Triển vọng kinh tế vĩ mô Việt Nam năm 2019 sẽ không thể tách rời khỏi tình hình địa chính trị thế giới, với tính chất độ mở của một nền kinh tế tăng trưởng phụ thuộc khá lớn vào đầu tư FDI và xuất khẩu.


Ba mối quan tâm lớn đến kinh tế Việt Nam 2019 - ảnh 1

Tiến sĩ Lê Anh Tuấn, Giám đốc đầu tư của Dragon Capital. Ảnh: Forbes Việt Nam.

 Trước hết chúng ta xem xét ba nền kinh tế lớn Hoa Kỳ, Trung Quốc và EU, các đối tác đầu tư, thương mại quan trọng hàng đầu của Việt Nam. Về Hoa Kỳ, quý 3.2018, hầu hết các chỉ báo kinh tế đều ở mức khả quan, nổi bật ở chỉ số tiêu dùng và thị trường việc làm. Chi tiêu tiêu dùng của Hoa Kỳ, lĩnh vực chiếm 70% hoạt động kinh tế, tăng 4%, cao hơn so với mức 3,8% của quý trước và là mức cao nhất kể từ cuối năm 2014. Tỉ lệ thất nghiệp giảm xuống 3,7% vào tháng 9.2018, mức thấp nhất trong vòng 49 năm qua.

 Tuy nhiên, rạng sáng 20.12 (giờ Việt Nam) cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất chuẩn cho vay qua đêm từ 2,25% lên 2,5%, đợt tăng lần thứ tư trong năm qua, đợt tăng thứ chín trong chu kỳ thắt chặt tiền tệ hiện tại. Cùng với thông điệp là chính sách thắt chặt định lượng vẫn tiếp tục. Thị trường chứng khoán Mỹ rõ ràng không mong đợi điều này nên có phản ứng khá tiêu cực khi cả hai chỉ số Down Jones và S&P 500 giảm mạnh, xác lập mức đáy thấp nhất kể từ đầu năm nay.

 Làn sóng bán tháo của giới đầu tư gợi ra các kịch bản tồi tệ cách đây 10 năm: Có thể xảy ra một cuộc suy thoái kinh tế, thậm chí khủng hoảng hay không? Câu trả lời của tôi là không dễ. Lý do, nếu nhìn vào các chỉ báo hiện nay Hoa Kỳ đang có nền kinh tế khá tốt. Tuy nhiên cũng có một số chỉ số đang xấu dần đi. Kết quả khảo sát Triển vọng Kinh doanh Toàn cầu Duke University/CFO Global Business Outlook công bố ngày 12.12 cho thấy số lượng giám đốc tài chính cho rằng triển vọng kinh tế sẽ bi quan tăng từ 23% trong tháng 9 lên 45% trong tháng 12. Điều này ngụ ý giới lãnh đạo doanh nghiệp Hoa Kỳ cảm nhận nền kinh tế sẽ chậm lại vào năm tới. Nếu kinh tế Hoa Kỳ suy thoái thì khả năng rất cao kinh tế toàn cầu bước sang giai đoạn trì trệ. Tuy nhiên các chỉ số hiện nay mới chỉ phát đi tín hiệu nền kinh tế lớn nhất thế giới có khả năng tăng trưởng chậm lại, nên hiện nay chưa cần bi quan về khả năng suy thoái.

 Chủ tịch FED Jerome Powell mới đây đã dịu giọng, lưu ý năm tới sẽ có hai lần tăng lãi suất mới, tần suất thưa và ôn hòa hơn. FED cũng giảm dự báo tăng trưởng GDP của Hoa Kỳ xuống còn 2,3% so với mức 2,5% cách đây ba tháng. Vì vậy, gần như chắc chắn năm 2019 kinh tế Hoa Kỳ yếu đi. Khi nền kinh tế yếu đi dự kiến lãi suất của siêu cường số một thế giới sẽ không tăng quá mạnh. Cộng thêm vấn đề nội tại về chính sách tài khóa của Mỹ, dẫn đến đồng đô la Mỹ trên thị trường quốc tế yếu đi so với các đồng tiền khác và khả năng có thể xảy ra vào hai quý đầu năm 2019.

Nhìn sang Trung Quốc, trong quý 3.2018 quốc gia 1,3 tỉ dân đạt mức tăng trưởng kinh tế 6,5%, thấp hơn con số kỳ vọng 6,6%. Những số liệu thống kê mới nhất cho thấy nền kinh tế lớn thứ hai thế giới có thể đã bắt đầu thấm tác động từ cuộc chiến thương mại với Hoa Kỳ. Một trong các biểu hiện rõ nhất là sản lượng điện tiêu thụ suy giảm ở miền Nam và miền Đông Trung Quốc tại các thành phố như Tô Châu, Chiết Giang, các thủ phủ xuất khẩu hoặc tập trung nhóm doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên sau thời hạn tạm đình chiến 90 ngày, diễn biến tiếp theo của cuộc chiến tranh thương mại giữa Trung Quốc với Hoa Kỳ cực kỳ khó đoán định.

Quan điểm của cá nhân, bước sang năm 2019, nếu kinh tế Mỹ yếu đi, tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump rất có khả năng sẽ không còn tỏ thái độ “diều hâu” với Trung Quốc. Ngược lại, về phía Trung Quốc trong hội nghị G20 chúng ta thấy chủ tịch Tập Cận Bình khá nhún nhường và đi lui 2 – 3 bước. Có thể hiểu Trung Quốc chưa muốn đối đầu trực diện với Mỹ ngay lập tức ở thời điểm hiện nay. Bởi vậy, chiến tranh thương mại Mỹ – Trung trong vài tháng tới khả năng cao sẽ không mở rộng, leo thang thêm. Vùng chiến sự sẽ tạm khoanh vùng ở nhóm hàng hóa 200 tỉ đô la Mỹ chịu thuế suất từ 10% lên 25%. Dự kiến, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới có tốc độ tăng trưởng chậm lại. Kinh tế Trung Quốc có thể yếu đi nhưng khả năng suy thoái sẽ không cao.

 Tại EU, số liệu thống kê được cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat) công bố quý 3.2018, khu vực Eurozone kinh tế tăng trưởng 0,2%, bằng một nửa mức tăng trưởng trong quý 2, thấp hơn ước tính trước đó của giới phân tích. Mức tăng trưởng theo quý này cũng thấp nhất xét theo quý kể từ quý 2.2014, khi khu vực Eurozone cũng ghi nhận tăng trưởng 0,2%. Kinh tế khu vực Eurozone đang gần vùng đáy nhưng khả năng khủng hoảng khá thấp.

Bước sang năm 2019 có thể thấy kinh tế toàn cầu yếu đi. Bức tranh kinh tế vậy, Việt Nam như thế nào? Lạm phát, lãi suất, tỉ giá sẽ ra sao?

 Không có ổn định thì không có tăng trưởng tốt được. Và lạm phát là chỉ số quan trọng nhất trong việc ổn định nền kinh tế. Tôi cho rằng lạm phát năm 2019 của Việt Nam sẽ trong vòng kiểm soát. Nhìn ngược lại đầu năm 2018 xuất hiện nhiều quan ngại lạm phát sẽ tăng trên 5%. Kết thúc năm 2018, lạm phát Việt Nam duy trì ở mức khoảng 3,5%. Nếu đặt bối cảnh lạm phát trong năm qua ở diễn biến giá dầu bình quân của 2018 tăng 30 – 40% so với 2017, giá thịt heo tăng gấp đôi sau khi đã giảm rất mạnh vào năm ngoái, tuy cả hai mặt hàng cơ bản này tăng giá mạnh nhưng lạm phát vẫn trong vòng kiểm soát. Vì vậy, có cơ sở để dự báo năm 2019 lạm phát ở mức 3–4% khi tình hình kinh tế thế giới yếu đi, nhu cầu về các nguyên liệu đầu vào không cao lắm.

 Xu thế lạm phát liên quan mật thiết với xu hướng lãi suất. Khi lạm phát được kiềm chế và lãi suất thế giới đang có xu hướng tăng chậm lại, có thể đâu đó đầu năm ngân hàng Nhà nước tăng thêm 25 điểm lãi suất cơ bản. Cả năm, lãi suất cho vay từng lĩnh vực có thể tăng thêm 0,25 – 0,75% nhưng xác suất tăng mạnh trên 1% là không cao. Riêng tín dụng bất động sản có thể cao hơn mặt bằng chung của các ngành khác khi van tín dụng cho thị trường địa ốc bị siết chặt hơn. Với mức lãi suất điều chỉnh tăng, doanh nghiệp Việt Nam vẫn có nhiều dư địa kinh doanh khi chi phí vốn vẫn ở mức hợp lý trong nhiều năm qua.

 Về tỉ giá, theo tôi, đô la Mỹ yếu đi, nhân dân tệ ổn định, tiền đồng Việt Nam sẽ mất giá khoảng 1% – 1,5% trong năm 2019. Năm 2018, tiền đồng Việt Nam mất giá 3,5% nhưng cũng ở mức thấp nhất so với ngoại tệ của các quốc gia trong khu vực. Về tỉ giá, một yếu tố cần lưu ý là năm 2019 tích lũy ngoại hối của Việt Nam sẽ không còn dồi dào như hai năm qua. Lý do dòng vốn FDI đầu tư Việt Nam giai đoạn vừa qua bùng nổ, đạt kỷ lục, sang năm 2019 sẽ chậm lại. Lượng tiền kiều hối những năm qua dao động thất thường. Ở khía cạnh khác, cần lưu ý dòng vốn chuyển hóa lợi nhuận của công ty FDI mang về nước họ ngày càng lớn, hiện tại lên tới 11 – 12 tỉ đô la Mỹ/năm, gây sức ép lên dự trữ ngoại tệ.

Theo tôi, kinh tế vĩ mô Việt Nam 2019 tiếp tục ổn định. Các cú sốc từ kinh tế quốc tế ít hơn năm 2018, nhu cầu thế giới yếu đi nhưng chưa đến mức bi quan. Cơ hội và thách thức đan xen.

(Tạp chí Forbes Việt Nam, số tháng 1.2019)

"Bí quyết đổi mới là tập trung toàn bộ sức lực, nhưng không phải để chống lại cái cũ mà để xây dựng cái mới". ---- Socrates - Triết gia Hy Lạp cổ đại

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 79 tháng 12.2019

 Số 79 tháng 12.2019

Bao Forbes Vietnam so 74
 
  • - MONG MUỐN HOÀN MỸ

    Công ty lữ hành vạch những tiêu chuẩn hài lòng khách hàng để tiếp thi truyền miệng hiệu quả

  • - ĐIỂM ĐẾN DI SẢN

    Di sản Hội An thu hút khách với chiều sâu về văn hoá nhưng áp lực phát triển nóng

  • - LEGACY YÊN TỬ - MGALLERY : KẾT NỐI XƯA &NAY

    Legacy Yên tử MGallery không nhằm tạo ra một không gian đồ sộ để mọi người trầm trồ. Vì nếu thế, nó sẽ phá hỏng phần chính là văn hoá Việt Nam, là gần gũi và hoà hiếu.

  • - HÀNH TRÌNH NGHĨ DƯỠNG

    Fusion phát triển khách sạn, dịch vụ nghĩ dưỡng tập trung vào chăm sóc sức khoẻ

  • - LÊN RỪNG XUỐNG BIỂN

    Đối diện với rủi ro là cách nhiểu người chọn cho chuyến du lịch của họ.