trong phòng thí nghiệm qua nhiều thập kỷ.

Đầu những năm 2000, một loạt các nhà sinh học tổng hợp hi vọng tạo ra nhiên liệu từ vi khuẩn và nấm men. Thế nhưng, dù thay thế hydrocarbon là ý tưởng tốt cho môi trường, hầu hết các công ty khởi nghiệp nhiên liệu sinh học đều thất bại khi giá dầu giảm.

“Ý tưởng sử dụng sinh học cho mục đích công nghiệp từ lâu đã là một giấc mơ,” Josh Hoffman, CEO của Zymergene, công ty có trụ sở tại Emeryville, California, đối thủ cạnh tranh sát sao nhất của Ginkgo, chia sẻ. “Nếu bạn có thể biến ước mơ này thành hoạt động ở quy mô lớn, nó sẽ trở thành điều có sức hấp dẫn tuyệt vời, nhưng có vẻ như khó có thể tạo nên tác động như thế.”

Vài năm qua, các xu hướng kinh tế chủ chốt và công nghệ phát triển đã thúc đẩy ước mơ đó tiến lên. Chi phí tổng hợp ADN đã giảm mạnh từ khoảng 4 đô la Mỹ một cặp bazơ (đơn vị gồm hai nucleobazơ tạo nên các khối cơ bản của chuỗi xoắn kép ADN), thậm chí còn thấp hơn với đơn đặt hàng số lượng lớn – khi Kelly và những nhà đồng sáng lập còn là sinh viên thì chi phí đó là 7 xu một cặp bazơ.

Công ty tỉ đô từ khởi nghiệp xây tương lai cho công nghệ sinh học - ảnh 4

Sự phát triển của Crispr, cho phép chỉnh sửa bộ gene chính xác, mở ra những khả năng mới. Trí tuệ nhân tạo và máy học giúp rút ngắn thời gian lặp đi lặp lại các thí nghiệm trong quá trình tạo ra vi sinh vật mới của những nhà sinh học tổng hợp. Trong bối cảnh đó, các doanh nhân thành lập các công ty với cách tiếp cận khác nhau.

Chẳng hạn, công ty sáu năm tuổi Zymergene, hiện có 750 nhân viên và hợp tác với Sumitomo Chemical, là nhà cung cấp chính cho các hãng sản xuất hàng điện tử tiêu dùng. Mục tiêu lớn nhất: Đưa tế bào sống vào lớp phủ màn hình thế hệ tiếp theo của điện thoại di động nhằm chống trầy xước. CEO Hoffman không tiết lộ doanh thu, nhưng tiết lộ đối tác của họ sẽ bán các sản phẩm, sử dụng những con bọ của Zymergene, trị giá 1 tỉ USD vào cuối năm 2019.

VÀO MỘT BUỔI CHIỀU gần đây tại Boston, Canton tổ chức chuyến tham quan các nhà máy sự sống của Ginkgo. Bên trong Biowork 3, một robot thực hiện kỹ thuật nhỏ giọt, di chuyển các đoạn ADN lơ lửng trong chất lỏng vào một khay có tám hàng và 12 cột với tốc độ vượt quá khả năng của con người. Sau khi tế bào phát triển trong các hộp nhựa, một robot khác chụp ảnh chúng và sử dụng hình ảnh đó để rút trích chính xác các khuẩn lạc có hình dạng bất thường từ xung quanh khối thạch.

Cơ sở yên tĩnh và có khá ít người. Chủ yếu là máy móc làm việc. Tự động hóa cho phép Ginkgo thử nghiệm hàng ngàn, thậm chí hàng chục ngàn thí nghiệm trong mỗi dự án, Canton nói, so sánh với phòng thí nghiệm truyền thống, nơi cả nhóm nhà khoa học cũng chỉ có thể thực hiện được mười thí nghiệm. “Chúng tôi được truyền cảm hứng bởi những gì Intel và các công ty khác làm khi xây dựng cơ sở sản xuất bán dẫn của họ,” ông nói.

Mùa đông năm ngoái, Ginkgo đã khai trương Biowork 4, sẽ làm việc với tế bào động vật có vú. Hiện tại, Ginkgo là công ty sử dụng ADN được in trong phòng thí nghiệm lớn nhất thế giới – Kelly ước tính họ sử dụng khoảng 25%, hoặc khoảng 50 triệu cặp bazơ mỗi tháng – và họ cũng vừa mua Gene9, nhà cung cấp chuyên về các chuỗi ADN dài. Họ cũng duy trì một “bộ mã cơ bản” lớn và vẫn đang phát triển để theo dõi và phân tích những gì học hỏi được qua mỗi dự án.

“Bạn có thể áp dụng lý thuyết sản xuất cho các tế bào,” Kelly nói. “Bạn càng lập trình tế bào trên nền tảng của chúng tôi nhiều, thì càng khiến nó rẻ hơn, dễ hơn và nhanh hơn.” Kelly tin rằng quy mô hoạt động sẽ giúp họ thành công trong những ngành công nghiệp không liên quan.

“Tất cả chúng tôi đều làm về sinh học tổng hợp, nhưng chúng tôi là nhà sản xuất bia thủ công, còn họ là Budweiser,” theo John Garrett, đồng CEO của Glycosyn, công ty hợp tác với Ginkgo sản xuất oligosaccarit, thành phần lành mạnh của sữa mẹ, từ E. coli (không chỉ có ích cho những bà mẹ không thể cho con bú mà còn có khả năng điều trị những bệnh như bệnh Crohn).

Hợp đồng lớn đầu tiên Kelly có được là với Bayer, công ty hạt giống lớn nhất thế giới sau khi Bayer thâu tóm Monsanto. Tháng 9.2017, cả hai thành lập liên doanh Joyn Bio với khoản đầu tư 100 triệu USD, nhằm phát triển lớp phủ hạt giống giúp nông dân ít phải sử dụng phân bón hóa học hơn.

Vi khuẩn đậu tương có enzyme cho phép chúng hấp thụ nitơ trong không khí, nhưng vi khuẩn ngô thì không, vì vậy Ginkgo đang lấy gene từ vi khuẩn đậu tương và thiết kế lại để chúng có thể hoạt động trên các vi khuẩn sống trên cây ngô.

Đó là một ý tưởng lớn vẫn còn ở giai đoạn đầu – nông dân toàn cầu chi hơn 150 tỉ USD mỗi năm cho phân bón – cần ít nhất năm năm để ra mắt, ngay cả khi mọi việc suôn sẻ. “Thách thức đối với các công ty lớn là làm thế nào phát triển trong thực tế sau khi đạt được những bước đột phá,” Mike Miille, CEO của Joyn Bio, chia sẻ.

Sự quan tâm của Bayer là một bước ngoặt với Ginkgo. Họ có nhiều hợp đồng hơn sau đó. Ví dụ, với công ty cần sa Cronos từ Canada, công ty sản xuất các cannabinoid (phân tử hữu cơ được sản xuất tự nhiên bằng gai dầu và cần sa kích hoạt hai thụ thể hệ thần kinh trung ương của cơ thể: CB1 và CB2) quý hiếm từ phòng thí nghiệm, có thể được sử dụng để ức chế chứng thèm ăn và sản xuất kem chống viêm. Nếu Ginkgo có thể cung cấp các chuỗi gene, họ sẽ nhận được số cổ phiếu hiện có giá hơn 200 triệu USD.

Với Synlogic, công ty công nghệ sinh học có trụ sở tại Cambridge, Massachusetts, họ hợp tác nghiên cứu các phương pháp điều trị trực tiếp qua đường ruột để chữa các chứng bệnh liên quan đến gan và rối loạn thần kinh. Tháng 2.2019, Ginkgo lập ra Motif Ingredients – công ty đang phát triển các protein có thể được đưa vào thực phẩm chay nhằm thay thế các sản phẩm từ động vật như thịt và phô mai, với 90 triệu USD tiền tài trợ từ Viking và các tổ chức khác.

Hồi tháng 5, họ thâu tóm nền tảng khai thác bộ gene của Warp Drive Bio, công ty con của Revolution Medicines, ký thỏa thuận với công ty dược phẩm Roche nhằm tìm kiếm loại kháng sinh mới. Thỏa thuận có thể trị giá 160 triệu USD, cộng thêm các khoản hoa hồng nếu Ginkgo thành công.

Kelly tin rằng anh có thể dễ dàng hợp tác với 50 hoặc 100 đối tác hoặc nhà đầu tư nữa mà vẫn không bị quá tải. “Chưa ai giải quyết được vấn đề ở quy mô lớn,” Endy, hiện giờ là giáo sư tại Stanford và độc lập với công ty, phát biểu. “Với sự nhạy bén kinh doanh, Jason đang thử nghiệm với các liên doanh này. Tôi nghĩ đó là cách tiếp tận tốt và hi vọng nó thành công. Nhưng chưa ai làm được điều đó trước đây.”

Quay lại trụ sở Ginkgo, Kelly cầm lấy bản sao tài liệu nghiên cứu điện toán di động đầu tiên của Knight, viết cho cơ quan Quản lý các dự án nghiên cứu phòng thủ tiên tiến (DARPA) hơn hai thập kỷ trước và lật nhanh từng trang. Anh dừng lại ở trang 14, một biểu đồ cho thấy không bộ gene nào được giải mã năm 1995 và chỉ tăng lên 10 vào năm 1997, anh cười lớn. “Chúng tôi vừa thu mua cơ sở dữ liệu gồm 135.000 bộ gene đã giải mã.”

Anh tin rằng, hiện nay, sinh học tổng hợp đang phát triển với tốc độ tương đương điện toán trong kỷ nguyên máy tính lớn. Khi lĩnh vực này phát triển và tạo ra các sản phẩm mà hiện giờ không thể tưởng tượng được, anh lập luận, sinh học sẽ giúp con người sống tốt hơn, đồng thời tránh xa các hoạt động sử dụng hóa chất dẫn đến biến đổi khí hậu và suy thoái môi trường. “Xét cho cùng,” anh nói, “đó nên là niềm tự hào. Bạn nên thích những thứ được làm từ thực phẩm biến đổi gene vì chúng có nguồn gốc sinh học.”

(*) Bản in trên tạp chí Forbes Việt Nam số 75, tháng 8.2019

 Đọc thêm >>>
Ứng dụng hẹn hò kiếm tỉ đô
“Lên mây” cạnh tranh dự báo thời tiết
Giàu nhất Hàn Quốc nhờ bán mặt nạ làm đẹp
Thành tỉ phú nhờ đan móc giày 3D
Làm giàu nhờ sự thiếu hiểu biết của đám đông
Xây dựng thương hiệu tỉ đô từ chiếc áo khoác

"Chúng ta có thể bất chấp luật lệ của con người, nhưng không thể chống lại những quy luật tự nhiên". ---- Jules Verne - nhà văn

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 78 tháng 11.2019

 Số 78 tháng 11.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - 25 NỮ DOANH NHÂN QUYỀN LỰC NHẤT CHÂU Á
  • - 400 NGƯỜI GIÀU NHẤT NƯỚC MỸ
  • - ĐẦU TƯ BẤT ĐỘNG SẢN - HẠ LONG THỨC GIẤC
  • - NHÀ GIAO DỊCH HÀNG ĐẦU PHỐ WALL