"Tôi cho rằng những tác phẩm của mình mang đầy nỗi đau và bi kịch. Chúng thậm chí còn phác họa nên những cảnh tượng chiến đấu. Nhưng không phải lúc nào ta cũng có thể diễn tả mọi thứ một cách thẳng thắn, vậy nên tôi chọn nụ cười làm phương thức truyền đạt," vị họa sĩ bộc bạch.

Những bức tranh của Yeu Minjun vô cùng khác biệt. Nổi bật trên nền giấy canvas khổ lớn là sắc màu rực rỡ và hình thù những người đàn ông với nụ cười hở tới tận mang tai. Thoạt nhìn, tác phẩm của  Yue Minjun dường như là những bức tranh tươi vui. Nhưng ngắm kĩ và đủ lâu, ta bắt đầu nhận ra nỗi bất an ẩn hiện trong từng chi tiết: nền trời xanh đến nhức mắt, những gương mặt hồng hào gần như tỏa sáng, đặc biệt hơn là nhân vật chính của bức tranh lại nở nụ cười giữa những tình huống tưởng chừng vô cùng phi lí, chẳng hạn như trong một cuộc hành hình tập thể.

Những khuôn mặt cười trong tranh của Yue Minjun - ảnh 1

  Isolated Island (Đảo cô lập, 2010). Ảnh © Yue Minjun.

Yue Minjun sinh năm 1962 tại Đại Khánh (Trung Quốc). Ông bắt đầu học vẽ như một sở thích, sau đó giữa những năm 80, ông theo học nghệ thuật tại trường đại học. Vào đầu những năm 1990, ông gia nhập cộng đồng nghệ thuật ở Yuan Ming Yuan, một ngôi làng gần Bắc Kinh. Tại đây phong cách và nét vẽ đặc trưng của Yue bắt đầu được định hình và phát triển.

Ông được xem là thành viên chủ chốt của trào lưu Hiện thực hoài nghi (Cynical Realism), một phong trào nghệ thuật nổi lên sau cuộc biểu tình của sinh viên tại quảng trường Thiên An Môn vào năm 1989. Phong trào này khắc họa sự tan rã cùng những thay đổi chính trị xã hội diễn ra tại Trung Quốc vào thời điểm đó.

Những khuôn mặt cười trong tranh của Yue Minjun - ảnh 2

 Tranh tự họa của Yue Minjun tại nơi sáng tác của ông ở Bắc Kinh (Trung Quốc). Ảnh: Yue Minjun.

Nụ cười che giấu cảm giác bất lực mang ý nghĩa to lớn, đại diện cho thế hệ của ông. "Tôi nhận ra mình đã vẽ những khuôn mặt vui nhộn này không ngừng nghỉ. Tôi rải nụ cười trên những bối cảnh khác nhau. Nó đã trở thành một nhân vật độc lập và nằm ngoài tầm kiểm soát của chính tôi. Nụ cười mang trong mình sức mạnh riêng, len lỏi vào tất thảy những bức tranh, không phải là người sống, cũng chẳng phải người chết, không chịu sự chi phối của bất cứ ai. Nó quay lại và chi phối người nghệ sĩ. ”  

Yue trở nên nổi tiếng từ sau triển lãm Biennale lần thứ 48 tại Venice, tổ chức vào năm 1999. Bức The Execution của ông đã trở thành tác phẩm hội họa đương đại đắt giá nhất từng được vẽ bởi một họa sĩ Trung Quốc. Năm 2007, giá trị của nó lên tới 2,9 triệu bảng Anh.

Những khuôn mặt cười trong tranh của Yue Minjun - ảnh 3

The execution (Cuộc hành hình, 1995). Tranh sơn dầu. Ảnh: Yue Minjun.

Bức tranh lấy cảm hứng từ "The Execution of the Emperor Maximilian of Mexico" (Cuộc hành hình hoàng đế Maximilian của Mexico) ra đời năm 1868 dưới bàn tay của Édouard Manet. Nhưng nhân vật chính cùng cảnh vật xung quanh đã được thay đổi thành những người đàn ông rộng miệng cười và Tử cấm thành.

Những khuôn mặt cười trong tranh của Yue Minjun - ảnh 4

  Sky (Bầu trời, 1997). Ảnh: Yue Minjun.

Trong một tác phẩn khác có tên gọi Sky, những người đàn ông với nụ cười hở hoác tới tận mang tai ngồi với nhiều tư thế trên lưng của những chú hạc đang lượn trên nền trời xanh. "Tôi cho rằng những tác phẩm của mình mang đầy nỗi đau và bi kịch. Chúng thậm chí còn phác họa nên những cảnh tượng chiến đấu," vị họa sĩ bộc bạch. "Nhưng không phải lúc nào ta cũng có thể diễn tả mọi thứ một cách thẳng thắn, vậy nên tôi chọn nụ cười làm phương thức truyền đạt. Nói cách khác, tôi thể hiện cảm xúc đau đớn bằng phong cách châm biếm."

Những khuôn mặt cười trong tranh của Yue Minjun - ảnh 5

Water (Nước, 1998). Ảnh: Yue Minjun.

"Tôi nhận ra những tác phẩm xưa lặp lại trong những bối cảnh khác nhau lại mang ý nghĩa khác nhau. Ý tưởng này đã thôi thúc tôi tái hiện lại những tuyệt tác cũ, đem lại cho nó những ý nghĩa khác và tác động rộng lớn và sâu sắc hơn lên lịch sử nhân loại," Yue chia sẻ.

"Lời khuyên là cái ta muốn có khi ta đã biết câu trả lời mà ta không muốn nghe.". ---- Erica Jong (Tiểu thuyết gia)

Vietnam Airlines Ho Chi Minh di Van Don

Tạp chí Forbes Việt Nam

Số 66 tháng 11.2018

 Số 66 tháng 11.2018

THÀNH PHỐ THÔNG MINH

TỪ CAO ỐC XANH, GIAO THÔNG THÔNG MINH

ĐẾN ĐÔ THỊ ĐÁNG SỐNG

*DANH SÁCH FORBES 400 * HỘI NGHỊ PHỤ NỮ FORBES VIETNAM

Các số báo khác