Tỷ lệ đòn bẩy cao, biết trước mức lỗ tối đa, đầu tư vào những cổ phiếu cơ bản tốt và dễ dàng mua bán…, nhưng sản phẩm chứng quyền có đảm bảo (CW) sắp được phát hành liệu có đủ sức thu hút nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường chứng khoán vẫn đang “tranh sáng tranh tối” như hiện nay?

Theo ông Nguyễn Duy Linh, giám đốc môi giới công ty chứng khoán SSI, về cơ bản CW là một loại chứng khoán được niêm yết, được phát hành dựa trên chứng khoán cơ sở. CW cho phép mua bán chứng khoán cơ sở với một mức giá xác định tại thời điểm xác định trước. Để sở hữu CW nhà đầu tư phải bỏ ra một khoản chi phí gọi là quyền phí. Khác với chứng khoán cơ sở, CW có vòng đời, tức sau kết thúc kỳ hạn CW sẽ biến mất chứ không tồn tại vĩnh viễn như cổ phiếu. CW cũng không được cấp margin (giao dịch ký quỹ) do tính chất đòn bẩy cao sẵn có.  

Nói một cách dễ hiểu, thay vì mua chứng khoán cơ sở bằng thị giá giao dịch, nhà đầu tư có thể mua chứng quyền của cổ phiếu với mức giá thấp hơn nhưng kỳ vọng giá cổ phiếu sẽ tăng trưởng ít nhất trong 3-6 tháng tới. Tuy nhiên để có lợi nhuận, mức tăng giá cổ phiếu cơ sở phải cao hơn giá cổ phiếu tại ngày đáo hạn cộng với mức phí chứng quyền, thông thường 7-12% so với giá chứng khoán cơ sở.

Như vậy nhà đầu tư chỉ đạt được lợi nhuận trong trường hợp giá cổ phiếu cơ sở tăng, và công ty chứng khoán cũng được hưởng lợi nhờ vào xu hướng tăng giá của cổ phiếu trên sàn. Điều này có được nhờ vào quy định công ty chứng khoán phải sở hữu một tỷ lệ cổ phiếu cơ sở nhất định để đảm bảo khả năng thanh toán cũng như tạo lập thị trường cho sản phẩm.

Theo khảo sát của SSI, hiện có 7 trong số 12 công ty chứng khoán đủ tiêu chuẩn phát hành CW dự kiến sẽ tham gia phát hành chứng quyền trong tháng 6 này.  

Xét về lợi ích với nhà đầu tư, sự ra đời của CW mang đến cơ hội cho nhà đầu tư được giao dịch với tỷ lệ đòn bẩy cao, quy mô vốn bỏ ra ban đầu thấp, không phải chịu chi phí lãi vay margin, rủi ro thua lỗ gói gọn trong phần quyền phí bỏ ra ban đầu. Với công ty chứng khoán, CW giúp đa dạng sản phẩm, dịch vụ, tối ưu hóa nguồn vốn và linh hoạt hơn trong hoạt động tự doanh.

Ông Nguyễn Đức Thông, giám đốc phái sinh SSI cho biết, chứng quyền là sản phẩm thông dụng ở nhiều thị trường phát triển. Các thị trường chứng như Đài Loan, Thái Lan, Hồng Kông hay Hàn Quốc có khá nhiều điểm tương đồng với Việt Nam như tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân tham gia giao dịch lớn, chủ yếu là giao dịch ngắn hạn và nhu cầu sử dụng công cụ đòn bẩy cao.

“Là một thị trường còn non trẻ, với hơn 99% là nhà đầu tư cá nhân, việc đưa những sản phẩm cấu trúc cao cấp đến với thị trường chứng khoán Việt Nam được xem là bước đi cần thiết”, ông Thông nói.

Các chuyên gia cho rằng trong giai đoạn đầu, thị trường sẽ đón nhận sản phẩm này thận trọng, đặt trong bối cảnh triển vọng thị trường chứng khoán Việt Nam chưa rõ ràng và đang chịu tác động lớn từ diễn biến của căng thẳng thương mại Mỹ - Trung.

Ông Trịnh Duy Viết, trưởng phòng phân tích công ty chứng khoán Đông Á, cho rằng CW còn xa lạ với đa số nhà đầu tư Việt Nam. Do đó, trong thời gian đầu triển khai, họ sẽ chỉ tiếp cận với số lượng thấp để làm quen với loại hình sản phẩm mới. Ngay cả các tổ chức phát hành cũng còn khá thận trọng, do đó số lượng CW phát hành và số lượng các chứng khoán cơ sở đảm bảo còn thấp, chưa có nhiều sự lựa chọn cho nhà đầu tư trong giai đoạn đầu.

Ông Viết cũng cho rằng, các nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, các quỹ đầu tư... cũng sẽ chưa tham gia trong giai đoạn đầu vì hai lý do. “Thứ nhất, họ cần thời gian để quan sát tính hiệu quả cũng như khả năng phòng ngừa của sản phẩm này phù hợp với chiến lược của họ. Trong giai đoạn đầu cũng không có nhiều lựa chọn cho nhà đầu tư, nên họ phải đợi cho tới khi thị trường phát triển hơn với nhiều loại chứng quyền hơn và nhiều chứng khoán cơ sở làm tài sản đảm bảo hơn”, ông Viết nói.

Ông Thông cũng cho rằng khi tiếp cận với sản phẩm mới, nhà đầu tư sẽ thận trọng, cho đến khi nhận ra lợi ích thì họ mới có thể đón nhận tích cực. Tuy nhiên, theo kinh nghiệm cựu chuyên gia Morgan Stanley có tám năm làm việc tại thị trường chứng khoán Anh thì CW là sản phẩm thông dụng và đa phần các nhà đầu tư tổ chức quan tâm sản phẩm này.

Tuy nhiên giai đoạn hiện nay chỉ mới có chứng quyền mua, chưa có chứng quyền bán và cho phép kỳ hạn dài hơn thì việc tham gia sẽ bị hạn chế. “Điều này còn phụ thuộc vào chính sách quản lý trong thời gian tới”, vị này nói.

Nếu như hợp đồng tương lai là sản phẩm giữa các nhà đầu tư, do cơ quan quản lý phát hành thì chứng quyền là sản phẩm do chính công ty chứng khoán phát hành và là cuộc chơi giữa công ty chứng khoán và các nhà đầu tư. Theo quy định, nhà phát hành CW sẽ phải mua một tỷ lệ chứng khoán cơ sở để đảm bảo rủi ro thanh khoản, do đó nếu giá chứng khoán cơ sở có xu hướng giảm thì ngay cả công ty chứng khoán cũng chịu thiệt hại.

“Tuy nhiên, trung bình giá chứng quyền thấp hơn khoảng 10-12% so với giá chứng khoán cơ sở đang giao dịch, do đó, nếu trong thời gian của chứng quyền mà giá chỉ biến động trong khoảng này thì nhà đầu tư vẫn sẽ bị thua lỗ, trong khi đó công ty chứng khoán đã thu được tiền bán CW”, chuyên gia chứng khoán Đông Á cho hay.

Trong khi với công ty chứng khoán phát hành CW,  rủi ro lớn nhất chính là việc chứng khoán cơ sở biến động lớn hoặc mất thanh khoản dẫn tới việc họ không thể thực hiện phòng ngừa rủi ro (hedging) đúng theo quy định của Ủy ban chứng khoán Nhà nước. Vì vậy các chuyên gia khuyến cáo, để đầu tư CW thành công, các nhà đầu tư cần phải hiểu rõ các rủi ro, như tỷ lệ đòn bẩy lớn, mức độ biến động cao, rủi ro CW ở trạng thái lỗ (Out of The Money) khi đáo hạn...

Ông Viết cũng lưu ý nhà đầu tư khi tham gia cần giám sát chặt chẽ tỷ lệ mua chứng khoán cơ sở làm tài sản đảm bảo của các công ty chứng khoán. Nếu tỷ lệ nắm giữ chứng khoán đối ứng quá thấp so với số CW phát hành thì sẽ tạo ra rủi ro thanh toán, cũng như rủi ro đạo đức can thiệp, khiến giá thị trường thấp hơn giá thực hiện để thu lợi bất chính.

Ngoài ra, nhà đầu tư cũng cần chú ý tới biến động giá CW hằng ngày. Trong thời gian của chứng quyền, giá chứng khoán cơ sở có thể biến động tăng giảm nhưng có thể giá chứng quyền lại không biến động theo tỷ lệ tương ứng, hoặc nhà đầu tư có thể thua lỗ nặng trước khi tăng trở lại. Hiện tượng này cũng giống như sản phẩm hợp đồng tương lai chỉ số, giá hợp đồng tương lai có thể diễn biến khác so với chỉ số tham chiếu và gây thiệt hại cho nhà đầu tư thiếu kỹ năng, cũng như làm giảm lợi ích từ việc phòng ngừa của sản phẩm.

Đọc thêm >>>
Sắp triển khai giao dịch chứng quyền có đảm bảo
Khối ngoại mạnh tay mua ròng củng cố kỳ vọng nâng hạng TTCK
Thị trường chứng khoán 2019 qua góc nhìn các nhà quản lý quỹ