Cộng đồng công nghệ tài chính (fintech) - gồm các nhà hoạch định chính sách, nhà phát triển công nghệ và doanh nghiệp - hôm qua 10.9, lại họp ở TP.HCM bàn về khung pháp lý phát triển fintech, vấn đề mà nhiều năm nay họ vẫn cho rằng dường như chưa theo kịp tốc độ phát triển của thực tiễn.

"Điểm khúc mắc lớn nhất hiện nay đối với phát triển hệ sinh công nghệ tài chính (fintech) là hoàn thiện khung pháp lý để Ngân hàng Nhà nước (NHNN) có thể quản lý tốt hơn và các doanh nghiệp fintech kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn trong hoạt động kinh doanh", ông Nghiêm Thanh Sơn - phó vụ trưởng vụ Thanh toán NHNN nói với các bên liên quan đến lĩnh vực fintech tại hội thảo bàn về kinh nghiệm và đề xuất hướng phát triển bền vững cho lĩnh vực này tại TPHCM sáng 10.9  

Theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước, tới giữa năm 2019, hệ sinh thái fintech tại Việt Nam bao gồm các mảng chủ yếu: Thanh toán, so sánh giá cả, ứng dụng thanh toán tại chỗ (POS), định danh dữ liệu khách hàng (E-KYC), tài chính cá nhân....  Tuy nhiên sôi nổi nhất là các fintech thanh toán, mà điển hình là loại hình ví điện tử.

Các nhà phát triển fintech Việt Nam lại kêu trở ngại về rào cản pháp lý  - ảnh 1

Hiện khoảng 30 tổ chức ngoài ngân hàng được NHNN cấp phép trung gian thanh toán, 76 tổ chức triển khai dịch vụ thanh toán qua Internet và 44 tổ chức triển khai dịch vụ thanh toán qua di động.

Tuy nhiên đại diện NHNN thừa nhận, fintech là địa hạt còn quá mới mẻ, "vì thế, cần thời gian để nghiên cứu và xây dựng bộ khung pháp lý cho việc hình thành và phát triển các doanh nghiệp fintech."

Trình bày về thực trạng fintech, ông Ngô Văn Đức - phó trưởng phòng giám sát các hệ thống thanh toán - NHNN Việt Nam đưa ra 4 rào cản pháp lý lớn nhất. Thứ nhất, và quan trọng nhất trong đó là thể chế quản lý hoạt động fintech hiện chưa được đề cập tại bất kỳ văn bản pháp lý cụ thể nào.

Thứ hai, ngoại trừ hoạt động trung gian thanh toán, các hoạt động khác trong lĩnh vực thanh toán chưa được quy định và điều chỉnh bởi văn bản pháp lý hiện hành.

Thứ ba, những quy định pháp lý hiện hành liên quan tới hoạt động của những tổ chức tín dụng chưa cho phép áp dụng giải pháp công nghệ hiện đại, đặc biệt là trong thanh toán.

Cuối cùng, theo ông Đức, quy định cũng chưa nêu đơn vị nào sẽ là cơ quan chuyên trách để hỗ trợ, xử lý các vấn đề liên quan tới fintech. 

Tương ứng với những rào cản hiện hữu, đại diện NHNN đưa ra các phương án điều chỉnh được cho rằng sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp fintech, dựa vào kết quả nghiên cứu trong ba năm qua.

Theo đó, NHNN đề xuất hoàn thiện khuôn pháp lý cho lĩnh vực thanh toán, hiện đang chiếm tỷ trọng lớn nhất trong thị trường fintech, sửa đổi quy định về xác thực khách hàng điện tử (E-KYC), cho phép các tổ chức tín dụng và ngân hàng tự chủ động chọn giải pháp xác thực khách hàng từ xa. Thông qua giải pháp định danh khách hàng bằng sinh trắc học giải quyết rào cản quy định tại nghị định 116 về phòng chống rửa tiền yêu cầu nhà cung cấp phải gặp trực tiếp khách hàng xác thực để đảm bảo an toàn

Điểm nhấn trong đề xuất của cơ quan quản lý nhà nước có thể thấy lần này là thông báo về dự thảo xây dựng cơ chế quản lý thử nghiệm (Regular Sandbox) cho các doanh nghiệp fintech trong lĩnh vực ngân hàng, theo đại diện NHNN, nhằm "giải quyết lỗ hổng pháp lý đang còn tồn tại" đồng thời hạn chế rủi ro cho khách hàng sử dụng dịch vụ của các fintech chưa được cấp phép.

Sandbox, về kỹ thuật, là một "hộp cát" bảo mật quan trọng hạn chế các ứng dụng ngoài truy cập vào tài nguyên hệ thống. "Regulatory Sandbox" là khái niệm diễn đạt về kế hoạch thí điểm không gian, thời gian cho các mô hình công nghệ mới hoạt động để đánh giá tác động, nghiên cứu thực nghiệm đưa ra các luật mới.

Đối tượng điều chỉnh trong đề án theo NHNN là các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp fintech hợp tác với tổ chức tín dụng và doanh nghiệp cung ứng các giải pháp fintech độc lập. Yêu cầu đối với các dịch vụ tham gia vào đề án là các giải pháp mang tính mới mẻ, sáng tạo hoặc lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam, có những thành công nhất định để đảm bảo tính khả thi của dịch vụ...

Theo đó, Regular Sandbox đã được NHNN trình Chính phủ hai lần, vào tháng 5 và trình lại vào tháng 8.2019. Mục tiêu của dự thảo Sandbox là tạo ra môi trường thử nghiệm để tiếp tục phát triển và hoàn thiện các giải pháp công nghệ tài chính, hạn chế rủi ro cho khách hàng, phổ cập tài chính rộng rãi tới người dân.

Đại diện các doanh nghiệp fintech cũng đặt ra những câu hỏi về thời hạn Sandbox bắt đầu có hiệu lực, tiêu chuẩn để tham gia đề án này, và liệu Sandbox có thể "vá được phần nào 'lỗ hổng' pháp lý mà các bên đang loay hoay hay không."

Số liệu từ NHNN cung cấp cho biết, tính tới tháng 6.2019, số lượng giao dịch tài chính thông qua kênh Internet hơn 9,5 triệu tỉ đồng với hơn 204 triệu lượt giao dịch, tăng tương ứng 18,5 và 60,6% so với cùng kỳ năm ngoái.

Con số này qua kênh điện thoại di động là 1,76 triệu tỉ đồng với gần 170 triệu lượt giao dịch, tăng lần lượt 110% và 109,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Giá trị giao dịch qua kênh điện thoại di động cho thấy tăng nhanh tuy nhiên tỷ trọng còn khá nhỏ - chỉ bằng khoảng 20% giao dịch qua kênh Internet.

Việt Nam tiếp tục là một thị trường tiềm năng để các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ fintech lựa chọn là điểm đến. Đại diện NHNN dẫn số liệu từ We are social cho thấy, khoảng 51 triệu người sử dụng điện thoại thông minh, 50 triệu người sử dụng Internet, chiếm khoảng 50% dân số.

Tính tới năm 2018, tỷ lệ người trưởng thành ở Việt Nam có tài khoản ngân hàng đạt 45,8 triệu người, chiếm 63% dân số, theo NHNN.

Đọc thêm>>>
Bán bảo hiểm giúp ngân hàng đẩy mạnh doanh thu
Ra mắt sàn giao dịch cho vay ngang hàng dành cho người lao động
Grab công bố rót tiếp nửa tỉ đô-la Mỹ vào thị trường Việt Nam
Nhân lực ngành tài chính gặp khó trước áp lực đổi mới công nghệ

"Bí quyết đổi mới là tập trung toàn bộ sức lực, nhưng không phải để chống lại cái cũ mà để xây dựng cái mới". ---- Socrates - Triết gia Hy Lạp cổ đại

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 79 tháng 12.2019

 Số 79 tháng 12.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - MONG MUỐN HOÀN MỸ

    Công ty lữ hành vạch những tiêu chuẩn hài lòng khách hàng để tiếp thi truyền miệng hiệu quả

  • - ĐIỂM ĐẾN DI SẢN

    Di sản Hội An thu hút khách với chiều sâu về văn hoá nhưng áp lực phát triển nóng

  • - LEGACY YÊN TỬ - MGALLERY : KẾT NỐI XƯA &NAY

    Legacy Yên tử MGallery không nhằm tạo ra một không gian đồ sộ để mọi người trầm trồ. Vì nếu thế, nó sẽ phá hỏng phần chính là văn hoá Việt Nam, là gần gũi và hoà hiếu.

  • - HÀNH TRÌNH NGHĨ DƯỠNG

    Fusion phát triển khách sạn, dịch vụ nghĩ dưỡng tập trung vào chăm sóc sức khoẻ

  • - LÊN RỪNG XUỐNG BIỂN

    Đối diện với rủi ro là cách nhiểu người chọn cho chuyến du lịch của họ.