Diễn đàn Quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam (Vietnam Venture Summit 2019) diễn ra trong hai ngày ở Hà Nội và TP.HCM là minh chứng rõ nét cho sự phát triển cả về số lượng và chất lượng của hệ sinh thái khởi nghiệp ở Việt Nam. Đồng thời, sự kiện cũng đánh dấu một giai đoạn mới cho sự phát triển của cộng đồng các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (start-up) tại Việt Nam.

Thời cơ mới cho start-up Việt Nam - ảnh 1

Ông Nguyễn Chí Dũng, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

  

Sáu thập kỷ sau khi khái niệm đầu tư mạo hiểm xuất hiện lần đầu trong luật Đầu tư doanh nghiệp nhỏ ở Hoa Kỳ, luật Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ được Quốc hội thông qua vào tháng 6.2017, có hiệu lực từ 1.1.2018 là văn bản luật đầu tiên của Việt Nam định nghĩa khái niệm khởi nghiệp sáng tạo, phản ánh nội hàm của đầu tư mạo hiểm. Hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Việt Nam trong những năm gần đây đã tăng trưởng ấn tượng cả về số lượng và chất lượng.

Theo báo cáo thường niên về tình hình đầu tư khởi nghiệp năm 2018 của Topica Founder Institute (TFI), trong năm 2018 các công ty khởi nghiệp Việt Nam đã nhận được 889 triệu đô la Mỹ đầu tư với 92 thương vụ với các Quỹ đầu tư trong và ngoài nước. Trong đó, 10 giao dịch hàng đầu đã mang về 734 triệu đô la Mỹ, bao gồm 100 triệu đầu tư vào Yeah1; 50 triệu vào Topica; 51 triệu vào Sendo. Đây là con số lớn gấp ba lần năm 2017 với cùng số thương vụ đầu tư startup nhưng tổng số vốn chỉ hơn 291 triệu USD.

Nếu năm 2012, Việt Nam có khoảng 400 công ty khởi nghiệp sáng tạo, thì năm 2015 đã tăng hơn bốn lần, đạt 1.800 startup. Trong hai năm 2017 – 2018 đã phát triển mạnh mẽ với con số hiện có khoảng 3.000 doanh nghiệp.

Hiện nay, hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam đang phát triển với hơn 40 quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động, tăng gấp đôi so với 2015. Cùng với đó là hơn 40 cơ sở ươm tạo, tổ chức thúc đẩy kinh doanh và 60 khu không gian làm việc chung trên cả nước. Năm 2018, nhiều tập đoàn lớn tăng cường đầu tư cho hệ sinh thái khởi nghiệp. VinaCapital đã thành lập quỹ Đầu tư VinaCapital Ventures (100 triệu USD); Vingroup thành lập quỹ Hỗ trợ khởi nghiệp và Hỗ trợ nghiên cứu khoa học công nghệ có mức đầu tư 2.000 tỉ đồng; quỹ Đầu tư mạo hiểm có mức 300 triệu đô la Mỹ để hỗ trợ các ý tưởng sáng tạo đột phá về công nghệ.

Tuy nhiên, so với các nước trong khu vực, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam vẫn còn tương đối non trẻ và chưa kết nối chặt chẽ với nhau. Các yếu tố tạo nên sự thành công của startup bao gồm hạ tầng, thể chế chính sách, tài chính, nguồn vốn đầu tư, thị trường và văn hóa vẫn còn tiếp tục được hoàn thiện từng bước. Mặc dù vậy, hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam bắt đầu thu hút sự quan tâm lớn của các quỹ đầu tư mạo hiểm (venture capital fund) trên thế giới và trong khu vực. Bên cạnh những nỗ lực đối thoại với cộng đồng khởi nghiệp thời gian qua, bộ Kế hoạch và Đầu tư nhận thấy cần có chủ trương và chiến lược cụ thể nhằm tiếp cận một cách chủ động với các nhà đầu tư nước ngoài quan tâm đến thị trường Việt Nam để hoàn thiện hệ sinh thái khởi nghiệp, tạo điều kiện hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Hai diễn đàn về quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam 2019 diễn ra tại Hà Nội trong tháng 6 với sự xuất hiện của đại diện của gần 100 quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo trong và ngoài nước (đến từ Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan…) và hơn 100 start-up tiêu biểu của Việt Nam. Tuy là lần đầu tiên được tổ chức, diễn đàn Quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam 2019 đã đem lại ý nghĩa to lớn và đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, thiết thực đối với cộng đồng start-up. Diễn đàn đã mang đến những cuộc đối thoại đa chiều trong việc tạo lập hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, việc nhìn nhận thị trường Việt Nam là điểm đến thu hút đối với hoạt động đầu tư cho start-up, cũng như trong từng yếu tố quan trọng liên quan đến khởi nghiệp sáng tạo hiện nay: nhân lực công nghệ, sự tham gia của các tập đoàn lớn, và các xu hướng theo ngành công nghệ tài chính, công nghệ chuyên sâu và kinh tế số.

Có thể nói, hơn bao giờ hết, cộng đồng các start-up Việt Nam đang nhận được rất nhiều sự quan tâm từ phía Chính phủ cũng như các quỹ đầu tư. Phản hồi của một số đại diện quỹ bên lề diễn đàn cho biết, đây cũng là lần đầu tiên họ chứng kiến cảnh 4 - 5 quỹ đầu tư “bao vây” để tìm hiểu thông tin của 2 - 3 start-up Việt Nam. Một số chuyên gia hỗ trợ start-up cũng đánh giá đây là một sự kiện rất có ý nghĩa và đem lại nhiều điểm cộng cho đất nước và cho cộng đồng start-up.

Qua phản hồi của các đại biểu tham gia ngay tại hội nghị, đặc biệt là từ phía các quỹ đầu tư và các thành viên của cộng đồng start-up, các hội nghị tại Hà Nội và TP.HCM đã đạt được bảy mục tiêu đã đề ra.

Thứ nhất, thể hiện được vai trò tích cực của Chính phủ trong việc kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, về hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Việt Nam và các chính sách hỗ trợ của Chính phủ đối với cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo.

Thứ hai, tạo điều kiện cho cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo bao gồm các start-up tiêu biểu chia sẻ kinh nghiệm, giới thiệu về tiềm năng và kết nối với quỹ: tổng cộng có 12 start-up đã trình bày trong các hội nghị, một start-up đã được ký bản ghi nhớ cam kết đầu tư 1,4 triệu đô la Mỹ từ một quỹ đầu tư của Hàn Quốc.

Thứ ba, giới thiệu về trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia với các tổ chức trong hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, cộng đồng các doanh nghiệp và các quỹ đầu tư quốc tế.

Thứ tư, đối thoại về những chính sách hỗ trợ, nhu cầu của cộng đồng khởi nghiệp, các quỹ đầu tư trong các nhóm ngành khác nhau. Đã tổ chức bảý phiên thảo luận về: Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, Việt Nam – điểm đến của đầu tư khởi nghiệp, Nhân lực cho công nghệ, Sự tham gia của các tập đoàn Việt Nam, và 03 Xu hướng công nghệ: Fintech, Deeptech và Kinh tế số.

Thứ năm, kết nối mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam với hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, lồng ghép với nội dung về nhân lực khoa học công nghệ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Thứ sáu, kết nối giữa các tổ chức nước ngoài với các cơ quan trong nước để phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo. Tại hội nghị đã có hai tổ chức của Singapore (SGInnovate và Golden Gate Ventures) ký bản ghi nhớ hợp tác với bộ Kế hoạch và Đầu tư để hỗ trợ các start-up Việt Nam trong thời gian tới.

Cuối cùng, kết nối giữa các quỹ đầu tư của nước ngoài với cộng đồng các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đây là lần đầu tiên, bộ Kế hoạch và Đầu tư đã vận động thành công các quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo và đạt được kết quả 18 quỹ cam kết đầu tư tổng cộng 425 triệu đô la Mỹ cho các start-up Việt Nam trong ba năm tới.

Trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ được giao, bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp chặt chẽ với các bên liên quan, nghiên cứu, tham mưu, đề xuất các giải pháp, công cụ hỗ trợ phục vụ sự phát triển của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam, trong đó, kiến nghị ba chương trình hành động chính, gồm: (i) Tập trung xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cho nền kinh tế đổi mới sáng tạo; (ii) Hỗ trợ hoạt động đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp; và (iii) Khơi thông nguồn vốn cho các hoạt động đổi mới sáng tạo.

Đối với chương trình hành động đầu tiên, bộ Kế hoạch và Đầu tư đã phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan, thành lập mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam năm 2018. Hoạt động này đã gặt hái được những thành công quan trọng bước đầu với việc quy tụ hơn 100 tài năng công nghệ Việt Nam trên khắp thế giới sẵn sàng, kết nối, hợp tác với các cơ sở nghiên cứu, chuyên gia công nghệ trong nước và cộng đồng doanh nghiệp để cùng nhau giải các bài toán về công nghệ, giải quyết các thách thức của nền kinh tế. Đây là nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho hoạt động đổi mới sáng tạo của Việt Nam. Kể từ đó, mạng lưới đã được mở rộng đáng kể với nhiều hoạt động phong phú, tổ chức chuỗi sự kiện đào tạo cùng tổ chức VietAI để nuôi dưỡng các tài năng trí tuệ nhân tạo trong nước. Song song với việc tiếp tục triển khai các hoạt động đào tạo trong nước với các tổ chức đối tác, chúng tôi cũng sẽ mở rộng mạng lưới thông qua việc giới thiệu chương trình học bổng để tuyển chọn và đưa các hạt giống nhân tài Việt Nam đi đào tạo tại các trường hàng đầu trên thế giới. Bên cạnh đó, ý tưởng về việc thành lập quỹ Vietnam Global Innovation Fund đang được hình thành để thực hiện các hoạt động này, và bước đầu đã nhận được sự quan tâm, ủng hộ của nhiều đối tượng liên quan.

Đối với chương trình hành động thứ hai, chúng tôi cũng sẽ đẩy mạnh hoạt động đổi mới sáng tạo trong các doanh nghiệp, kết nối các Start-up với các doanh nghiệp lớn để giải các bài toán cụ thể, đồng thời, hỗ trợ việc đưa đổi mới sáng tạo vào hoạt động sản xuất kinh doanh, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm của các doanh nghiệp.

Hội nghị Vietnam Venture Summit là một trong những hoạt động ban đầu của chương trình hành động thứ ba nhằm khơi thông nguồn vốn đầu tư. Với sự kiện này, lần đầu tiên tại Việt Nam, nhiều quỹ đầu tư mạo hiểm tầm cỡ khu vực và quốc tế đã đến và tham dự trong một sự kiện, để cùng nhau thảo luận về những cơ hội mà thị trường Việt Nam đem đến cho giới đầu tư cũng như khuyến nghị Chính phủ những giải pháp tháo gỡ vướng mắc để khơi thông dòng vốn. Đây là một phần của chiến lược lớn nhằm đưa hệ sinh thái đổi mới của Việt Nam lên một tầm cao mới.

Trong thời gian tới, bên cạnh các công việc đã và đang triển khai, bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ tập trung tiếp tục khơi thông nguồn vốn đầu tư, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, hỗ trợ các hoạt động đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Chúng tôi sẽ sớm đưa trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia vào hoạt động, để góp phần tích cực vào việc phát triển cộng đồng các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, nắm bắt được những cơ hội của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 để giúp nền kinh tế bắt kịp, đi cùng và vượt lên.

*Tạp chí Forbes Việt Nam, số 74, tháng 07.2019.

 

"Bí quyết đổi mới là tập trung toàn bộ sức lực, nhưng không phải để chống lại cái cũ mà để xây dựng cái mới". ---- Socrates - Triết gia Hy Lạp cổ đại

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 79 tháng 12.2019

 Số 79 tháng 12.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - MONG MUỐN HOÀN MỸ

    Công ty lữ hành vạch những tiêu chuẩn hài lòng khách hàng để tiếp thi truyền miệng hiệu quả

  • - ĐIỂM ĐẾN DI SẢN

    Di sản Hội An thu hút khách với chiều sâu về văn hoá nhưng áp lực phát triển nóng

  • - LEGACY YÊN TỬ - MGALLERY : KẾT NỐI XƯA &NAY

    Legacy Yên tử MGallery không nhằm tạo ra một không gian đồ sộ để mọi người trầm trồ. Vì nếu thế, nó sẽ phá hỏng phần chính là văn hoá Việt Nam, là gần gũi và hoà hiếu.

  • - HÀNH TRÌNH NGHĨ DƯỠNG

    Fusion phát triển khách sạn, dịch vụ nghĩ dưỡng tập trung vào chăm sóc sức khoẻ

  • - LÊN RỪNG XUỐNG BIỂN

    Đối diện với rủi ro là cách nhiểu người chọn cho chuyến du lịch của họ.