Danh sách 30 Under 30 năm nay có ba nhân vật hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật/giải trí, mà điểm chung là tham vọng tạo ra những dấu ấn mới cho nền công nghiệp âm nhạc vừa mới thoát buổi sơ khai, theo cách của công dân thế hệ Y.

Hai mươi năm sau khi Internet và những tiến bộ công nghệ theo sau bước chân vào Việt Nam, thị trường âm nhạc trẻ trong nước bắt đầu trở nên sôi động và nhen nhóm tính chuyên nghiệp. 

SƠN TÙNG M-TP

K–pop phiên bản Việt

Mong muốn khoảng cách giữa V-Pop và các nước khác sẽ ngày càng được rút ngắn.

Thành viên nhỏ tuổi nhất trong ba gương mặt người nổi tiếng (và trong cả danh sách), Sơn Tùng M-TP, 24 tuổi, có trong tay nhiều thành tựu có thể lượng hóa nhất: đạt nút vàng YouTube chỉ sau một năm lập kênh; sở hữu bốn video ca nhạc đạt hơn 100 triệu lượt xem trên YouTube; hơn 20 giải thưởng âm nhạc; đại sứ thương hiệu cho gần một chục nhãn hàng lớn; xuất bản một cuốn tự truyện; và hơn hết, thành lập công ty giải trí M-TP Entertainment ở tuổi 23.

Sáng tạo trong kỉ nguyên số - ảnh 1

Nhận định về sự phát triển của thị trường âm nhạc Việt Nam hiện nay với tư cách là chủ tịch của một công ty giải trí, Sơn Tùng M-TP đặt nó trong thước đo với K-Pop. “Nếu cách đây vài năm, chúng ta thường nhìn vào K-Pop với vẻ ngưỡng mộ những gì họ làm và tạo nên sức ảnh hưởng trong giới trẻ Việt thì hiện nay, nhiều ca sĩ đã kế thừa, học hỏi những điều hay, điều lạ từ K-Pop cùng những thị trường âm nhạc phát triển để tạo nên các sản phẩm âm nhạc chất lượng và có sức lan tỏa. Tôi nhìn nhận trong thời gian tới, khoảng cách giữa V-Pop và các nước khác sẽ ngày càng được rút ngắn,” anh trả lời Forbes Việt Nam trong một văn bản được soạn sẵn. Mặc dù nổi danh như vậy, Sơn Tùng được biết đến như một nghệ sĩ chuyên lảng tránh báo chí.

Câu trả lời phản ánh khá trung thực tư duy và chiến lược của anh, bởi bản thân ca sĩ trẻ gốc Thái Bình chính là một hình tượng K-Pop phiên bản Việt. Từ nửa cuối những năm 2000, nhạc Hàn Quốc bắt đầu tạo nên làn sóng mạnh mẽ ở khắp châu Á, trong đó có Việt Nam khi thị trường âm nhạc nội địa rơi vào thoái trào và những bản nhạc ballad, nhạc ngoại lời Việt không còn đủ sức giữ chân người nghe.

Những người trẻ yêu thích K-Pop, thể loại âm nhạc có nhiều điểm tương đồng với các giai điệu phương Tây nhưng dễ nghe và gần gũi hơn về mặt văn hóa với phần hình ảnh cực kỳ bắt mắt. Sự xuất hiện của Sơn Tùng M-TP giữa lúc làn sóng ngoại lai dâng cao nhất là điều khiến những người nghe nhạc trong độ tuổi mới lớn thích thú (mặc dù lượng antifan cũng không hề nhỏ): một ca sĩ người Việt chính gốc hát tiếng Việt ngay trên đất nước Việt Nam, nhưng hội tụ gần như đầy đủ các yếu tố khiến họ say mê ở những thần tượng Hàn Quốc, từ giọng hát đến bước nhảy, từ ngoại hình đến phong cách.

Sau khi nổi lên từ sân khấu Bài hát Việt 2012 bằng ca khúc Cơn mưa ngang qua do anh sáng tác từ những năm học cấp ba, Sơn Tùng M-TP thực sự khuấy đảo nhạc trẻ Việt Nam với ca khúc Em của ngày hôm qua ra mắt vào cuối năm 2013. Bài hát đạt một triệu lượt nghe chỉ sau ba ngày, 100 triệu lượt nghe sau ba tháng và hiện vượt mốc 200 triệu lượt nghe trên trang Zing MP3 – những con số trong mơ với một sản phẩm âm nhạc Việt Nam khi ấy và ngay cả bây giờ. Từ đó tới nay, qua tay hai ông bầu tên tuổi, Huy Tuấn và Quang Huy, cho đến lúc hoạt động độc lập, Sơn Tùng M-TP trở thành ca sĩ thần tượng tiên phong và tên tuổi anh gắn liền với những con số hàng trăm triệu lượt xem hay nghe trên mạng đang trở thành thước đo mới cho thành công của thế hệ ca sĩ trẻ.

Những con số về lượt xem, lượt nghe hay lượt chia sẻ không chỉ khẳng định tầm ảnh hưởng của chủ nhân mà còn trở thành kênh tạo thu nhập đáng kể trong kỷ nguyên số của ngành công nghiệp âm nhạc. Theo một đại diện đến từ SocialBlade, công ty chuyên thu thập dữ liệu bằng cách theo dõi các kênh YouTube nổi tiếng, mỗi 1.000 view mang về cho chủ nhân của video từ 0,5 đến bốn đô la Mỹ tại các thị trường lớn như Bắc Mỹ. Mức quy định này thấp hơn ở thị trường nhỏ như Việt Nam là từ 0,3 đến 1,2 đô la Mỹ, nhưng vẫn dư sức cộng thêm vào tài sản của Sơn Tùng M-TP con số từ hàng chục ngàn đến trăm ngàn đô la Mỹ nhờ những video trăm triệu lượt xem của anh. Đâu đó người ta vẫn chỉ trích hiện tượng “cày view,” việc người hâm mộ huy động mọi thiết bị điện tử từ điện thoại, máy tính bảng cho đến hàng dàn máy tính bàn để tăng lượt xem cho thần tượng của mình, đang tạo ra những giá trị ảo và châm ngòi cho những cuộc cạnh tranh vô nghĩa trong thế giới âm nhạc.

Trên thực tế, trước khi làn sóng nhạc Hàn tràn vào, người hâm mộ Việt Nam chưa có văn hóa hâm mộ cuồng nhiệt như fan K-Pop. Ca sĩ trong nước không dễ gì có được lượng fan hùng hậu sẵn sàng ủng hộ mình vô điều kiện bằng những hành động thiết thực. Sơn Tùng M-TP là người thổi bùng lên tham vọng chứng minh thành công của thần tượng từ người hâm mộ V-Pop, từ đó tạo dựng hào quang xung quanh mình.

Những ý tưởng làm nhạc đầu tiên xuất hiện vào lúc cậu học sinh cuối cấp hai Nguyễn Thanh Tùng biết đến dòng nhạc underground. Sau nhiều thời gian dài thuyết phục, lên cấp ba cậu mới được mẹ mua cho bộ máy tính đời cũ để tập tành sáng tác, theo lời kể trong cuốn tự truyện Chạm tới giấc mơ. Cậu say sưa tải beat trôi nổi trên mạng về rồi từ đó tạo ra giai điệu và lời hát, ca khúc Nắng ấm xa dần giúp cậu bé 17 tuổi có nghệ danh khi ấy là M-TP nổi tiếng trong giới underground ra đời trong khoảng thời gian đó.

Thuộc thế hệ thanh niên sành công nghệ, cách sáng tác tận dụng nhiều tính năng của các thiết bị điện tử này dường như theo chàng ca sĩ nổi tiếng từ độ tuổi rất trẻ đến tận bây giờ. Hai cú “hit” lớn được cho là tốn đến hàng tỉ đồng chi phí và cũng là hai sản phẩm đánh dấu hoạt động độc lập của Sơn Tùng M-TP ra mắt vào năm ngoái, Lạc trôi Nơi này có anh, gần như không vướng phải nghi vấn về vi phạm bản quyền. Những khán giả rộng lượng và cởi mở trông thấy và kỳ vọng vào một Sơn Tùng M-TP đã trưởng thành và tiến bộ, song những người trong nghề vốn khắt khe hơn khi đánh giá chuyên môn vẫn cần thêm thời gian để thôi hoài nghi về khả năng sáng tạo và tư chất làm nghề của anh.

Trong khi những ý kiến trái chiều về thực lực của nam ca sĩ này chưa có ai phân định, sự đầu tư và học hỏi những cách làm mới của Sơn Tùng M-TP là điều khó chối bỏ. Tháng 4.2017, album đầu tay m-tp M-TP cháy hàng sau một giờ mở bán của anh được phát hành dưới hình thức chưa ca sĩ Việt Nam nào từng làm. Bìa album lấy hình nền là bầu trời sao tượng trưng cho “Sky” – cách anh gọi những người hâm mộ của mình, bên trong gồm một cuốn booklet có ảnh và lời bài hát, một vòng tay cao su in chữ Sơn Tùng M-TP và một vòng tay USB chứa toàn bộ 18 bài hát từng được phát hành trong quá trình năm năm đi hát. Việc phát hành album còn đi kèm buổi gặp gỡ người hâm mộ tại Seoul, Hàn Quốc và hai buổi kí tặng những người đã mua sản phẩm tại TP.HCM và Hà Nội. Anh theo sát mô h.nh K-Pop cả trong khâu quảng bá khi là ca sĩ Việt Nam đầu tiên tổ chức hình thức kí tặng vốn đã rất phổ biến trong ngành công nghiệp trị giá 4,7 tỉ đô la Mỹ của Hàn Quốc. Hình thức này cũng được anh áp dụng sau khi ra mắt cuốn tự truyện tiêu thụ được 10 ngàn bản chỉ trong hai ngày. Buổi kí tặng còn được phát trực tiếp trên V-live.

Ngoài những ông lớn toàn cầu như YouTube hay Facebook, Naver là một trong những đại gia châu Á gia nhập thị trường live streaming đầy cơ hội ở đất nước có 48% dân số sử dụng mạng xã hội. Theo nhận định của ông Park Dong Jin, trưởng đại diện Naver tại Việt Nam – đơn vị sở hữu ứng dụng truyền hình trực tuyến V-live, nền công nghiệp âm nhạc Việt Nam đi theo hướng phát triển chung: tập trung vào nội dung và gắn chặt với tốc độ tăng trưởng như vũ bão của Internet. “Thành công của K-Pop là nhờ tạo được bản sắc, nỗ lực phát huy thế mạnh riêng để có màu sắc khác biệt. Ca sĩ Việt Nam nói riêng, showbiz Việt nói chung chỉ cần tìm để khai thác đúng thế mạnh, kết hợp với đối tác có khả năng bổ trợ họ thì không quá khó để thành công,” ông nhận định.

Từng dành nhiều lời khen tặng cho Sơn Tùng M-TP trong một lần trả lời phỏng vấn truyền thông Việt Nam, ông Park cho rằng anh có sức hút vô cùng mạnh mẽ và có khả năng vươn ra châu Á (Tháng 6.2017, nam ca sĩ yêu thời trang đứng chung sân khấu với Bi Rain của Hàn Quốc trong lễ hội âm nhạc Viral Festival Asia tại Thái Lan.) Năm vừa qua V-live cũng dành nhiều ưu tiên trong việc hợp tác sản xuất nội dung cho anh trên ứng dụng của mình.

Đây không chỉ là bước đi cá nhân của cỗ máy tạo “hit” mà còn nằm trong chiến lược hoạt động của M-TP Entertainment. “Sơn Tùng M-TP và đội ngũ đang xây dựng M-TP Entertainment trở thành công ty giải trí với nhiều nền tảng để hỗ trợ các nghệ sĩ trẻ Việt Nam trong thời gian tới. Việc hợp tác với những công ty giải trí ở những quốc gia có nền âm nhạc phát triển sẽ giúp ích rất nhiều cho M-TP Entertainment trong việc xây dựng công ty giải trí với bản sắc riêng phù hợp với văn hóa Việt Nam,” anh nói về định hướng hoạt động của công ty.

Trong một động thái kinh doanh đậm chất K-Pop khác, trên trang web chính thức của M-TP Entertainment có tiểu mục “shop”, trong đó bán các loại sản phẩm đi kèm (merchandise) như lightstick (gậy phát sáng), khăn quàng cổ vũ, búp bê mini hình Sơn Tùng M-TP, lịch treo tường và để bàn... Tất cả đều được thiết kế với tông màu chủ đạo xanh dương của Sky, giá thành mỗi sản phẩm dao động từ 100 – 250 ngàn đồng và tất nhiên, phần lớn đều hết hàng.

Luôn thấy mình phù hợp với vai trò thủ lĩnh ngay từ khi giữ vai trò trưởng nhóm của đám bạn thân cấp ba rồi đại học, việc Sơn Tùng M-TP trở thành ông chủ của một công ty giải trí không phải quyết định tình cờ. Anh tuyên bố với tất cả độc giả trong phần cuối của cuốn tự truyện rằng, M-TP Entertainment đối với anh không phải cuộc dạo chơi của tuổi trẻ mà là mong muốn nghiêm túc tạo ra khác biệt trong lĩnh vực giải trí Việt Nam để có thể sớm hòa nhập với nền công nghiệp giải trí khu vực và thế giới.

ISAAC

Hướng đến sự toàn vẹn

Sân khấu mới là lãnh địa thật sự của người nghệ sĩ

Sáng tạo trong kỉ nguyên số - ảnh 2

Trong khi chờ đến lượt trong buổi chụp hình các nhân vật của danh sách 30 Under 30 do Forbes Việt Nam bình chọn, Isaac ngồi trò chuyện với các thành viên còn lại bằng tiếng Việt xen lẫn tiếng Anh tự nhiên và trôi chảy. Trước lời khen về khả năng ngoại ngữ của anh, nam ca sĩ sắp tròn 30 tuổi trả lời bằng tiếng Anh với ngữ điệu khá chuẩn rằng anh tự học. Cùng mang hình ảnh ca sĩ thần tượng, nhưng đối lập hoàn toàn với danh tiếng ồn ào của Sơn Tùng M-TP, Isaac xây dựng hình nam tính, chỉn chu và không gây tranh cãi. Sở hữu khuôn mặt thon gọn, sống mũi cao, cặp mắt sắc nét và thần thái xán lạn, anh khiến khán giả liên tưởng đến khái niệm tài tử Hong Kong điển trai, đa năng và được lòng công chúng.

Đã hai năm kể từ khi Isaac, tên thật là Phạm Lưu Tuấn Tài, tách ra khỏi nhóm nhạc nam 365 để hoạt động độc lập trước khi nhóm tuyên bố tan rã năm 2016. Bên cạnh vai trò ca sĩ, anh tiếp tục tham gia đóng phim và ghi dấu ấn trong Tấm Cám - chuyện chưa kể với giải thưởng Rising Star tại liên hoan Phim Quốc tế Busan 2016 ở Hàn Quốc.

“Solo,” anh không chần chừ trả lời khi được hỏi thích hoạt động độc lập hay trong nhóm nhạc. “Vốn thích tự do, việc đồng hành cùng 365 trong hơn sáu năm là nỗ lực lớn của tôi,” anh nói. Nhưng tất nhiên, Isaac ỳ thức và trân trọng quá trình hoạt động cùng nhóm nhạc nam thần tượng có thể nói là đầu tiên của showbiz Việt. Dưới sự dẫn dắt của nữ quản lý – ngôi sao Ngô Thanh Vân, chủ sở hữu công ty giải trí VAA, 365 được thành lập bài bản từ khâu casting, đào tạo cho đến ngày ra mắt. Isaac ngay từ sớm đã được tôi luyện trong môi trường kinh doanh âm nhạc công nghiệp, nơi ca sĩ có những cam kết chặt chẽ với công ty quản lý và mỗi bước đi đều nằm trong chiến lược đã định sẵn. “Isaac là một người rất nghiêm túc từ nhỏ. Ngay từ khi mới về VAA, Isaac đã bộc lộ những tố chất cần có của một người nghệ sĩ. Cậu ấy luôn nghiêm túc, cần cù và ham học hỏi. Khi làm gì Isaac cũng rất tập trung, cầu tiến và luôn đẩy bản thân mình vượt quá giới hạn để tiến bộ hơn,” Ngô Thanh Vân nói về học trò cưng của mình.

Rời 365, vẫn duy trì phong độ có được từ hình ảnh trưởng nhóm mẫu mực được xây dựng cẩn thận trong nhiều năm và có thêm thế mạnh là không có đối thủ trong hình tượng đang theo đuổi, Isaac trở thành gương mặt đắt giá. Không đề cập đến con số cụ thể nhưng anh cho biết doanh thu thường xuyên từ show diễn và quảng cáo của mình ngang hàng với những cái tên ăn khách nhất. Các chương trình biểu diễn lớn ít khi vắng tên Isaac, trong khi danh sách các nhãn hàng lựa chọn h.nh ảnh của anh vẫn đang nối dài, trong đó có Samsung, Pepsi, Yamaha, O’Star…

Là người có tám năm hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật, Isaac chứng kiến thị trường âm nhạc Việt Nam trải qua nhiều thay đổi. Mới đây nhất là khâu phân phối âm nhạc được tối ưu hóa nhờ công nghệ streaming, cho phép người dùng cuối nghe một bản nhạc ngay trong quá trình tải về máy tính hoặc thiết bị có kết nối Internet. Trong khi các trang cung cấp dịch vụ streaming ở nước ngoài như Spotify, Apple Music, Pandora hay Deezer hoạt động chủ yếu dựa trên thu phí, các trang nhạc số ở Việt Nam vẫn cung cấp nội dung miễn phí trước thói quen nghe nhạc không mất tiền đã ăn sâu vào trí nhớ của khán giả.

“Ngay cả khi một bài hát có giá chỉ 1.000 đồng, chưa chắc khán giả đã bỏ tiền ra mua,” Isaac bình luận. Chỉ một bộ phận rất nhỏ người nghe muốn trải nghiệm âm thanh chất lượng tốt chịu chi tiền. Do vậy, doanh thu của nghệ sĩ từ nguồn này rất ít, chưa kể đến những tổn thất liên quan đến lỏng lẻo trong quản lý tác quyền. Nhưng anh cho biết, một vài trang nhạc số bán được quảng cáo, nên trích doanh thu từ đó trả lại cho nghệ sĩ, đồng thời giám sát chặt chẽ hơn việc bảo vệ tác quyền bằng những hợp đồng độc quyền để phần nào cải thiện mối quan hệ không mấy thân thiện với những người lao động sáng tạo bấy lâu nay. Hơn nữa, xét về hiệu quả phân phối, các nghệ sĩ trẻ như Isaac hài lòng với việc sản phẩm của họ có khả năng lan tỏa rất nhanh trong nền kinh tế có hơn 50 triệu người dùng Internet và đa số là người trẻ tuổi. Người hưởng lợi nhất ở đây vẫn là số đông khán giả. Họ được quyền chọn nghe các bài hát mình thích, không giới hạn, không nhất thiết phải mua cả album và nhiều tùy chỉnh khác trong việc thưởng thức âm nhạc.

Quay lại câu chuyện thước đo thành công của ca sĩ trong thời buổi công nghệ. Mặc dù đã từng cùng 365 lập kỷ lục video ca nhạc Việt Nam có nhiều lượt xem nhất trên YouTube tính đến thời điểm này (hơn 300 triệu cho Bống bống bang bang), lượt xem các sản phẩm solo của Isaac chỉ đạt đến hàng triệu, không đáng kể so với các bản “hit” hàng chục hay trăm triệu view đang chi phối thị hiếu số đông. Tuy nhiên, đó chưa bao giờ là mối lo của anh. Nhìn vào thực tế, những con số đo lường ảo đó không tương quan với độ phủ sóng của cái tên Isaac trong các show diễn và quảng cáo của các nhãn hàng. Lượng theo dõi hay tương tác trên Facebook và Instagram cũng không được anh chăm chút, “so với các đồng nghiệp trẻ khác, tôi không hề mạnh trong tận dụng Internet hay công nghệ,” Isaac thừa nhận.

Tuy nhiên, anh cho rằng mình sử dụng công nghệ hạn chế nhưng khôn khéo khi không để khán giả “ăn quá ngán.” Ít thấy Isaac live stream trên trang cá nhân, hầu như chỉ vào các thời điểm cần quảng bá cho sản phẩm sắp ra mắt hay nhãn hàng anh đại diện. Thay vào đó, mỗi lần xuất hiện trực tiếp trước công chúng, chàng trai yêu thích thể thao vận động luôn tạo ra được bầu không khí sôi sục trên sân khấu: “Những gì được PR trên mạng cần tương xứng với chất lượng ngoài đời thực. Một số nghệ sĩ trẻ có nhiều ‘hit’ nhưng khi lên sân khấu không lôi cuốn được khán giả. Tôi tập trung nhiều hơn vào việc nâng cao kỹ năng trình diễn để đem lại hiệu quả tốt nhất khi diễn trực tiếp. Huy thử đến xem tôi trình diễn.”

Không tiếc lời ưu ái nhắc đến Sơn Tùng M-TP khi nói về hai nhân vật mình nể phục trong nghề (người còn lại là Mỹ Tâm), Isaac cho rằng người đồng nghiệp trẻ cùng trong danh sách là đại diện cho lớp ca sĩ mới đa năng, ngoài ca hát còn có khả năng sáng tác hay sản xuất. Họ sinh ra trong thời đại có nhiều cơ hội tiếp cận và hưởng lợi từ những tiến bộ công nghệ, và có thể bắt kịp với tốc độ thay đổi chóng mặt của showbiz vốn đã muôn màu.

Nhưng ở chiều ngược lại, trước những hấp lực từ công nghệ, anh nói: “Rất ít người thành công trên cả hai mặt trận như chị Mỹ Tâm hay Sơn Tùng. Nhiều nghệ sĩ đôi khi quá tập trung vào con số và thành tích ảo mà quên đi sân khấu mới là lãnh địa thật sự của người nghệ sĩ.” Sau hai năm duy trì hình ảnh đẹp đẽ, người ta bắt đầu đặt câu hỏi về con đường theo đuổi hình ảnh “an toàn” của chàng trai người Cần Thơ và anh biết điều đó. Isaac hiểu trong thời kỳ khán giả có thể tiếp cận âm nhạc từ mọi nơi trên thế giới vào bất kỳ lúc nào và nhanh chóng cập nhật xu hướng mới, họ có quyền đòi hỏi sự đa dạng.

Anh cho đó vừa là thách thức, vừa là chất xúc tác đối với nghệ sĩ trong nước, khi họ không chỉ cạnh tranh với nhau mà còn phải soi chiếu với những quy chuẩn nước ngoài. Chịu ảnh hưởng nhiều từ người dẫn dắt Ngô Thanh Vân về tầm nhìn, Isaac đang dần phác thảo viễn cảnh khi giai đoạn hào quang đi qua. Anh bắt đầu tham gia vào công đoạn sản xuất và tự mình quyết định hướng đi để dần học hỏi và đưa vào sản phẩm nhiều dấu ấn cá nhân hơn. Cũng như Sơn Tùng M-TP, anh đang tích lũy dần hành trang để bước vào vị trí của nhà sản xuất.

Hỏi Isaac tài sản nào quý giá nhất có được sau gần 10 năm hoạt động nghệ thuật? “Bản thân là tài sản lớn nhất: thành tựu, sức khỏe, sự tôn trọng mà tôi có được,” anh nghĩ một chút rồi khiêm tốn trả lời. Tiếp tục gặng hỏi về một tài sản hữu hình nào đó, Isaac rốt cục cũng ngại ngần nói rằng đó là mái ấm riêng anh tạo dựng được ở Sài Gòn.

VŨ CÁT TƯỜNG

San bằng ranh giới

Guồng chảy của công nghệ càng mạnh thì tư duy của con người càng cần vững chắc để không bị cuốn theo.

Cô gái có mái tóc ngắn tomboy màu tím khói nhìn càng nhỏ nhắn hơn khi khệ nệ xách túi đồ tập gym bước vào quán cà phê phong cách tối giản nằm trong khuôn viên khu căn hộ cao cấp bên sông Sài Gòn cô đang sống. Chiều hôm đó, Vũ Cát Tường có lịch tập với huấn luyện viên tại California Fitness & Yoga Centers, nơi cô đang làm gương mặt đại diện.

Sáng tạo trong kỉ nguyên số - ảnh 3

Cho đến tận cuối năm 2017, các nhãn hàng mới bắt đầu tỏ ra ưa chuộng gương mặt của Vũ Cát Tường. Cô xuất hiện khá liên tục trong các chiến dịch quảng cáo của Uber, Hoegaarden hay Lipton. “Không dễ để khán giả Việt Nam tiếp nhận hình tượng không giống ai của tôi, cần có thời gian,” cô gái 25 tuổi nói trong nụ cười điềm nhiên.

Trở thành á quân Giọng hát Việt 2013 khi còn là sinh viên năm ba, Vũ Cát Tường phát hành album đầu tay một năm sau đó và lấy bằng cử nhân chuyên ngành kỹ thuật y sinh vào năm tiếp sau. Xuất phát với vai trò nhạc sĩ tự thể hiện ca khúc mình sáng tác, ca sĩ trẻ đạt gần 30 giải thưởng âm nhạc giờ trở thành nghệ sĩ biểu diễn chuyên nghiệp. Cô đủ uy tín để được mời giữ cương vị huấn luyện viên cho hai mùa Giọng hát Việt nhí 2016 – 2017, thí sinh do cô dẫn dắt giành ngôi vị quán quân ở mùa 2017. Không cần quá am hiểu âm nhạc và theo sát showbiz để nhận thấy đường đi của Vũ Cát Tường khác với hai ca sĩ còn lại trong danh sách 30 Under 30 năm nay, và cả hai năm trước nữa. “Cô ấy có tài năng thực sự, và là một nghệ sĩ dám nói lên tiếng nói của mình,” nhạc sĩ Thanh Bùi, người thầy của cô tại học viện âm nhạc Soul Academy, nhận xét.

Mặc sơ mi trắng thắt nơ điệu đàng ở phần cổ, chân đi đôi sneaker đen hiệu Balenciaga, chậm rồi khuấy đều ly cà phê sữa nóng, cô ca sĩ có hình ảnh phi giới tính nói về việc hoạt động độc lập mà không có công ty quản lý. Đã từng gia nhập một công ty trong vài tháng nhưng không cảm thấy hiệu quả, cô tự tập hợp ê kíp, lập đội ngũ cố vấn riêng, tự đề ra chiến lược hoạt động và luôn là người đưa ra quyết định cuối cùng cho đến thời điểm này. “Khối lượng công việc lớn hơn rất nhiều nhưng đổi lại tôi được tự do làm điều mình muốn. Tôi cũng học được tính tự lập và bớt sợ hỏi khi đứng một mình.”

Nữ ca sĩ gốc An Giang không hoàn toàn một mình. Hơn 3.000 người hâm mộ phủ kín sân vận động Lan Anh sát cánh bên cô trong concert cá nhân đầu tay mừng sinh nhật 25 tuổi (giá vé từ 250 ngàn đến 600 ngàn đồng) diễn ra vào tháng 10 năm ngoái, trong khi 22 ngàn khán giả theo dõi qua live stream. Minishow của Vũ Cát Tường tại các phòng trà có tiếng ở Hà Nội và TP.HCM luôn quá tải người xem dù cứ sau vài tháng, giá phụ thu lại tăng từ từ. Năm tỉ đồng là doanh thu của Vũ Cát Tường trong năm 2017, trong đó 80% đến từ show diễn.

Cô có khán giả của riêng mình, không ồn ào cuồng nhiệt nhưng luôn có mặt khi cô cần. Vũ Cát Tường thuộc số ít nghệ sĩ dung hòa được mong muốn sáng tạo của bản thân và thị hiếu của khán giả, dù sản phẩm của cô thường được cho là nằm ngoài phân khúc nhạc thị trường. Cũng thuộc nhóm ca sĩ không mạnh về các thành tích trên mạng, cô không buộc mình vào những thể loại nhạc được số đông hay kể cả fan của chính mình ưa chuộng, thay vào đó biến hóa liên tục trong sáng tác. Việc thường xuyên thử nghiệm phong cách âm nhạc và trình diễn mới bao hàm những rủi ro nhất định trong việc giữ chân những người ủng hộ, nhất là với ca sĩ trẻ, nhưng cô chấp nhận điều đó. “Làm âm nhạc cũng giống như làm kinh doanh, phải dám thử, rồi vài năm sau mới thấy được mình thành công hay thất bại,” cô nói.

Ngoài nỗ lực liên tục cho ra sản phẩm (sáu đĩa đơn đi kèm video ca nhạc trong năm 2017), Vũ Cát Tường đáp lại tình cảm của người hâm mộ bằng những tương tác gần gũi trên trang Facebook fanpage. Cô cập nhật đều đặn hầu như hằng ngày những hình ảnh trong khi làm việc hoặc sinh hoạt đời thường, kéo theo sau hàng loạt dòng bình luận thường dài và nhiều tâm sự của người hâm mộ, phần lớn trong độ tuổi sinh viên hoặc đang đi học.

Công cụ live stream thường được cô tận dụng để trò chuyện hay đôi khi đàn hát theo yêu cầu của fan từ khắp mọi nơi. Phong thái chân thành và giản dị, Vũ Cát Tường tạo dựng được mối quan hệ gần gũi không có khoảng cách với người hâm mộ. Vốn theo đuổi lĩnh vực khoa học và tốt nghiệp loại giỏi với đồ án về một phần mềm có thể cảnh báo được những vấn đề tim mạch, công nghệ đồng hành và tác động nhiều lên tư duy của Vũ Cát Tường. Cho rằng tiến bộ khoa học công nghệ tạo ra thế giới phẳng để bản thân có thể tiếp cận với mọi thứ, cô lấy ví dụ việc Internet giúp cô học được những kiến thức quan trọng từ khóa đào tạo trực tuyến về Music Business của học viện Âm nhạc Berklee danh tiếng mà nếu sang Mỹ học, cô phải mất đến vài trăm ngàn đô la.

“Tôi ưa chuộng mọi điều mới mẻ,” Vũ Cát Tường trả lời khi được hỏi có phải người ưa dùng công nghệ hay không, và nói tiếp ngay sau đó, “nhưng tôi luôn đứng ở chính giữa và biết cân bằng. Guồng chảy của công nghệ càng xiết thì tư duy của con người càng cần vững chắc để không bị cuốn theo.”

Quy trình sáng tác của một bộ phận lớn những người viết nhạc thế hệ Y như Vũ Cát Tường đang thay đổi dưới sự hỗ trợ của máy tính và các phần mềm sắp đặt âm thanh. Họ tràn đầy cảm hứng và tự tin hơn khi làm việc với âm nhạc được số hóa đầy tính chính xác và dễ thao tác. Không xét đến hiện tượng viết ra giai điệu mới dựa trên cấu trúc hòa âm của những phần nhạc đệm vay mượn không nêu  nguồn gốc, việc sáng tác trên beat (nhịp và phách) hay template (gói có sẵn bao gồm các thành phần và bè của bài nhạc) được mua từ những website nước ngoài đang trở thành cách làm phổ biến. Đây là quy tr.nh hợp pháp được những người có quan điểm cởi mở công nhận như một xu thế sáng tác có tính thời đại, tuy nhiên nó đặt ra nhiều câu hỏi từ giới chuyên môn vốn đề cao tính nguyên bản của sản phẩm sáng tạo.

Từ chối bình luận về cách làm này, Vũ Cát Tường chỉ cho biết cô vẫn sáng tác bằng đàn piano. Cô gái tự mày mò viết ra những giai điệu đầu tiên bằng đàn organ từ khi 13 tuổi tin rằng các tác phẩm âm nhạc nên được sinh ra từ những nhạc cụ mộc mạc nhất. Tuy nhiên, nhạc sĩ tay ngang cho biết mình vẫn đang học thêm kiến thức về sáng tác và kỹ thuật hòa âm phối khí, cùng cách kết hợp những ứng dụng điện tử để có thể tự mình làm ra sản phẩm âm nhạc hoàn chỉnh. Cô gái sở hữu dòng nước hoa riêng mang tên mình cũng sắp đủ nguồn lực để tự làm phòng thu tại nhà.

Nhận thức học tập không ngừng đến tự nhiên như lối thoát duy nhất đối với cô gái miền Tây sinh ra trong hoàn cảnh không khá giả. Gia đ.nh rất cố gắng để có đủ tiền cho cô con gái mới học lớp bảy, “nhỏ con v đen đúa” theo lời tự mô tả, một mình lên Sài Gòn học ôn thi vào nhạc viện thành phố. Ở chung với những người bán vé số, bị học sinh thành phố bắt nạt và chê cười vì xuất thân, rồi trường nhạc thay đổi quy chế khiến cô không thể thi vào, Vũ Cát Tường từng tự nhủ rằng âm nhạc là thứ xa xỉ và không dành cho người nghèo. “Tôi vẫn nhớ rõ từng ánh mắt coi thường ngày đó,” cô bình thản kể như mọi thứ vẫn còn rất mới

Thành quả ngày hôm nay cho thấy cô chưa bao giờ bỏ cuộc. Mỗi lần tiếp xúc với báo giới, và với Forbes Việt Nam cũng vậy, khi có cơ hội, Vũ Cát Tường luôn cố gắng truyền đi thông điệp cô thấu hiểu hơn ai hết: “Dù bạn là ai, giới tính thế nào, xuất thân từ đâu bạn vẫn có thể thành công nếu có đam mê, dũng cảm đi tới và giữ tâm hướng thiện.” Bằng sự tỉnh táo và thấu hiểu của người trong cuộc, cô tin rằng showbiz Việt không hoàn toàn chịu áp lực thương mại hóa và kém chất lượng như nhiều người nghĩ. Nữ ca sĩ được người hâm mộ gọi thân mật là Mèo cho hay: “Vẫn có những người kiếm được tiền một cách xứng đáng bằng tài năng và đam mê thực sự nhưng lực lượng nghệ sĩ có thực lực, tư duy và hình ảnh tốt chưa nhiều, khiến hình ảnh showbiz ở bề nổi trở nên xấu xí. Vẫn có những nhân tố sáng tạo miệt mài, ẩn mình đâu đó chờ đợi sự đổi mới của nền âm nhạc.” 

"Lắng nghe lời khuyên thường hiệu quả hơn là chú ý đến nó.". ---- Malcolm Forbes

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 65 tháng 10.2018

 Số 65 tháng 10.2018

CÔNG NGHỆ TÀI CHÍNH

NGÀNH TÀI CHÍNH ĐANG THAY ĐỔI NHANH CHÓNG DƯỚI TÁC ĐỘNG CỦA CÔNG NGHỆ

*100 CÔNG TY ĐÁM MÂY ĐỘT PHÁ * GIÀU NHẤT PHILIPPINES

Các số báo khác