Thành công trong lĩnh vực phân phối máy tính và thiết bị công nghệ thông tin, 12 năm trước bà Nguyễn Đoàn Kim Sơn khởi nghiệp lần thứ hai trong lĩnh vực giáo dục.

KHI CÒN TRẺ, BÀ NGUYỄN ĐOÀN KIM SƠN từng ước mơ trở thành cô giáo. Lúc đăng ký thi đại học, thay vì chọn đại học Sư phạm, với chút hiếu thắng tuổi trẻ bà  đăng ký thi đại học Bách khoa TP.HCM khi nhiều bạn bè xung quanh khẳng định “con gái không thể đậu đại học Bách khoa.”

CEO Tuệ Đức và con đường tri thức - ảnh 1

  Xóa và Nhập mô tả ảnh

Giữa thập niên 1990, ra trường, cô kỹ sư trẻ cùng người bạn đời, kỹ sư công nghệ thông tin Trần Việt Quân lập ra Bách Khoa Computer, công ty sau đó khá nổi tiếng trong lĩnh vực phân phối sỉ máy tính và thiết bị công nghệ thông tin. Năm 2008, với niềm đam mê giáo dục cộng với khó khăn khi tìm một ngôi trường phù hợp cho con, bà Sơn khởi nghiệp lần thứ hai trong lĩnh vực giáo dục khi cùng chồng lập trường tư thục Pathway (Tuệ Đức).

Bắt đầu từ việc “mở trường cho con”, với một điểm trường mẫu giáo nhỏ ban đầu, sau 12 năm phát triển, thương hiệu Tuệ Đức hiện có 12 cơ sở cả ở TP.HCM và Hà Nội, chiêu sinh từ bậc mầm non đến trung học phổ thông.

“Ban đầu tôi nghĩ sao mình không mở trường cho con mình học, cũng là cách giúp đỡ bạn bè, cán bộ công nhân viên của mình, sau đó có thể là cộng đồng. Nếu những gì tốt nhất mình có thể làm được cho con mình cũng sẽ làm được cho xã hội,” bà Kim Sơn, chủ tịch công ty cổ phần Giáo dục Liên minh Bách Khoa, pháp nhân sở hữu Tuệ Đức nói trong buổi trả lời phỏng vấn Forbes Việt Nam.

Với tinh thần khởi nghiệp, ý nghĩa lan tỏa với xã hội và cộng đồng, nữ doanh nhân 47 tuổi này là một trong số các gương mặt trong danh sách “Phụ nữ tự thân trong kinh doanh” do Forbes Việt Nam công bố tháng 3.2020, gương mặt duy nhất trong lĩnh vực giáo dục.

Các trường tư thục xuất hiện đầu tiên tại Việt Nam cách đây khoảng 30 năm. Sớm nhất có thể kể đến như Lương Thế Vinh (1989, Hà Nội) hay Nguyễn Khuyến (1992, TP.HCM) mà sự thành công ban đầu kéo theo làn sóng các trường tư thục sau này ra đời như Marie Curie, Đào Duy Từ, Lomonoxop, Đoàn Thị Điểm (Hà Nội) hay Á Châu, Việt Úc, BVIS, CIS, Wellspring (TP.HCM)...

Là thương hiệu non trẻ, hệ thống Tuệ Đức có khoảng 500 giáo viên, thu hút khoảng 3000 khu vực TP.HCM, hơn 800 học sinh tại Hà Nội. So với các trường tư thục hoạt động 20 – 30 năm, Tuệ Đức chưa hẳn nổi bật về quy mô hay bề dày thương hiệu nhưng được một bộ phận phụ huynh gửi gắm con theo học khi có triết lý giáo dục riêng kết hợp giữa khoa học phương Tây và đạo học phương Đông.

Bà Kim Sơn khẳng định: “Ở trường Tuệ Đức, điều đầu tiên tôi dạy học sinh là về đạo đức.” Ngôi trường này định nghĩa: “Đạo đức là sống vì người khác hơn là vì mình. Cho đi là cách sống luôn đem lại hạnh phúc.”

Bà Kim Sơn chiêm nghiệm điều này từ chính hoạt động kinh doanh: “Tôi ngẫm ra một điều, mình không giỏi hơn ai nhưng vì đạo đức, vì sự tin tưởng nên người ta giao cho mình nhiều việc. Tôi khuyến khích tất cả cán bộ, công nhân viên học đạo đức, đạo lý, sau đó mới tới kiến thức.”

Hiện tại, Tuệ Đức vẫn bám sát giáo trình chuẩn của bộ Giáo dục – Đào tạo nhưng cải tiến về phương pháp truyền thụ, trong đó đạo đức luôn được nuôi dưỡng, lồng ghép vào từng tiết học. Chẳng hạn, trước giờ thể dục mỗi ngày học sinh đọc và thực hiện năm lời hứa đạo đức và bốn lời tuyên thệ: can đảm, trách nhiệm, yêu thương, kỷ luật.

Giáo viên dạy học sinh tư duy nhân quả trong giờ học môn văn và nhiều môn khoa học xã hội khác. Qua những câu chuyện doanh nhân nổi tiếng, giáo viên phân tích ba gốc rễ đạo đức – trí tuệ – nghị lực, ba giá trị Tuệ Đức muốn học sinh hướng tới.

Bên cạnh dạy kiến thức, Tuệ Đức lồng ghép nhiều chương trình ngoại khóa hình thành thói quen, nhân cách và làm giàu tâm hồn học sinh. Ở cấp mẫu giáo, tinh thần Nhật Bản trong hoạt động thường nhật rèn luyện nết ăn, nết ở cho học sinh: tự phục vụ, tự hình thành thói quen 5S (sàng lọc – sắp xếp – sạch sẽ – săn sóc – sẵn sàng), trung thực, bảo vệ thiên nhiên, làm việc nhóm…

Tuệ Đức cũng là một trong các hệ thống giáo dục dạy trẻ 2-6 tuổi thế giới trực quan xung quanh bằng phương pháp Montessori dựa trên nghiên cứu và kinh nghiệm của bác sĩ và nhà giáo dục Ý Maria Montessori (1870-1952). Từ rất sớm, học sinh được hướng dẫn thực hành tỉnh thức (mindfulness), rèn luyện thói quen tập trung và tạo sự bình an.

Ở những bài học sơ khai một nhóm học viên nhí có thể tập trung dịch chuyển một ly nước đầy mà không đổ ra ngoài hay nhắm mắt, vận dụng mọi giác quan và xúc giác để tìm lại viên sỏi trước đó đã được đánh dấu. “Tuệ Đức áp dụng đạo học phương Đông kết hợp với khoa học phương Tây để những đứa trẻ có cội rễ, có nhân cách tốt nhưng vẫn tiếp thu khoa học tân tiến trên thế giới,” bà Kim Sơn nói.

Chị Mê Thảo, phụ huynh có con đang theo học tại Tuệ Đức kể sau gần 4 tháng theo dõi con học, gia đình đánh giá chương trình của nhà trường phù hợp với những tiêu chí mà gia đình muốn trang bị cho con trong giai đoạn phát triển. Chẳng hạn ngoài giờ học văn hóa, học sinh còn tham gia các tiết học: lãnh đạo bản thân, võ, bơi, vẽ, nhạc, kỹ năng sinh tồn, thiền... và những giờ học tiếng Anh với giáo viên nước ngoài.

“Con ngày càng tự lập, sống có kỷ luật và trách nhiệm hơn,” phụ huynh này nói. Anh Hồ La có con theo học Tuệ Đức nhận xét: “Tuệ Đức đi theo định hướng giáo dục tập trung vào đạo đức và trí tuệ, một môi trường lý tưởng để phát triển nhân cách, đạo đức và tương lai cho thế hệ sau này.”

Để giành được sự tín nhiệm từ các bậc cha mẹ, bà Kim Sơn đi trên một hành trình dài, khó khăn. Bà kể, ban đầu khi nghe bà bày tỏ quan điểm giáo dục với bạn bè, họ tròn mắt ngạc nhiên: “Giờ xã hội ai ai cũng đi lo việc kiếm tiền, đi dạy đạo đức có học sinh không?”

VỚI CÁCH TIẾP CẬN KHÁC BIỆT VỀ QUAN ĐIỂM GIÁO DỤC, một bài toán khó với Tuệ Đức là nguồn giáo viên. Bà Kim Sơn nói: “Đãi ngộ giáo viên của chúng tôi chưa hẳn cao hơn trường khác nhưng tập hợp được các giáo viên cùng chí hướng, được sống theo triết lý riêng, yêu trẻ con, làm việc trong môi trường thoải mái.”

Cách tuyển giáo viên của trường khá đơn giản, ứng viên được tuyển dụng đào tạo thêm khoảng ba tháng phù hợp với triết lý giáo dục riêng của nhà trường, người nào phù hợp “có duyên thì ở lại.” Với các môn học như mỹ thuật, võ thuật, đạo đức... không cần bằng cấp sư phạm, Tuệ Đức tuyển dụng ứng viên ưa thích tiếp xúc với trẻ nhỏ, yêu mỹ thuật, sau này bổ sung bằng cấp bằng các khóa đào tạo ngắn hạn.

Một khó khăn nan giải khác là mặt bằng mở trường. Khác với nhiều nhà đầu tư mua đất mở trường hoặc thuê đất của nhà nước, Tuệ Đức hoàn toàn thuê đất tư nhân mở các điểm trường. Phần lớn các chủ đất sau khi gặp gỡ, nói chuyện với bà Kim Sơn đều bị thuyết phục bởi tầm nhìn và quan niệm “mở trường, dạy đạo đức.”

Nữ doanh nhân có niềm tin vào đạo giáo phương Đông tự tin: “Nhân duyên đến đâu tôi làm đến đấy. Có những khó khăn nơi nào không ai dám đầu tư thì mình đầu tư, không phải chọn điểm. Tôi tin vào sự công bằng. Tôi đầu tư bất động sản thì có lời nhanh nhưng đó không phải là điều chúng tôi mong muốn. Điều mong muốn của chúng tôi là tạo ra nhiều trường học.”

“Như nhiều nhà sáng lập, bà Kim Sơn mở trường trước hết cho các con. Nhưng Tuệ Đức là một ngôi trường mà ở đó người sáng lập, ban quản trị và thầy cô giáo đã tạo được một môi trường dưỡng dục trẻ con và thấm đẫm các giá trị đạo đức. Giá trị này trở thành hạt nhân giúp lan toả cách sống tử tế trách nhiệm đến hàng ngàn cha mẹ và cộng đồng xung quanh trường,” bà Phạm Vũ Thanh Giang, người quen bà Kim Sơn nhận xét.

Cựu giám đốc đầu tư của Mekong Capital kể có nơi bà Kim Sơn mới dự định mở trường đã có phụ huynh đăng ký hay có phụ huynh vì muốn có trường tốt cho con đã đồng hành tự nguyện, góp vốn cùng bà Kim Sơn mở trường mới.

Trong một xã hội xem trọng vấn đề điểm số, thành tích học tập, áp lực khó khăn khác với Tuệ Đức là sự đồng thuận của phụ huynh về quan điểm giáo dục. Tuệ Đức tìm các “đối tác phụ huynh” qua các hội thảo về triết lý giáo dục nhằm sàng lọc đầu vào.

Phụ huynh đặt nhiều câu hỏi và một thắc mắc lặp đi lặp lại trong các hội thảo: “Tuệ Đức không đặt nặng giáo dục điểm số, nếu con tôi ra trường không tốt nghiệp thì sao?” Và câu trả lời: “Một tiến sĩ, thạc sĩ có thể có rất nhiều bằng cấp nhưng có thể không có đạo đức trong công việc, sau giờ làm không chia sẻ, đồng hành cùng gia đình. Trái lại, một người đạo đức, trung thực, thấu hiểu cảm thông biết chia sẻ. Quý phụ huynh chọn ai?”

Bà Sơn lý giải: “Chúng ta không phải không cần khách hàng mà chọn khách hàng phù hợp. Chúng tôi không giải quyết được hết những vấn đề giáo dục nhưng chúng ta cần những con người đồng hành.” Bà Kim Sơn cho biết, hiện nay chỉ có con em những phụ huynh hiểu triết lý giáo dục, đồng hành với nhà trường thì mới trở thành “đối tác của nhau.”

Giáo dục ở trường đã thẩm thấu ngược tới gia đình một cách rất tự nhiên tích cực. Chẳng hạn, phụ huynh kể, trong cuộc sống gia đình có những lần phụ huynh va chạm, to tiếng, học sinh bước vào giữa bố mẹ can ngăn theo bài học ở trường: “Khi mất bình tĩnh, bố mẹ ngồi xuống hít thở, nhìn lại sự nóng giận của mình xem sao.”

Cách nay 23 năm, tốt nghiệp đại học Bách khoa TP.HCM, cửa hàng đầu tiên của bà Sơn và chồng chỉ rộng 4m2, không nhà vệ sinh, trang thiết bị hầu hết đều giật gấu vá vai tận dụng từ những đồ vật bỏ đi làm bàn ghế, biển hiệu. Từ cửa hàng chuyên cung cấp dịch vụ đánh máy chữ, in tài liệu, photocopy cho sinh viên, ba năm sau, họ phát triển thành Bách Khoa Computer, công ty phân phối thiết bị máy tính, chuyên về bán sỉ.

Giai đoạn 2000-2007, doanh thu Bách Khoa Computer mỗi năm tăng gấp đôi, có hàng trăm bạn hàng khắp cả nước, tuyển dụng cả ngàn nhân viên. Năm 2008, khủng hoảng kinh tế ập đến, tỉ giá tăng phi mã, hàng hóa nhập về cho các nhà phân phối thứ cấp trả chậm khiến Bách Khoa Computer càng kinh doanh càng lỗ.

Từ bán sỉ, Bách Khoa Computer mở rộng sang lĩnh vực bán lẻ, đến nay đã phát triển hệ thống lên 23 cửa hàng. Để phù hợp với mô hình quản trị mới, họ tầm sư học đạo về quản trị con người. “Chúng tôi đi học rất nhiều, có duyên tìm đến đạo lý thấy con đường chính thống, từ đó khát khao đưa đạo lý vào doanh nghiệp vào môi trường giáo dục,” bà Sơn kể lại.

Việc lặn lội tới gần 50 trường mẫu giáo tìm trường học cho con khiến cặp vợ chồng này nung nấu quyết tâm đầu tư vào giáo dục. Để không ảnh hưởng đến việc kinh doanh của Bách Khoa Computer, bà Kim Sơn “bước qua trước.” Với thế mạnh giao thiệp, bà Sơn chịu trách nhiệm lo đối nội, đối ngoại tới những việc tỉ mỉ như quản lý nhân viên. Dù lạ lẫm, bà Kim Sơn bắt đầu từ việc tìm mặt bằng mở trường, tuyển dụng, đào tạo lại giáo viên từng bước, mở rộng hệ thống.

Người chồng, kỹ sư Trần Việt Quân đóng vai trò diễn giả, truyền cảm hứng qua các bài nói chuyện với học sinh, giáo viên và phụ huynh. Năm 2017, Tuệ Đức nhận vốn đầu tư của các quỹ đầu tư. Không tiết lộ con số đầu tư và số tiền đã bỏ ra xây dựng hệ thống Tuệ Đức, bà Kim Sơn chỉ cho biết vốn không quá nhiều vì xung quanh luôn có các cộng sự và nếu phải định lượng thì “cái mất nhiều nhất là tập trung xây dựng Tuệ Đức, bỏ qua cơ hội kinh doanh với Bách Khoa Computer.”

Bà Sơn quan niệm, muốn đi nhanh thì đi một mình, muốn đi xa cần có các bạn đồng hành. Với mong muốn mở rộng mô hình Tuệ Đức ra các tỉnh, thành phố, bà Kim Sơn đang phát triển thương hiệu khác, Tuệ Đức Xanh.

“Mô hình cũng giống nhau, triết lý cũng giống nhau, chỉ khác biệt chút ít khi các đối tác muốn đưa thêm một số chương trình khác vào, mình đồng ý nếu giữ nguyên triết lý,” bà giải thích. “Cái gì đúng đẹp và hay thì theo quy luật tự nhiên sẽ phát triển vì có sự lan tỏa. Khi trường thành công, được một bộ phận đón nhận thì nhiều nơi khác cũng sẽ đón nhận, sẽ có người đồng hành với mình.” 

(*) Bản in theo tạp chí Forbes Việt Nam số 82, tháng 3.2020


Đọc thêm>>>
Forbes Việt Nam công bố Danh sách phụ nữ tự thân trong kinh doanh
YOLA: Tiếng Anh cho du học sinh
Thách thức đổi mới giáo dục
Mở trường cho con
Giáo dục hiệu quả không chỉ ở tình yêu và lý tưởng
Nguyễn Hoàng Group: Hành trình xây con tàu tri thức
[Infographics] Bức tranh giáo dục VN: Chi bao nhiêu, học gì, học ở đâu


"Giáo dục là làm cho con người tìm thấy chính mình". ---- Socrates - Triết gia

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 89 tháng 10.2020

 Số 89 tháng 10.2020

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - DANH SÁCH 10 NGÂN HÀNG KINH DOANH HIỆU QUẢ NHẤT

    Các ngân hàng tư nhân năng động chiếm tỉ lệ áp đảo và xuất hiện ở các vị trí dẫn đầu.

  • - HÀNH TRÌNH CHINH ĐÔNG

    Đặt ưu tiên hiệu quả hoạt động và phát triển bền vững, ông Trịnh Văn Tuấn xây dựng ngân hàng Phương Đông theo một lối riêng.

  • - THÀNH TỰU HAI THẬP NIÊN XÂY NỀN

    Nhiều năm ở chiếu dưới, Manulife Việt Nam vươn lên dẫn đầu thị phần bảo hiểm khai thác mới.

  • ĐƯỜNG ĐẾN SIÊU ỨNG DỤNG

    Có trong tay 20 triệu người dùng, MoMo đặt mục tiêu 50 triệu khách hàng và thành siêu ứng dụng.

  • - SỰ TRỞ LẠI CỦA “NGƯỜI CŨ”

    Ông Huỳnh Thanh Phong dẫn dắt FWD, gương mặt mới trong làng bảo hiểm, nhanh chóng phát triển.

  • - PHỎNG VẤN: TÌM KIẾM TRẢI NGHIỆM VƯỢT TRỘI

    Thực trạng, cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số của ngân hàng theo quan điểm lãnh đạo ngân hàng VIB.

  • - DANH SÁCH NHỮNG NGƯỜI GIÀU NHẤT SINGAPORE